ABDÜLGANÎ-İ VARDARÎ, Vardarî Şeyh-zâde Abdülganî

(d. ?/? - ö. 1108/1696-97)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Abdî, Abdülganî ve Vardarî Şeyh-zâde Abdülganî isimleriyle kaynaklarda yer almıştır. (Özcan, 1989 : 21; Müstakim-zâde Süleyman Sadeddin 2000: 312; Mehmed Süreyyâ 1311: 341; Kurnaz-Tatçı 2001: 637, 646). Aslen, İstanbullu olup Vardarî Şeyh-zâde Mehmed Efendi’nin oğludur. Kadı Hıfzî bin Şeyh Hüsâmeddîn-i Uşşâkî’nin torunlarındandır (Kurnaz-Tatçı 2001: 637,646). Vardarî Şeyh-zâde Efendi olarak bilinir. Şeyhülislam Yahyâ Efendi (ö. 1644)’den mülazım olarak ilmiye sınıfına girdi. Ebû Sa'id Efendi ve Şeyhülislam Bahayî Efendî gibi ilmiye sınıfının ileri gelenlerinin atamaları ile 1063/1652-53 ve 1074/1663-64 yılları arasında Pirinççi Medresesi, Lutfi Bey Medresesi, Valide-i Atîk Medresesi, Pirinççi Sinân Medresesi, Merdümiye Medresesi, Nişan Paşa-yı Atîk Medresesi, Fethiye Sinân Paşa Medresesi ve Mehmed Ağa Medresesi'nde müderrislik yaptı. 1074/1663-64'te Sahn-ı Semân ve 1081/1670-71'de Süleymaniye müderrisliği ile medreselerdeki müderrislik görevini tamamladı. 1083/1672'de Kudüs kadılığına atandı ancak bir sene sonra bu görevden azledildi. İstanbul’a ulaştıktan dört ay sonra 1084/1672-73'te Medine kadılığına atandı fakat 1085/1674-75’te bu görevinden de azledildi. 1086/1675-76'da Pazarköyü ve Bursa arpalıkları ve 1090/1679-80'de Bursa kadılığı ile görevlendirilip 1091/1680-81’de yine azledildii, 1092/1681-82'de Uzuncaova Hasköyü arpalığı verildi. 1096/ 1684-85'te Mekke-i Mükerreme payesiyle Galata kadısı olup 1098/1686'da azledildi. Aynı sene Yanbolu kazası arpalığı verildi ve 1099/1687-88'de İstanbul payesi olup aynı sene arpalığı Dimetoka ve Tagardı kadılıkları görevi ile değiştirildi. 1000/1688-89'da Antep kazası arpalık olup aynı sene İstanbul kadısı ve Bolu ile Dörtdivan kazaları arpalığından azledilerek, 1102/16991'de ikinci defa Dimetoka ve Tagardı kazalarının arpalığı verildi. 1105/1693-94'te Anadolu payesiyle Haslar kazası arpalığı, 1105/1693-94 ve 1107/1695-96'da Rumeli payesiyle Sinop kazası arpalığı verilmişken 1108/1696-97'de vefat etti. (İnce 2005:500-501; Kurnaz vd. 2001: 637, 646). Kogacı Dede Camii’nde medfundur. (Müstakîm-zâde Süleymân Sa'deddîn 1928: 677; Kurnaz-Tatçı 2001: 637, 646)

Abdülganî-i Vardarî'nin Yekçeşm Süleyman Efendi’den hat meşk ettiği bilinmektedir. (Müstakîm-zâde Süleymân Sadeddîn 1928: 677). Sâlim'e göre, Abdülganî-i Vardarî ilmî faziletleri daha ağır bastığı için şiire fazla ilgi göstermemiştir. Sâlim, şairin iki beytini tezkiresine almıştır. İkinci beyit Farsça bir tarih beyti olup şair tarafından kızının doğumuna düşürülmüştür. (İnce 2005:500-501)

Kaynakça

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. C. 3. İstanbul: Matbaa-i Âmire.

Müstakim-zade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım). Ankara: KB Yay.

Müstakîm-zâde Süleymân Sa'de'd-dîn(1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul: Devlet Matbaası.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fudalâ”. C. 2. İstanbul: Çağrı Yay.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 18.12.2013
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Âteş-i aşk ile sûzân olalı kalbüm benüm

Döndi fânûs-ı hayâle gûyiyâ cismüm benüm

 

Bi-avni’l-ferd güftem bî-tevakkuf

Kudûm-ı duhterem bâdâ mübârek

(İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 501.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MURÂDÎ, Şeyh, İstanbullud. 1800 - ö. 1839 ds.Doğum YeriGörüntüle
2Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005Doğum YeriGörüntüle
3HİLÂLÎ, Ramazan Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4MURÂDÎ, Şeyh, İstanbullud. 1800 - ö. 1839 ds.Doğum YılıGörüntüle
5Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005Doğum YılıGörüntüle
6HİLÂLÎ, Ramazan Çelebid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7MURÂDÎ, Şeyh, İstanbullud. 1800 - ö. 1839 ds.Ölüm YılıGörüntüle
8Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005Ölüm YılıGörüntüle
9HİLÂLÎ, Ramazan Çelebid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10MURÂDÎ, Şeyh, İstanbullud. 1800 - ö. 1839 ds.MeslekGörüntüle
11Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005MeslekGörüntüle
12HİLÂLÎ, Ramazan Çelebid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13MURÂDÎ, Şeyh, İstanbullud. 1800 - ö. 1839 ds.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HİLÂLÎ, Ramazan Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MURÂDÎ, Şeyh, İstanbullud. 1800 - ö. 1839 ds.Madde AdıGörüntüle
17Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005Madde AdıGörüntüle
18HİLÂLÎ, Ramazan Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle