ÂLEMÎ DEDE

(d. ?/? - ö. 1611/?)
tekke şairi
(Tekke / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

 Âlemî Dede, mutasavvıf bir şair olup Bağdat’ta doğmuştur. Doğum tarihi bilinmemekle birlikte 16. yüzyılda yaşadığı anlaşılmaktadır. Tahsilini Bağdat ve İstanbul’da tamamladı. Kadı naipliği yaptı. Şam’da Mevlevi Dâlî Dede’ye intisap etti. Şeyhi vefat edince onun yerini aldı. Şam’da 1611 tarihinde vefat etmiştir (Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi 1977: 104). Bursalı Mehmed Tahir’de Âlemî Dede hakkında aynı bilgileri vermektedir: “Mevlevî âlim ve şairlerinden olup Bağdatlıdır. Bağdat ve İstanbul'da tahsilini tamamladıktan sonra bir müddet kadı naipliği ile seyahat ederek Şam'da Dali Dedeye intisap etti. Şeyhinin vefatında yerine geçti. Sülukü sırasında Ruhi, Samti, Ünsi ile seyahatleri vardır. 1020 H. de Şam'da vefat etti.” (2000: 49).

Eserleri: Mürettep Divan ve Cezire-i Mesneviye şerhidir (1977: 104). Mürettep Divanı ile Cerize-i Mesneviye şerhi, Futühat ve Füsun’un bazı noktalarının şerhine dair Talikat'ı vesair risaleleri mevcuttur. Bursalı Mehmed Tahir’in Osmanlı Müellifleri (1.C.) adlı eserinde bir beyiti yer almaktadır: “Âlemiyâ” ayn-ı kemal ile kemal-i kamil /Her nefes vasıl eder arife ruhani kuvvet” (2000: 49).

Dinî tasavvıfi alanda eser verdiği anlaşılan Âlemî Dede, tespit edilen beyitinden hareketle şiirlerinde Âlemî mahlasını kullandığı söylenebilir.

 

Kaynakça

“Âlemî Dede” (1977). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi Cilt 1. İstanbul: Dergâh Yay. s. 104.

Yavuz, A. Fikri-İsmail Özen. (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed Tahir Efendi. Osmanlı Müellifleri. C.1. İstanbul: Meral Yay. s. 49.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. EMİNE ÇAKIR
Yayın Tarihi: 05.12.2014

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İZÂKÎ, İzâkî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2AHMED, Molla Ahmed Zarîf Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3VÂLİHÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4İZÂKÎ, İzâkî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5AHMED, Molla Ahmed Zarîf Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6VÂLİHÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7İZÂKÎ, İzâkî Çelebid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8AHMED, Molla Ahmed Zarîf Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9VÂLİHÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10İZÂKÎ, İzâkî Çelebid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11AHMED, Molla Ahmed Zarîf Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12VÂLİHÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13İZÂKÎ, İzâkî Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14AHMED, Molla Ahmed Zarîf Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15VÂLİHÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16İZÂKÎ, İzâkî Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17AHMED, Molla Ahmed Zarîf Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18VÂLİHÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle