Akyüz, Ali Kâmi

A. Kâmi, Ebussefa Ali Kâmi
(d. 1873 / ö. 11 Mart 1945)
Şair, Yazar, Öğretmen, Milletvekili
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Yazı ve şiirlerinde "A. Kâmi", "Ebussefa A. Kâmi" imzalarını da kullandı. Trabzonlu şair Mehmet Behçet Bey ile Samiye Hanım'ın oğlu olarak babasının mektupçu olarak bulunduğu Mekke'de doğdu. Ali Kâmi, önce "Akalın", sonra "Akyüz" soyadını kullandı (Yazar, 1999: 247). Şair İsmail Safa ile Ahmet Vefa'nın kardeşi, Peyami Safa'nın amcasıdır. Askeri Rüştiye'de başladığı öğrenimini Darüşşafaka Lisesinde birincilikle tamamladı (1891). Hazine-i Hassa'da sicil müdürlüğü yaptı. I. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru geçtiği Posta ve Telgraf İdaresi Müdürlüğü'nde 1920 yılına kadar çalıştı. Galatasaray Lisesinde, Mühendis ve Telgraf Mekteplerinde iktisat, edebiyat, Fransızca ve içtimaiyat muallimliklerinde bulundu (İnal, 1966: 788). Darüşşafaka Lisesinde sosyoloji ve Fransızca dersleri verdi, müdürlük görevinde bulundu (1920-39). 1939'da seçildiği İstanbul milletvekilliğini 1945'te ölümüne kadar sürdürdü.

Mehmet Behçet Yazar, Edebiyatçılarımız ve Türk Edebiyatı adlı eserinde (1938: 44) Ali Kâmi'nin ailevi bir istidatla gençliğinde de şiirler söylediğini belirtir. Edebiyatçıların yoğun olarak bulunduğu bir aileden gelen Ali Kâmi Akyüz, 1936-1939 yılları arasında Yedi Meşale şairlerinin yapıtlarının yer aldığı Gündüz adlı bir dergi çıkardı. Şiir ve yazılarını bu derginin yanı sıra Servet-i Fünun, İctihat, Resimli Gazete, Türklük, Türk Düşüncesi, Beden Terbiyesi ve Spor, Cumhuriyet gibi dergi ve gazetelerde yayımladı. İbnülemin Mahmut Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri'nde Ali Kâmi'nin edebî kişiliği hakkında şu değerlendirmeyi yapar: "Bay Ali Kâmi, hüsni siyret ve meziyet, bahusus nezaket sahibi ediblerdendir. Şiir ile meşgul olmadığı hâlde istediği zaman güzel yazılar yazabilenlerdendir." (İnal, 1969: 788). Ali Kâmi Akyüz'ün gazete ve dergilerde yayımlanan şiir ve yazıları kitaplaşmadı. Yazarın dünya edebiyatından yaptığı birçok önemli çevirisi bulunmaktadır.

Kaynakça

Necatigil, Behçet (1999), Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü, 18. Baskı, ss. 33-34, İstanbul: Varlık Yay.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977) Ali Kâmi Akyüz maddesi, C.1, s. 99, İstanbul: Dergâh Yay.

Yalçın, Murat (Ed., 2010). Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, 3. Baskı, C.1, s. 78, İstanbul: Yapı Kredi Yay.

Yazar, Mehmet Behçet (1938). Edebiyatçılarımız ve Türk Edebiyatı, İstanbul: Kanaat Matbaası.

Yazar, Mehmet Behçet (1999). Edebiyatçılar Âlemi: Edebiyatımızın Unutulan Simâları, (Haz. Mustafa Everdi), Ankara: 21. Yüzyıl Yay.

Yıldırım, Sema; Zeynel, Behçet Kemal (2010). TBMM Albümü 1920-2010 (2. Baskı). C. 1, s. 356, Ankara: TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü.

