Alangu, Tahir

Mehmet
(d. 24 Aralık 1915 / ö. 19 Haziran 1973)
Eğitimci, Edebiyat Tarihçisi, Halkbilimi Araştırmacısı
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul'da doğdu. Babası Muhtar Nâzım Bey, deniz subayı ve uzak sefer kaptanı; annesi Kâmile Hanım rüştiye mezunu bir ev hanımıydı. Kerim adında bir erkek kardeşi vardı. Cumhuriyet döneminde Soyadı Kanunu çıkınca eski bir Türk efsanesinde yer alan ve “ala geyik” anlamına gelen Alangu/Alango’yu soyadı olarak tercih etti (Özer Hafçı 2010: 12-13).

Tahir Alangu, yatılı olarak girdiği Kabataş Lisesi’ni bitirdi (1938) (Özer Hafçı 2010: 21, Işık 2006: 230, TDEA 1977: 101). Prof. Dr. Ahmet Caferoğlu’ndan aldığı “Masal Araştırmaları Sahasına Toplu Bir Bakış ve Türk Halk Masallarının İç Yapısı ve Kahramanları Üzerine Bir Deneme” adlı mezuniyet teziyle İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü bitirdi (1943) (Özer Hafçı 2010: 21-22).

Denizli ve Çanakkale’nin ardından Bursa ve Maltepe askerî liselerinde öğretmenlik yaptı. Üç yıl süren askerliğinden (1943-1946) sonra Yozgat Lisesi’nde, Kepirtepe ve Ortaklar köy enstitülerinde öğretmenliğe devam etti. Mesude Arcıl’la evlendi (1947). Bu evlilikten Başak (1948) ve Şadan adında iki kızı dünyaya geldi (1955). Van’da (1950-1952), Erzincan’da (1952-1955), İstanbul Çarşamba İmam Hatip Okulu’nda (1955-1959) edebiyat dersleri verdi. Burada Ahmet Kabaklı’yla tanıştı. Pertevniyal (1959-1964) ve Galatasaray liselerinde (1964-1973), İngiliz Erkek Lisesi’nde edebiyat, Gazetecilik Yüksekokulu’nda tiyatro tarihi, Robert Kolej’de ve Boğaziçi Üniversitesi’nde (1969-1973) halkbilim dersleri verdi (Ciravoğlu 1999: 41, Özer Hafçı 2010: 23-28, Özkırımlı 1983: 84, Kurdakul 1989: 52-53, Necatigil 1995: 31).

1971 yılından vefat edene kadar o dönemki Yugoslavya’nın Ohri kentinde düzenlenen Balkan Halk Dansları ve Şarkıları Festivali’nin koordinasyon komitesi üyeliğini yaptı. PEN Yazarlar Derneği, TDK ve Association Internationale des Critiques Littéraires üyesiydi. Sait Faik Hikâye Armağanı jürisinde yer aldı. 19 Haziran 1973 tarihinde İstanbul’da vefat eden Tahir Alangu, Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi (Işık 2006: 230, TBEA 2003: 77).

Türk hikâyesi ve romanı üzerine incelemeler yaparak antolojiler hazırlayan, çeviriler yapan Tahir Alangu’nun halkbilimine ve edebiyatına olan ilgisinin pek çok kaynak çalışmaya dönüştüğünü söylemek mümkündür. Çalışmalarını destanlar, masallar, gölge oyunu vb. önemli konular üzerine yoğunlaştırmıştır. Yeni Türk edebiyatı alanında hazırlamış olduğu antolojiler ve yapmış olduğu başarılı çeviriler, ona bir eleştirmen kimliği de kazandırmıştır. Pek çok çalışmasında yer alan değerlendirmeler bu düşünceyi destekler niteliktedir.

Kaynakça

(1977). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi Devirler/İsimler/Eserler/Terimler (TDEA). C. 1. İstanbul: Dergâh Yayınları. s.101-102.

(2003). Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi (TBEA). C. I. İstanbul: Yapı Kredi Yay. s. 77.

Ciravoğlu, Öner (1999). Türk ve Dünya Edebiyatı Yazarlar Sözlüğü. İstanbul: Özyürek Yayınevi. s. 41.

Işık, İhsan (2006). Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi. C. 1. Ankara: Elvan Yayınları. s. 230-231.

