ARDOSLU UMMANÎ, İbrahim Sarıkaya

(d. 1911 / ö. 1979)
?
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İbrahim Sarıkaya, 1911'de Erzurum’un Oltu kazasının Ardos [Çamblıbel] nahiyesinde doğmuştur. Âşık Ardoslu Ummanî olarak bilinen âşık, Erzurum Belediyesi'nden emekli olmuştur. Ardoslu Ummanî’nin “Askerliğini jandarma olarak yaptığı ve kritik bir bölgede görevliyken imam görüntüsü altında istihbarat faaliyetleri yapan bir ajanın yakalanmasında dikkati ve uyanıklığı sayesinde resmî makamlara yardımcı olduğu; bu faaliyetinden ötürü üstün hizmet madalyası ile taltif edildiği ve madalyayı ömrünün sonuna kadar iftiharla taşımış” (Vural 2012: 119-120) olduğu şeklinde bir bilgiye rastlansa da âşıklığı ve eserlerine yönelik mevcut bilgilerin (Sarıkaya 1988; Alkan 1973; Özarslan 2001; Vural 2012) dışında bir bilgi henüz tespit edilememiştir. Kendisinden temin edilen bilgilere göre 1925'te Âşık Ardoslu Ummanî’nin rüyasına giren üç derviş kendisine bâde sunar, maşuka göstermişlerse de ayağını kızgın sobaya çarpmış olmasıyla erken uyandırıldığından sunulan bâdeyi içememiştir (Sarıkaya 1988). Bu hadiseyi anlattığı “Dedi Bana” başlıklı şiirinin girişinde yer alan “Üç yüz kırk yedide hayal habında/ Pir derdine derman sor dedi bana” mısralarından söz konusu tarihin 1931 olduğu anlaşılmaktadır. Mahlasını rüyasında kendi kendine almış olan Âşık Ardoslu Ummanî gördüğü rüyadan sonra altı yıl serseri gibi dolaşmıştır. Oltu’da yaşamış olan ehl-i dil Molla Süleyman’dan geleneği öğrenmiştir. Erzurumlu Hâfız Mikdat, Yusufelili Huzurî, Bardızlı Nihanî, Âşık Sümmanî’nin oğlu Şevki Çavuş (Mahtumî) ile aynı meclislerde bulunmuştur. Âşıklığının yanında halk hikâyeciliği de yapmış, Behçet Mahir ve İshak Kemâli ile birlikte hikâye anlatır (Sarıkaya 1988; Özarslan 2001: 375). 1979'da Erzurum’da vefat eden Âşık Ardoslu Ummanî, Erzurum Asri Mezarlığı’nda medfundur.

Eldeki mevcut bilgilere göre daha çok hikâye anlatıcısı olarak bilinen Âşık Ardoslu Ummanî’nin bu yönünün değerlendirilebileceği yeterli veri bulunmamaktadır. Tespit edilebilen şiirleri arasında üç koşma ve bir semaiden hareketle Âşık Ardoslu Ummanî’nin âşıklık geleneğinin icap ve kaidelerini bilen orta yetenekte bir gelenek temsilcisi olduğunu söylemek mümkündür.

Kaynakça

Alkan, Naim (1973). Türk Halk Edebiyatı. Ankara: Yargıçoğlu Matbaası.

Özarslan, Metin (2001). Erzurum Âşıklık Geleneği. Ankara: Akçağ Yay.

Sarıkaya, İbrahim (1988). “Âşık Ardoslu Ummanî”. Hagem Arşivi, Yazılı Belge No: 880052, Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Vural, Temel (2012). Sümmânî'den Günümüze Oltu Havzası Şairleri. Ankara: Bizim Büro Basımevi Yayın Dağıtım.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. METİN ÖZARSLAN
Yayın Tarihi: 26.03.2019
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NİZAMOĞLU, Vahdettin Işıldakd. 05.05.1946 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2SÜLEYMAN ÖZDENd. 1885 - ö. 13.08.1956Doğum YeriGörüntüle
3ŞENKAYALI MAHİRÎ, Mahiri Özyünd. 01.07.1869 - ö. 10.04.1944Doğum YeriGörüntüle
4Tahir Olgaçd. 1911 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5VACİP ESERd. 1911 - ö. 1987Doğum YılıGörüntüle
6Celâl Tekinerd. 1911 - ö. 2002Doğum YılıGörüntüle
7İhsan Hınçerd. 14 Mart 1916 - ö. 11 Kasım 1979Ölüm YılıGörüntüle
8Sezai Solellid. 1914 - ö. 1979Ölüm YılıGörüntüle
9Muhsin Ertuğruld. 07 Mart 1892 - ö. 29 Nisan 1979Ölüm YılıGörüntüle
10ALİ BAŞTUĞd. 1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11COŞKUNÎ, Ümit Karamand. 01.01.1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12ERTÜRK, Tatlı Şahind. 1960 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13İBRAHİMd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14GURBETÇİ/KABADAYI ALİ, Ali Kabadayıd. 1939 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15YANIK UMMAN, Ömer Akçakayad. 1938 - ö. ?Madde AdıGörüntüle