Yıldırım, Tahsin (2006). Edebiyatımızda Müstear İsimler. İstanbul: Selis Kitaplar Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. NECATİ TONGA
Yayın Tarihi: 21.05.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Mekteb ÂlemiRûşen Matbaası / İstanbul1328 [1912]Çeviri
Masonluk ve AhlakMatbaa-i Fazilet / İstanbul1926Diğer
İçtimaiyatLetafet Matbaası / İstanbul1927Çeviri
Musahabat-ı Ahlâkiye ve Malumat-i Vataniye : İlk Mekteb - Beşinci sınıfHilmi Kitabevi Yay. / İstanbul1928Diğer
Yurt BilgisiHilmi Kitaphanesi / İstanbul1930Diğer
AdolfHilmi Kitabevi / İstanbul1935Çeviri
Pol ve VirjiniHilmi Kitabevi / İstanbul1936Çeviri
Kreutzerova Sonata : Kroyçer SonatıHilmi Kitabevi Yay. / İstanbul1936Çeviri
KazaklarHilmi Kitabevi / İstanbul1937Çeviri
Felsefî ve İçtimaî KonferanslarTürkiye Harsî ve İçtimaî Araştırmalar Merkezi Yay. / Ankara1938Diğer
Harp ve SulhHilmi Kitabevi Yay. / İstanbul1938Çeviri
Taraskonlu TartarenHilmi Kitabevi / İstanbul1938Çeviri
Madam Bovari : Taşra Halkı ÂdetleriHilmi Kitabevi Yay. / İstanbul1939Çeviri
Hintli KulübesiHilmi Kitabevi Yay. / İstanbul1939Çeviri
KatyaHilmi Kitabevi Yay. / İstanbul1940Çeviri
DominikHilmi Kitabevi / İstanbul1941Çeviri
KaplanHilmi Kitabevi Yay. / İstanbul1943Çeviri
Fransa ve İtalya'da Hissî SeyahatHilmi Kitabevi Yay. / İstanbul1945Çeviri
Genç Verter'in AcılarıTema Yay. / İstanbul2016Çeviri

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İSMÂİL SAFÂd. 1867 - ö. 1901Doğum YeriGörüntüle
2İsmail Safad. 1867 - ö. 24 Mart 1901Doğum YeriGörüntüle
3MEKKÎ, Mehmed Efendid. 1714 - ö. 1797Doğum YeriGörüntüle
4ZİKRİ, Abdulgani Oğuzd. 1873 - ö. 1939Doğum YılıGörüntüle
5ŞAİR NEBİ/MİSKİN NEBİ/NEBİ, Nebi Miskin Oruçoğlud. 1873 - ö. 1945Doğum YılıGörüntüle
6Özdönmez, Mahmut Şevketd. 13 Temmuz 1873 - ö. 1954Doğum YılıGörüntüle
7HÜSEYNİ/MAHSUN HÜSEYİN, Hasan Hüseyin Orhand. 1900 - ö. 17.11.1945Ölüm YılıGörüntüle
8HASİBE HATUNd. 1880-1885 - ö. 1945Ölüm YılıGörüntüle
9HEKİM DÖNE, Döne Sertd. 19. Yüzyıl - ö. 1945Ölüm YılıGörüntüle
10Mehmet Müfitd. 25 Kasım 1952 - ö. 20 Kasım 2016MeslekGörüntüle
11Haşal, Hilmid. 5 Kasım 1954 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Gençay, Güngörd. 24 Haziran 1934 - ö. 23 Nisan 2012MeslekGörüntüle
13DÜDEK , ŞENAYd. 09 Ağustos 1953 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Bölükbaşı, Rıza Tevfikd. 1869 - ö. 30 Aralık 1949Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Arı, Şevketd. 1888 - ö. 9 Ekim 1979Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ALİ ÇELEBİd. ? - ö. 1777Madde AdıGörüntüle
17SABÎH, Ali Ağad. ? - ö. Nisan-Mayıs 1722Madde AdıGörüntüle
18Osman Çakmakçıd. 05.02.1965 - ö. ?Madde AdıGörüntüle