Aman Saspayev

-
(d. 15 Ekim 1929 / ö. 2015)
Yazar, Akademisyen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)

Kırgızistan’ın Isık-Köl İli Tüp İlçesinde dünyaya gelen Aman Saspayev, 8 yaşındayken (1937’de) ailesi ile birlikte Çin’e göç eder. Kulca şehrinde Uygur ve Kazak okullarında eğitim alır. 1945-47 yıllarında İnkilabi Şarkiy Türkistan gazetesinde çalışır. 1949-52 yılları arasında Kulca şehrindeki Bilim Yurdu okulunda öğretmen olarak göreve başlar. 1952-56 yılları arasında Pekin Merkezi Milletler Üniversitesinde Çin Filolojisi üzerine eğitim alır. 1956’da Üzümcü’de Halk Yayını gazetesinin Kırgız bölümünde çalışır. 1962’de Kırgızistan’a döner ve 1966’ya kadar Santaş köyünde işçi olarak çalışır. 1967-1988 yılları arasında Kırgızistan Yazarlar Birliğinin Isık-Köl Bölge Edebiyat Danışmanı olarak görev yapar.

1971-73 yılları arasında Moskova’da Gorki Edebiyat Enstitüsünde eğitim alır. Aman Saspayev uzun zaman üzerinde çalıştığı ve 55.000 kelimeden oluşan Çince-Kırgızca Sözlüğü 2003’te yayınlar. Uzun yıllar çalıştığı Kasım Tınıstanov Isık-Köl Devlet Üniversitesinde profesör unvanı ile görev yaparken 2015’te ölür.

Yazarlık hayatına Çin’de başlayan ve Kırgız edebiyatının son devir yazarlarından birisi olan Aman Saspayev’in öyküleri, gerek teknik kuruluş ve gerekse anlatı bakımından Kırgız öykücülüğünde kendine mahsus bir yer tutar. Yazarın ilk öyküleri Çin’den Kırgızistan’a döndükten sonra 1966’da Gülkayır (Ebegümeci) adıyla yayımlanır. İlk öykülerinden itibaren sembolik bir dil kullanan Aman Saspayev, olay öykücülüğünden daha çok durum öykücülüğüne yönelmiştir. Bu sebeple olsa gerek öykülerdeki kişiler dünyası sıradan insanlar, nesneler veya varlıklardan oluşmuştur.

Moskova’da okumasına rağmen Çin yazarlarından ve Çehov’dan etkilendiğini söyleyen Aman Saspayev, öykülerinde sade bir dil ve üslup kullanırken, devrin genel kabul gören Sovyet sistemi ve ideolojisini yansıtmamaya özen gösterirken, Partorg ya da daha sonraki adıyla Too Çabalekeyi (Dağ Kırlangıcı) adıyla yayınlanan romanında ise Sovyet sistemini kolhoz yönetimi üzerinden anlatır.

Öykülerinde Manas destanından, eski Yunan mitolojisinden ve eski Hint masalından esinlenmeler dikkati çeker.

Kaynakça

Asanaliyev K. Könümüştün Küçü Kırgızstan Madaniyatı. 20-iyun 1978.

Cakıpbekov, A. Kırgızstan Madaniyatı. 29-noyabr 1989.

Dautov K. Canı Çekterge. – F.: Kırgızstan, 1980.

Kırgız Adabiyatının Tarıhı.10 Tomduk. -T. 7. Bişkek, 2002. 73-90-bb.

Lebedeva L. Krutoye Voshojdeniye. -V knige: Na serpantinah. -F.: 1998.

Sasykulova, Chinara, “Aman Saspaev’in Öykülerinde Kişiler Dünyası”, Turkish Studies, 6/3 Summer 2011, p.1823-1827

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MİTAT DURMUŞ
Yayın Tarihi: 19.11.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Gülkayır (Ebegümeci )Kırgızstan / Frunze1966Hikâye
Mayda Tolkundar (Ufak Dalgalar)Mektep / Frunze1970Hikâye
SimirkuşMektep / Frunze1971Masal
HadizatMektep / Frunze1975Hikâye
PartorgKırgızstan / Frunze1977Roman
MuratMektep / Frunze1978Hikâye
Tatım TuzKırgızstan / Frunze1979Hikâye
Iyık Sezimder (Kutsal Duygular)Kırgızstan / Frunze1985Hikâye
Seçmeli EserlerKırgızstan / Frunze1988Diğer
Too Çabalekeyi (Dağ Kırlangıcı)Adabiyat / Frunze1989Roman
Çıgışka Nazar (Doğuya Bakış)Isık-Köl Devlet Üniversitesi / Karakol2002Diğer
Kırgızca-Çince SözlükBişkek Sosyal Bilimler Üniversitesi / Bişkek2003Diğer
Çin Edebiyatından DersIsık-Köl Devlet Üniversitesi / Karakol2004Diğer
Чудесная птица Симург (Simirkuş)Mektep / Frunze1972Masal
Утро в новом доме (Yeni Evde Sabahki)Sovetskiy Pisatel / Moskva1977Hikâye
МуратMektep / Frunze1979Hikâye
Şaşkedegi Kara Tuman (Öğlendeki Kara Duman)Turar / Bişkek2012Roman

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Marsel Garipovd. 1 Mayıs 1946 - ö. -Doğum YeriGörüntüle
2Mukay Elebayevd. 1906 - ö. 1944Doğum YeriGörüntüle
3Tölögön Kasımbekovd. 15 Ocak 1931 - ö. 16 Haziran 2011Doğum YeriGörüntüle
4Muharrem Tahsinovd. 1929 - ö. 2007Doğum YılıGörüntüle
5MEHMET SUNARd. 1929 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Nazmi Akımand. 1929 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Miskioğlu, Ahmetd. 9 Kasım 1924 - ö. 25 Ağustos 2015Ölüm YılıGörüntüle
8DERVİŞ KEMAL, Kemal Özcand. 1930 - ö. 25.04.2015Ölüm YılıGörüntüle
9Akın, Bedii Faikd. 1 Mayıs 1921 - ö. 16 Haziran 2015Ölüm YılıGörüntüle
10Çapan, Cevatd. 18 Ocak 1933 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Örs, İbrahimd. 1928 - ö. ?MeslekGörüntüle
12İzgü, Sevind. 1961 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Rıza Mollovd. 1920 - ö. 4 Mart 1986Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Erkin Vahidovd. 8 Aralık1936 - ö. 30 Mayıs 2016Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Mehmet Türkerd. 1950 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle