ALİ, Ali Baytok

(d. 1928 / ö. 16 Temmuz 2005)
Kırtasiyeci, yayıncı
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Ali Baytok, 1928 yılında Kırşehir'de dünyaya gelmiştir. Babası, Kırşehir esnaflarından bir dönem belediye başkanlığı da yapmış olan Hacı Ahmet Baytok'tur. Ali Baytok, ilkokul ve ortaokulu Kırşehir'de tamamlamıştır. Bir süre İstanbul'da Haydarpaşa Lisesine devam ettikten sonra okulu bırakarak Kırşehir'e dönmüştür. Burada ticaretle uğraşmaya başlamış, baba mesleğine devam etmiştir. Hayat Hanım'la evlidir. Kırşehir'in ilk kırtasiyesini işletmiştir. Kardeşiyle birlikte Kırşehir'de ilk gazete bayisini devralmıştır. İşlettiği kırtasiyenin yerine bir yayınevi kurarak edebiyat alanında pek çok eserin yayımlanmasını sağlamış, Kırşehir kültürüne katkıda bulunmuştur (Çiğdem Gazetesi 2018: 1). Burada Filiz adlı küçük ama kapsamlı şiir dergisi çıkararak pek çok genç şairin tanınmasına yardımcı olmuştur (Şahin 2017: 147). 

Ali Baytok, hayatı boyunca kültürel faaliyetlerde bulunmuş, gerek kendi şiirleri ve hikâyeleri ile gerekse sahibi olduğu yayınevinde basılmasına vesile olduğu eserlerle Türk edebiyatına değerli eserler kazandırmıştır. Ali Baytok'un şiirleri Izdırap Çocuğu (1947) ve Yaşamak (1962) adlı eserlerinde yayımlanmıştır. Yerel gazetelerde yayımlanan çok sayıda şiiri de vardır (Velibeyoğlu yty: 1228). Baytok, şiirlerinde duru bir dil kullanmış, duygularını içtenlikle dile getirmiştir. Şiirlerinde vatanına ve milletine duyduğu bağlılığa, doğa ve memleket sevgisine, sevgiliye duyduğu hayranlığa yer vermiştir (Bulut 1983: 217). Ulaşılabilen şiirlerinde Kırşehir'e ve Kırşehir'in tabiatına övgülerde bulunduğu, burayı cennete benzettiği dikkat çekmektedir. Sevgili için yazdığı şiirlerde ona duyduğu aşkın ve özlemin büyüklüğünü ve sevgilisinin güzelliğini dile getirmiştir. Dünyanın geçici olduğunun farkında olan şair, insanların içinde bulunduğu maddi ve manevi zor koşullardan yakınmış, onların bu durumlarına şahit olduğu için talihinden şikâyet etmiştir (Bulut 1983: 218-219; Velibeyoğlu yty: 1223- 1228). Şair bu şiirlerinde 11'li hece ölçüsü kullanmış, söz sanatlarından yararlanmıştır. Söz konusu şiirlerinden yalnızca birinde adını mahlas olarak kullanmış diğerlerinde ise mahlas kullanmamıştır. Ali Baytok, Atatürk'e ve onun kurduğu Cumhuriyet'e gönülden bağlıdır. 1971'de basılan Seçme Atatürk Şiirleri Antolojisi adlı eserinde Atatürk hakkında söylenmiş şiirleri derleyerek yayımlamıştır.

Ali Baytok'un şiir dışındaki türlerde hazırladığı eserleri de vardır. 1972 yılında yayımlanan Gülmez Sultan adlı eserinde çocuklar için hazırladığı farklı hikâyelere yer vermiştir. Çeşitli konularda hazırladığı makalelerinin yer aldığı Bozkırlının Derdi adlı küçük kitabı ise 1948 yılında yayımlanmıştır. Ali Baytok'un Filiz Yayınları tarafından basılan Korkusuzlar ve Vicdan Azabı adlı iki kitabı daha olduğu bilinmekle birlikte bu kitaplara ulaşılamamıştır.

Kaynakça

Bulut, H. Vahit (1983). Kırşehir Halk Ozanları. Kırşehir: Filiz Yay.

Güner, Şevket (2018). "Kırşehir'in ilk ve En Eski Kırtasiyecisi Ali Baytok". Kırşehir Çiğdem Gazetesi, 1, 16 Ocak 2018.

Şahin, Güneş (2017). "Kırşehir Basınından Bir Örnek: Kervansaray Dergisi". Folklor/ Edebiyat. 91: 143- 160.

Velibeyoğlu, Veli Recai (yty). Bütün Türk Şairleri. (Basılmamış).

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ÖZLEM DAĞDELEN
Yayın Tarihi: 06.06.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Izdırap Çocuğu? / İstanbul1947Şiir
Bozkırlının DerdiAydınlık Basımevi / İstanbul1948Makale
YaşamakŞehir Matbaası / Kırşehir1962Şiir
Seçme Atatürk Şiirleri AntolojisiTaş Basımevi / İstanbul1971Şiir
Gülmez SultanNüve Matbaası / Ankara1972Hikâye
KorkusuzlarFiliz Yayınları / Kırşehir?Şiir
Vicdan AzabıFiliz Yayınları / Kırşehir?Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SEYFULLAH, Seyfullah Değirmencid. 1896 - ö. 1968Doğum YeriGörüntüle
2ENGİNÎ/ŞAHİNOĞLU, Deniz Şahinoğlud. 1968 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3GÜNEY, Ali Rıza Güneyd. 1934 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4YENER, Hacı Yenerd. 1928 - ö. 13.10.2009Doğum YılıGörüntüle
5AYDIN ALİ, Ali Söyleyend. 1928 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Ademhan, Yusuf Ziyad. 1928 - ö. 6 Temmuz 1991Doğum YılıGörüntüle
7Raif Aybard. 1915 - ö. 8 Ocak 2005Ölüm YılıGörüntüle
8Esenyel, Mehmet Bozkurtd. 1920 - ö. 2005Ölüm YılıGörüntüle
9Ozankan, Cenapd. 1924 - ö. 13 Ekim 2005Ölüm YılıGörüntüle
10Didem Ünald. 1974 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Çağlıkasap, Mehmetd. 1945 - ö. 3 Ocak 2017MeslekGörüntüle
12Ali K. Metind. 8 Nisan 1964 - ö. ?MeslekGörüntüle
13TAHSİN, Hasan Tahsin Üçerd. 1919 - ö. 16.02.1967Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ALİ, Ali Rıza Kayad. 1941 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15DİDARÎ, Pakize Altand. 1961 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KELEŞOĞLU/HAFIZ SABRİ/HACIKELEŞ SABRİ, Sabri Hacıkeleşoğlud. 15.05.1929 - ö. 12.06.1997Madde AdıGörüntüle
17COŞKUNÎ, Hüseyin Erdend. 1943 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18KUL MEHMET/HALAÇOĞLU, Mehmet Halaçoğlud. 1917 - ö. ?Madde AdıGörüntüle