ABDÜLGANÎ-İ VARDARÎ, Vardarî Şeyhzâde Abdlüganî

(d. ?/? - ö. 1696-97/1108)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Abdî, Abdülganî ve Vardarî Şeyhzâde Abdülganî isimleriyle kaynaklarda yer almıştır. (Özcan, 1989 : 21; Müstakimzade Süleyman Sadeddin 2000: 312; Mehmed Süreyyâ 1311: 341; Kurnaz vd. 2001: 637, 646). Aslen, İstanbullu olup Vardarî Şeyhzâde Mehmed Efendi’nin oğludur. Kadı Hıfzî bin Şeyh Hüsâmeddîn-i Uşşâkî’nin torunlarındandır (Kurnaz vd. 2001: 637,646). Vardarî Şeyhzâde Efendi olarak bilinir. Şeyhülislam Yahyâ Efendi (ö. 1644)’den mülazım olarak ilmiye sınıfına girdi. Ebû Sa'id Efendi ve Şeyhülislam Bahayî Efendî gibi ilmiye sınıfının ileri gelenlerinin atamaları ile 1063/1652-53 ve 1074/1663-64 yılları arasında Pirinççi Medresesi, Lutfi Bey Medresesi, Valide-i Atîk Medresesi, Pirinççi Sinân Medresesi, Merdümiye Medresesi, Nişan Paşa-yı Atîk Medresesi, Fethiye Sinân Paşa Medresesi ve Mehmed Ağa Medresesi'nde müderrislik yaptı. 1074/1663-64'te Sahn-ı Semân ve 1081/1670-71'de Süleymaniye müderrisliği ile medreselerdeki müderrislik görevini tamamladı. 1083/1672'de Kudüs kadılığına atandı ancak bir sene sonra bu görevden azledildi. İstanbul’a ulaştıktan dört ay sonra 1084/1672-73'te Medine kadılığına atandı fakat 1085/1674-75’te bu görevinden de azledildi. 1086/1675-76'da Pazarköyü ve Bursa arpalıkları ve 1090/1679-80'de Bursa kadılığı ile görevlendirilip 1091/1680-81’de yine azledildii, 1092/1681-82'de Uzuncaova Hasköyü arpalığı verildi. 1096/ 1684-85'te Mekke-i Mükerreme payesiyle Galata kadısı olup 1098/1686'da azledildi. Aynı sene Yanbolu kazası arpalığı verildi ve 1099/1687-88'de İstanbul payesi olup aynı sene arpalığı Dimetoka ve Tagardı kadılıkları görevi ile değiştirildi. 1000/1688-89'da Antep kazası arpalık olup aynı sene İstanbul kadısı ve Bolu ile Dörtdivan kazaları arpalığından azledilerek, 1102/16991'de ikinci defa Dimetoka ve Tağardı kazalarının arpalığı verildi. 1105/1693-94'te Anadolu payesiyle Haslar kazası arpalığı, 1105/1693-94 ve 1107/1695-96'da Rumeli payesiyle Sinop kazası arpalığı verilmişken 1108/1696-97'de vefat etti. (İnce 2005:500-501; Kurnaz vd. 2001: 637, 646). Kogacı Dede Camii’nde medfundur. (Müstakîm-zâde Süleymân Sa'deddîn 1928: 677; Kurnaz 2001: 637, 646)

Abdülganî-i Vardarî'nin Yekçeşm Süleyman Efendi’den hat meşk ettiği bilinmektedir. (Müstakîmzâde Süleymân Sadeddîn 1928: 677). Sâlim'e göre, Abdülganî-i Vardarî ilmî faziletleri daha ağır bastığı için şiire fazla ilgi göstermemiştir. Sâlim, şairin iki beytini tezkiresine almıştır. İkinci beyit Farsça bir tarih beyti olup şair tarafından kızının doğumuna düşürülmüştür. (İnce 2005:500-501)

Kaynakça

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, M. İsen, R.Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. C. 3. İstanbul: Matbaa-i Âmire.

Müstakimzade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım). Ankara: KB Yay.

Müstakîm-zâde Süleymân Sa'de'd-dîn(1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul: Devlet Matbaası.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fudalâ”. C. 2. İstanbul: Çağrı Yay.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 18.12.2013

Eserlerinden Örnekler

Âteş-i aşk ile sûzân olalı kalbüm benüm

Döndi fânûs-ı hayâle gûyiyâ cismüm benüm

Bi-avni’l-ferd güftem bî-tevakkuf

Kudûm-ı duhterem bâdâ mübârek

(İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.501)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MÂ’İL, Beyazîzâde Seyyid Ahmed Mâ’il Efendid. ? - ö. Mart 1729Doğum YeriGörüntüle
2Balcıgil, Osmand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3REŞÎD, Mustafa Reşîd Paşad. 1800 - ö. 1858Doğum YeriGörüntüle
4MÂ’İL, Beyazîzâde Seyyid Ahmed Mâ’il Efendid. ? - ö. Mart 1729Doğum YılıGörüntüle
5Balcıgil, Osmand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6REŞÎD, Mustafa Reşîd Paşad. 1800 - ö. 1858Doğum YılıGörüntüle
7MÂ’İL, Beyazîzâde Seyyid Ahmed Mâ’il Efendid. ? - ö. Mart 1729Ölüm YılıGörüntüle
8Balcıgil, Osmand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9REŞÎD, Mustafa Reşîd Paşad. 1800 - ö. 1858Ölüm YılıGörüntüle
10MÂ’İL, Beyazîzâde Seyyid Ahmed Mâ’il Efendid. ? - ö. Mart 1729MeslekGörüntüle
11Balcıgil, Osmand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
12REŞÎD, Mustafa Reşîd Paşad. 1800 - ö. 1858MeslekGörüntüle
13MÂ’İL, Beyazîzâde Seyyid Ahmed Mâ’il Efendid. ? - ö. Mart 1729Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Balcıgil, Osmand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15REŞÎD, Mustafa Reşîd Paşad. 1800 - ö. 1858Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MÂ’İL, Beyazîzâde Seyyid Ahmed Mâ’il Efendid. ? - ö. Mart 1729Madde AdıGörüntüle
17Balcıgil, Osmand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18REŞÎD, Mustafa Reşîd Paşad. 1800 - ö. 1858Madde AdıGörüntüle