Can Akengin

A. Melih, Projektör
(d. 1892 / ö. 31 Ağustos 1942)
Şair, yazar
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Ömer Avni'dir. Bazı yazılarında "A. Melih" ve "Projektör" imzalarını da kullandı. Can Akengin, 1892 yılında Giresun'un Sultan Selim Mahallesi'nde doğdu. İlkokulu Kapukahve İptidaisinde okudu. Trabzon İdadisi'nde başladığı lise öğrenimini İstanbul'da tamamladı (1908). Bir yıl Edebiyat Fakültesi'nde okudu (1912), buradaki eğitimini I. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine yarıda bıraktı, yedek subay olarak askere alındı (1914). Askerlik dönüşü edebiyat ve tiyatro çevrelerinin içinde yer aldı. Bursa'ya gitti, akrabalarının bulunduğu bu şehirde 1919 yılına kadar yaşadı. 1919 yılında memleketi Giresun'a döndü ve ömrünün geri kalan kısmını bu şehirde sürdürdü. Tedavi için gittiği İstanbul'da öldü, naaşı Giresun'da Yeni Mezarlık'a defnedildi.

Can Akengin, 1910 yılında Giresun ve Karadeniz adlı yerel gazetelerde yazdığı şiir ve düzyazılar ile edebiyat hayatına adım attı. Yerel lehçeyle bezenmiş şiirleriyle bir "Karadeniz şairi" olarak tanındı. Servet-i Fünun ve Milli Edebiyat dönemlerinin izlerini taşıyan ve sağlam bir edebi tekniğe sahip olan şiir ve yazılarındaki üslup rahatlığıyla dikkat çekti.

Akengin, hemen bütün şiirlerinde hece ölçüsüne ve uyağa sıkı sıkıya bağlı kalmıştır. Ölümünden birkaç yıl sonra Giresun'a gelip onun şiirleriyle tanışan Behçet Necatigil şair hakkında şu değerlendirmede bulunur: "Can, kafiye ve vezin düşkünlüğünden kurtulsaydı bugünkü şiirimizin tabii deyişine yaklaşacaktı diyebilirim. Can, bir bakıma devrinin tesirine esir kalmış, ruhunun hürriyetine serbest ifadeyi reva görmemiştir. [...] Nesirleri içinde Servetifünuncuların, hele Halit Ziya ve Mehmet Rauf edasıyla yazılmış bir hayli yazı mevcut. Ahmet Rasim'deki münakkahiyet ve enstantaneciliği kendi intibaklarına kuvvetle tatbik etmiş olan Can'ın hususi nesri, kendini asıl böyle yerli yazılarda belli ediyor." (Necatigil, 2016: 71-76).

Kaynakça

Aldan, Mehmet (1986). "Giresunlu Şair Can Akengin", Kemalist Ülkü, C.18 , S. 207, ss. 27-30.

İmzasız (1971)."Bir İçli Şair Can Akengin", Halkevleri Dergisi, C. 5 , S. 56, ss. 10-11.

Musaoğlu, Refik (1945). "Can Akengin 1892-1942", Kaynak, S.150, ss. 460-461.

Necatigil, Behçet (1999), Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü, 18. Baskı, s. 27, İstanbul: Varlık Yay.

Necatigil, Behçet (2016). Düzyazılar 1. 3. Baskı, İstanbul: Yapı Kredi Yay.

Yalçın, Murat (Ed., 2010). Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, 3. Baskı, C.1, s. 58, İstanbul: Yapı Kredi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. İSMAİL ALPER KUMSAR
Yayın Tarihi: 18.05.2018
Güncelleme Tarihi: 19.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Can Akengin'in ŞiirleriYeşil Gireson Matbaası / Giresun1944Şiir
Can Akengin'in NesirleriYeşil Gireson Matbaası / Giresun1946Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ABBAS, Abbas İncehasanoğlud. 1937 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Fethi Naci Kalpakçıoğlud. 3 Nisan 1927 - ö. 23 Temmuz 2008Doğum YeriGörüntüle
3FAZLI, Fazlı Türkmend. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Cenap Muhittin Kozanoğlud. 1892 - ö. 4 Aralık 1972Doğum YılıGörüntüle
5İskender Fahrettin Sertellid. 1892 - ö. 29 Mayıs 1943Doğum YılıGörüntüle
6Hıfzı Tevfik Gönensayd. 1892 - ö. 13 Kasım 1949Doğum YılıGörüntüle
7PENÂHİ, Mustafa Müslim Ocakd. 1847 - ö. 1942Ölüm YılıGörüntüle
8Rüştü Onurd. 3 Ağustos 1920 - ö. 2 Aralık 1942Ölüm YılıGörüntüle
9ZEYNEB HANIM KOLANLId. 1860-1862 - ö. 1942Ölüm YılıGörüntüle
10Tarık Buğrad. 2 Eylül 1918 - ö. 26 Şubat 1994MeslekGörüntüle
11Reşit Keskind. 1950 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Kenan Sarıalioğlud. 22 Kasım 1946 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Müstecib Ülküsald. 1899 - ö. 10 Ocak 1996Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Faik Reşat Unatd. 3 Nisan 1899 - ö. 8 Nisan 1964Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ahmet Şuayipd. 1876 - ö. 1910Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ERDEM CAN, Sefer Erdemd. 07.05.1955 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17CAN DURSUN, Dursun Karslıd. 1954 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Melek Melih Bayrıd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle