Ali Ayçil

(d. 05 Eylül 1969 / ö. -)
Şair, Yazar, Öğretmen, Yapımcı
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Münire Hanım ile çiftçi Talip Bey'in oğlu olarak Erzincan / Çayırlı'da doğdu. Dört çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğudur. İlk, orta ve lise eğitimini Erzincan/Çayırlı'da tamamladı. Erzurum-Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Tarih Bölümünü bitirdi. Bir süre Bolu’nun Göynük ilçesi ile Karabük’te öğretmenlik yaptı. 1997 yılında İstanbul’a yerleşti. Yerel bir gazetede kısa süreli yayın koordinatörlüğünün ardından bir yayınevinde editör olarak çalıştı. Bir kültür ve tarih dergisi olan Mostar'ın hem kuruluşuna katkıda bulundu hem de ikinci sayısından itibaren editörlüğünü üstlenerek bu dergiyi 50 sayı boyunca yönetti. Mostar’ın ardından üç yıl süreyle, haftalık Gerçek Hayat dergisinin genel yayın yönetmenliğini yaptı. TRT 2’nin kültür kanalı olduğu dönemde, “Şiirle Gelenler” adlı bir programı hazırlayıp sundu. Aynı kanalda “Hayat +” adlı kültür-sanat programının edebiyat danışmanlığını yaptı. 2015 yılının Aralık ayında Dergâh dergisinin yazı işleri müdürlüğü görevini Mustafa Kutlu’dan devraldı. Hâlen Dergâh’ın idaresini sürdürmektedir.

İlk yazısı Erzincan'da Çayırlı gazetesinde basılan Ali Ayçil'in "Yeşildeniz" adlı ilk şiiri 1994 yılında Dergâh dergisinde çıkmıştır. Daha sonra Dergâh, Merdiven, Hece, Kitap-lık gibi dergilerde şiir ve yazılarını neşreden Ayçil, ilk şiir kitabı Arastanın Son Çırağı'nı 1999 yılında yayımlamıştır. İki ana bölümden oluşan bu kitabında hece ölçüsüyle yazdığı toplam yirmi altı şiiri bir araya getiren şair, bu kitaptaki şiiriyle halk şiirine yaslanarak yerli bir damar yakalamıştır.

Ayçil'in ikinci şiir kitabı Naz Bitti 2001 yılında yayımlandı. Şair, "Naz" ve "Bitti" adlı iki ana bölümden oluşan bu kitapta halk edebiyatı formlarıyla ve hece ölçüsü ile yazdığı şiirlerini bir araya getirmiştir. Mustafa Kutlu, Naz Bitti'yi şu cümlelerle değerlendirmiştir: "Ali Ayçil, hece vezni ile yazıyor. Bu tercih tıpkı Neşet Ertaş'ın yeniden keşfedilmesi gibi kabul görüyor.(...) Hece vezni kırdan gelen bir nağmedir. Bu sebeple çokluk tabiata, taşraya, turnalara, köye, bozkıra, coğrafyaya yaslanır.(...) Ali Ayçil'e gelince, o atalarının yolundan yürüyor. Ama günümüzün jargonunu kullanarak. Ayrıca, muğlak olmak bir yana alabildiğine dobra." (Kutlu, 2001).

2002 yılında Ceviz Sandıklar ve Para Kasaları adlı kitabını yayımlayan Ayçil, bu kitabında çeşitli kavramlar ve olaylar etrafında kaleme aldığı otuz dört denemesini bir araya getirmiştir. Yazar, hayatın ayrıntılarına sıradandan farklı bir gözle baktığı denemelerinde şiirli ve akıcı bir dil kullanmıştır.

2004'te basılan Sur Kenti Hikâyeleri, Ali Ayçil'in ilk ve şimdilik tek hikâye kitabıdır. Kitabın yazılış ve hikâyelerin oluşturulma sürecinin anlatıldığı bir önsöz ile yirmi bir hikâyeden oluşan Sur Kenti Hikâyeleri, klasik Şark hikâyeciliği geleneğinden beslenen bir eserdir. Kitap, Sur Kenti'nde yaşayan sihirbazından sarrafına, nakkaşından dilberine, demircisinden seyyahına çeşitli karakterlerin hikâyelerinden oluşmuştur. Başlangıçta birbirinden bağımsızmış gibi görünen hikâyeler, eserin son hikâyesi ile birleşmiş ve ayrı bir bütünlük kazanmıştır. Devrik cümlelere sıkça rastlanan kitapta, Ayçil'in şiirli ve akıcı dili kendini göstermektedir.

