ÂKİF, Âkif Efendi

(d. 1253/1837-38 - ö. 1316/1898-99)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1253/1837-38 yılında Trabzon’da doğdu. Trabzon tüccarından Hacı Derviş Ağa’nın oğludur. İlköğrenimini tamamladıktan sonra Trabzon âlimlerinden Köle-zâde Hacı Süleymân Efendi’den Arapça ve Hoca Fehmî Efendi’den Farsça öğrendi. Memurluk yapmaya başladı. Trabzon Muhasebe kaleminde çalıştı. 1278/1861-62 yılında Umûr-ı Ticariye Kalemi kâtipliğine, bir süre sonra da Batum Muhasebe başkâtipliğine atandı. 1293/1876 yılında Trabzon’a döndü ve gönüllü taburu oluşturarak Osmanlı-Rus savaşına katıldı. Savaşta yararlı hizmetlerde bulundu. Batum’un istilası sırasında Trabzon Valisi Yûsuf Paşa’nın maiyetinde bulundu. Sonra Muş, Erzincan, Mardin sancakları muhasebeciliklerine atandı. 1305/1887-88 yılına kadar bu görevde kaldı. İstanbul’a gitti. Osmanlı-Rus harbinde tanıdığı Bahriye Nazırı Hüsnü Paşa tarafından Şûrâ-yı Bahriyye başkâtipliğine tayin edildi. Ölümüne kadar on iki yıl bu görevde kaldı. 1316/1898-99 yılında İstanbul’da öldü ve Üsküdar’da Karaca Ahmed Türbesi civarına defnedildi.

Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri (1993: 209-213)’inde iki gazel ile dört mezar kitabesi yer almaktadır. Son Asır Türk Şairleri (Cunbur 1999: 130)’nde bir gazeli bulunmaktadır. TDEA (1977: 92)’ya göre şiirleri Trabzon’da yayımlanan gazetelerde basılmış ve bazı gazellerini de Hasan Hamamî toplamıştır. Kaynaklardaki az sayıdaki şiirlerinden hareketle geleneğin mecaz ve klişelerine hâkim bir şair olduğu anlaşılmaktadır.

Kaynakça

Cunbur, Müjgan (hzl.) (1999). İbnü'l-Emin Mahmud Kemal İnal-Son Asır Türk Şairleri. C. 1. Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977). “Âkif”. C.1. İstanbul: Dergâh Yay. 92.

Yüksel, Murat (1993). Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri (Osmanlı Dönemi). C. 1. Trabzon: Yunus Dergisi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 18.04.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Yağsa bârân-ı belâ tek reh-i hum-hâneye taş

Rahne-engîz olamaz sâgar-ı mestâneye taş

Bir midir kâbiline kâbil olan ‘izzetde

Konmaz elmâs yerine efser-i şâhâneye taş

Ne ‘aceb seng-i sitem ursa felek ‘uşşâka

Tıfl-ı nâdân atar elbet dil-i dîvâneye taş

Mât eder oynasa şâhânede satranc-ı hüner

Esb-i tab‘ın çıkarır şâ‘ir-i ferzâneye taş

Büt-i nâzım dil-i ‘uşşâka dokunmak ‘Âkif

Atmaz elbette Birehmen beçe büt-hâneye taş

(Yüksel, Murat (1993). Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri (Osmanlı Dönemi). C. 1. Trabzon: Yunus Dergisi Yay. 210.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1BAHATTİN ÇAMURALİd. 1931 - ö. 27.04.1991Doğum YeriGörüntüle
2Mehmet Kubilay Saraçd. 1936 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3TAHSÎNd. ? - ö. 25 Mayıs 1870\'te hayattaDoğum YeriGörüntüle
4BAHATTİN ÇAMURALİd. 1931 - ö. 27.04.1991Doğum YılıGörüntüle
5Mehmet Kubilay Saraçd. 1936 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6TAHSÎNd. ? - ö. 25 Mayıs 1870\'te hayattaDoğum YılıGörüntüle
7BAHATTİN ÇAMURALİd. 1931 - ö. 27.04.1991Ölüm YılıGörüntüle
8Mehmet Kubilay Saraçd. 1936 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9TAHSÎNd. ? - ö. 25 Mayıs 1870\'te hayattaÖlüm YılıGörüntüle
10BAHATTİN ÇAMURALİd. 1931 - ö. 27.04.1991MeslekGörüntüle
11Mehmet Kubilay Saraçd. 1936 - ö. ?MeslekGörüntüle
12TAHSÎNd. ? - ö. 25 Mayıs 1870\'te hayattaMeslekGörüntüle
13BAHATTİN ÇAMURALİd. 1931 - ö. 27.04.1991Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Mehmet Kubilay Saraçd. 1936 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15TAHSÎNd. ? - ö. 25 Mayıs 1870\'te hayattaAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16BAHATTİN ÇAMURALİd. 1931 - ö. 27.04.1991Madde AdıGörüntüle
17Mehmet Kubilay Saraçd. 1936 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18TAHSÎNd. ? - ö. 25 Mayıs 1870\'te hayattaMadde AdıGörüntüle