Ali Nazima

?
(d. 1861 / ö. 1935)
Müderris, mütercim
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mehmed Ali’dir. Babası Hilâl-i Ahmer’in kurucularından doktor yarbay Ahmed Servet Bey, dedesi doktor Ârif Bey’dir. Soyadı kanunu ile Yiğit soyadını almıştır (Yiğit 2004: 14-15).

Üsküdar’da tamamladığı ilk ve orta öğreniminin ardından önce Galatasaray Mekteb-i Sultânîsi’nde, sonra Mekteb-i Mülkiye’de eğitimini tamamlamış, 1881’de de aynı kurumlarda Türkçe, Arapça ve Fransızca dersleri vermiştir. (Kahraman 2006: 453).

Daha sonra Mercan İdâdîsi, Dârü’l-Muallimîn, Dârü’l-Muallimât, Vefa İdâdîsi, Kadastro Mektebi, Nişantaşı Sultânîsi, Amerikan Erkek ve Kız kolejleri ve Saint Benoit Lisesi gibi dönemin önemli okullarında Fransızca ve Türkçe dersleri vermiş, Dârülfünun’un Ulûm-i Tabiiye ve Dîniye ile Elsine bölümlerinde görev yapmıştır (Ülkütaşır 1977: 114-115). 1935’te İstanbul’da vefat edinceye kadar eğitim öğretim alanında pek çok farklı kurumda görev yapan Ali Nazîmâ, yüzden fazla ders kitabı, sözlük ve tercüme kaleme almıştır (Kahraman 2006: 454).

Bir filologdan ziyade eğitimci ve ders kitabı yazarı olarak kabul edilen Ali Nazîmâ’nın (Esatoğlu 2002: 331), en önemli eseri Faik Reşad ile birlikte hazırladığı 1899’da yayımlanan Mükemmel Osmanlı Lügatı’dır. Lügat-ı Tefeyyüz (Ali Nâzîmâ 1910) başta olmak üzere diğer eserlerinde de “Türkçe” yerine “Osmanlıca” ifadesini kullanan yazar, Mütercim Asım ve Ahmet Vefik Paşa’nın eserlerinden yararlandığı lügatında Arapça ve Farsça kelimelerin yanında pek çok Türkçe kelimeye de yer vermiştir (Esatoğlu 2002: 331). Ayrıca madde açıklamalarından sonra örnek terkip, deyim ve cümleler kullanarak dönemin dil varlığını ortaya koymuştur (Birinci, Necat vd. 2009: IX).

Kaynakça

Ali Nazîmâ (1910). Lügat-ı Tefeyyüz Dictionnaire Tefeyyuz Ottoman-Français. İstanbul: Kaspar Matbaası.

Birinci, Necat vd. (2009). Mükemmel Osmanlı Lügati. İstanbul: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Esatoğlu, Ahsen (2002). “Ali Nazimâ”, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi (TDEA), C. 1, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.

Kahraman, Âlim. (2006). “Nazîmâ”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA). C. 32, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınevi.

Ülkütaşır, M. Şakir (1977). “Ali Nazimâ”, Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (TDEA), C. 1, İstanbul: Dergâh Yayınevi.

Yiğit, Nuyan. (2004). Atatürk’le Otuz Yıl: İbrahim Süreyya Yiğit’in Öyküsü. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ LOKMAN TAŞKESENLİOĞLU
Yayın Tarihi: 24.10.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Mükemmel Osmanlı LügatıDersaadet Matbaası / İstanbul1899Diğer
Lügat-ı Tefeyyüz Dictionnaire Tefeyyuz Ottoman-FrançaisKaspar Matbaası / İstanbul1910Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ZAİFÎ, Akbaba İmamı Şeyh Mehmed Zaîfî Efendid. ? - ö. 1703-04Doğum YeriGörüntüle
2Ezgi Şakard. 01 Aralık 1984 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Kaygılı, Osman Cemald. 4 Ekim 1890 - ö. 9 Ocak 1945Doğum YeriGörüntüle
4Özzorluoğlu, Süleyman Tevfikd. 1861 - ö. 1939Doğum YılıGörüntüle
5ZÜHDÎ, Hasand. 1860-1861 - ö. 1938Doğum YılıGörüntüle
6SAÎD/KÂMÎ, Mehmet Sait Efendid. 1860-1861 - ö. 30.12.1940Doğum YılıGörüntüle
7HABİLÎ/SEFİLÎ/LÛTFÎ, Habild. 1865 - ö. 1935Ölüm YılıGörüntüle
8Erozan, Celal Sahird. 29 Eylül 1883 - ö. 16 Kasım 1935Ölüm YılıGörüntüle
9SÂNÎ, Sânî Efendid. 1866 - ö. 1935Ölüm YılıGörüntüle
10HADÎDÎd. ? - ö. 1533/34MeslekGörüntüle
11ALÎMÎ, Çorlulu Kâsım Efendid. ? - ö. Mayıs-Haziran 1725MeslekGörüntüle
12Gerçeker, Mustafa Fehmid. 1868 - ö. 16 Eylül 1950MeslekGörüntüle
13Tahsin Nahitd. 1887 - ö. 12 Mayıs 1919Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Hiç, Melekd. 1893? - ö. 6 Ocak 1964Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Durukan, Süleyman Mahird. 1898 - ö. 1953Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ERCANİ/ARAP ALİ, Abdullah Ercand. 1922 - ö. 07.01.2011Madde AdıGörüntüle
17FAHRÎ, Ali Karabulutd. 1900/1901 - ö. 06.08.1975Madde AdıGörüntüle
18FÂ’İZÎ, Ali Fâ’izî Efendid. ? - ö. 1726-27Madde AdıGörüntüle