Kurdakul, Şükran (1989). Şairler ve Yazarlar Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp Kitabevi. s. 52-53.

Necatigil, Behçet (1995). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınları. s. 31-32.

Özer Hafçı, Havva (2010). Tahir Alangu Hayatı ve Eserleri. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Özkırımlı, Atilla (1983). Türk Edebiyatı Ansiklopedisi 1. İstanbul: Cem Yayınevi. s. 84-85.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN DURSUN
Yayın Tarihi: 16.02.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Çalgılı Kahvelerdeki Külhanbey Edebiyatı ve Numuneleriİstanbul Yazıları / İstanbul1943Araştırma
Kalevala- / -1945İnceleme
Sait Faik İçinYeditepe / İstanbul1956Diğer
MevlûtYeditepe / İstanbul1958Diğer
Servet-i Fünun Edebiyatı AntolojisiVarlık Yayınları / İstanbul1958Antoloji
Ataç’a SaygıVarlık Yayınları / İstanbul1959Diğer
Cumhuriyet’ten Sonra Hikâye ve Romanİstanbul Matbaası / İstanbul1959Edebiyat Tarihi
Halime: Bir Anadolu Kızının Romanı- / -1960Çeviri
Billûr Köşk MasallarıRemzi Kitabevi / İstanbul1961Masal
“Travnik Kronika” Gün Batarken- / -1963Çeviri
Cumhuriyet’ten Sonra Hikâye ve Romanİstanbul Matbaası / İstanbul1965aEdebiyat Tarihi
Cumhuriyet’ten Sonra Hikâye ve Romanİstanbul Matbaası / İstanbul1965bEdebiyat Tarihi
Çocuk Kitapları ÜstüneDoğan Kardeş Matbaacılık / İstanbul1965İnceleme
Sınırdaki Çiftlik- / -1966Çeviri
Bir Gecelik Misafir- / -1966-1967Çeviri
Kovulmuşlar- / -1966-1967Çeviri
Guatemala Efsaneleri- / -1967Çeviri
Keloğlan Masalları- / İstanbul1967Masal
Siste Bir Ses- / -1967Çeviri
Ömer Seyfeddin: Ülkücü Bir Yazarın RomanıMay / İstanbul1968Biyografi
Kopar Zincirlerini Gülsarı- / -1969Çeviri
Dünyadan ve Bizden Çingene HikâyeleriNil / İstanbul1972Diğer
100 Ünlü Türk EseriMilliyet / İstanbul1974İnceleme
Türkiye Folkloru El KitabıAdam Yayınları / İstanbul1983Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Behar, İsakd. 1937 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Zafer Yalçınpınard. 26 Temmuz 1979 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Tarhan, Abdülhak Hamitd. 2 Ocak 1852 - ö. 13 Nisan 1937Doğum YeriGörüntüle
4Abut, Mehmetd. 24 Ağustos 1915 - ö. 2 Şubat 2002Doğum YılıGörüntüle
5MEHMET HİCRANÎ, Mehmet Kasım Ülkerd. 1915 - ö. 20.07.1978Doğum YılıGörüntüle
6Oyat, Fazıld. 1915 - ö. 1992Doğum YılıGörüntüle
7Arı, Galip Naşitd. 1907 - ö. 10 Kasım 1973Ölüm YılıGörüntüle
8Fikret Adild. 7 Ocak 1901 - ö. 5 Haziran 1973Ölüm YılıGörüntüle
9Okurer, Cahitd. 1917 - ö. 1973Ölüm YılıGörüntüle
10Memet Fuatd. 16 Şubat 1926 - ö. 19 Aralık 2002MeslekGörüntüle
11Akayev, Abusupiyand. 8 Aralık 1872 - ö. 1931MeslekGörüntüle
12MEHMED EŞREF, İzmirlid. ? - ö. 19. yy.MeslekGörüntüle
13Şebnem Güngeçirend. 26 Haziran 1973 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Yücel, Şükrand. 1952 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Necati Çağırıcıd. 01 Ocak 1924 - ö. 08 Ocak 1995Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Gençosmanoğlu, Mehmet Nurid. 1897 - ö. 1976Madde AdıGörüntüle
17Artam, Nurettind. 1900 - ö. 26 Ekim 1958Madde AdıGörüntüle
18Cimi, Mehmetd. 1931 - ö. ?Madde AdıGörüntüle