Ayçil, beşinci kitabı Kovulmuşların Evi'nde (2007) deneme türünde yazdığı otuz dört yazısını bir araya getirmiştir. Çoğu bir hikâye edişle başlayan bu yazılarda, "dünya" imgesi etrafında hayatın çeşitli görünüş ve hâlleri ele alınıp işlenmiştir. Ayçil, 2011 yılında Benden Önce, Ben, Sen, O, Keyur ve Diğerleri adlı beş bölümden oluşan Yenilgiden Dönerken adlı deneme kitabını yayımlamıştır. Diğer deneme kitaplarına kıyasla daha kısa metinleri bir araya getiren bu kitapta, gündelik hayata ait ayrıntılar şiirli ve akıcı bir dille işlenmiştir.

Ali Ayçil; yayımladığı iki şiir, bir hikâye ve üç deneme kitabı ile son dönem Türk edebiyatının önde gelen imzalarından biridir. Şiir ve hikâyelerinde gelenekten modern ve yeni bir bakışla beslenen Ayçil, denemelerinde gücünü çoğu zaman tahkiye edişten alan etkili bir anlatım tutumu geliştirir. Ayçil, gerek şiirlerinde gerekse hikâye ve denemelerinde duru, lirik ve ahenkli bir dil kullanmıştır. Ayçil'in eserleri bir bütün hâlinde değerlendirildiğinde dikkat çeken şey, edebi tür ve formlar arası geçişlerdir. Hikâye ve denemelerinde "şair"; şiir ve denemelerinde ise "hikâyeci" Ali Ayçil çoğu zaman belirginleşir. Bu bağlamda Ali Ayçil'in eserleri; şiir, deneme ve hikâyenin iç içe geçtiği yoğun metinler olarak değerlendirilebilir.

Kaynakça

Işık, İhsan (2016)."Ali Ayçil". http://www.biyografya.com/biyografi/1870, Erişim tarihi: 24 Ağustos 2017.

Kutlu, Mustafa (2001). "Naz Bitti", Yeni Şafak, 7 Kasım 2001.

Qasımova, Lale (2016). "Geleneğin Sesi: Ali Ayçil'in Sihirbaz Seyfettin'in Son Sihri Adlı Hikâyesinin Tahlili". Yaşayan Hikâyemiz: Günümüz Türk Hikâyesi Üzerine İncelemeler içinde, ss. 449-458, (2. baskı, Ed.Necati Tonga), İstanbul: Kesit Yay.

Yalçın, Murat (Ed., 2010). Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. 3. Bas., İstanbul: Yapı Kredi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. NECATİ TONGA
Yayın Tarihi: 16.05.2018
Güncelleme Tarihi: 27.10.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Arastanın Son ÇırağıMerdiven Şiir Yay. / İstanbul1999Şiir
Naz BittiŞule Yay. / İstanbul2001Şiir
Ceviz Sandıklar Ve Para KasalarıŞule Yay. / İstanbul2002Deneme
Sur Kenti HikâyeleriŞule Yay. / İstanbul2004Hikâye
Kovulmuşların EviTimaş Yay. / İstanbul2007Deneme
Yenilgiden DönerkenTimaş Yay. / İstanbul2011Deneme
Bir Japon Nasıl ÖlürDergâh Yayınları / İstanbul2018Şiir
Usta Konuşmak İstiyorDergâh / İstanbul2020Deneme

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Metin Üstündağd. 15 Şubat 1965 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Emin Özdemird. 1931 - ö. 01 Eylül 2017Doğum YeriGörüntüle
3ÜMMÜGÜLSÜM, Ümmü Gülsüm Demird. 1945 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Emel İrtemd. 25 Temmuz 1969 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5HÜDAİ, Hüdaverdi Erd. 01.05.1969 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Melek Paşalıd. 10 Kasım 1969 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Abdullah Ziya Kozanoğlud. 16 Ocak 1906 - ö. 29 Mart 1966MeslekGörüntüle
8Ümit Kaftancıoğlud. 1935 - ö. 11 Nisan 1980MeslekGörüntüle
9MUSTAFA, Mustafa Avşard. 10.10.1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
10Refik Ahmet Sevengild. 1903 - ö. 13 Eylül 1970Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Ali Çapand. 10 Mart 1948 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Ebru Nihan Celkand. 1979 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Ali Erbild. 1983 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14ALÎ BİN HÜSEYİN EL-AMASÎ, Alî bin Hüseyin el-Amasî Alâeddîn Çelebid. ? - ö. 1470-71 ?Madde AdıGörüntüle
15FEYZÎ, Alî Feyzîd. 1854 - ö. 1894Madde AdıGörüntüle