ARŞÎ, Arşî Dede

(d. ?/? - ö. 1591/1000)
divan şairi, danişment, derviş
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Tirelidir. Molla iken mevlevî oldu. Şahîdî Dede ve Şuhûdî Dede’nin hizmetinde bulundu. Hayâlî Bey ve Günâhî Dede’nin yoldaşlarındandı. Uzun bir süre seyahat ettikten sonra Mora’ya yerleşti. Arşî Dede, 1000/1591 yılında Mora’da vefat etti ve orada medfundur (Genç 2000:359).

Arşî Dede’nin bir divanı vardır. Kaynaklar şiirlerinin güzel ve akıcı olduğunu, şiirlerinde hoş manalara ve latif edalara yer verdiğini belirtir (Kılıç 2010: 1067).

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Enver, Ali (1891). Semâ‘hâne-i Edeb. İstanbul: Rıfat Matbaası. 164.

Genç, İlhan (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şuara-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Haluk vd. (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

Kayabaşı, Bekir (1997). Kaf-zâde Fâ’izî’nin Zübdetü’l Eşâr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâirü'ş-Şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed Tahir. Osmanlı Müellifleri ve Ahmet Remzi Akyürek Miftahu’l-Kütüb ve Esami-i Müellifin.Ankara: Bizim Büro Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Riyâzî. Riyazu'ş-şuarâ. Millet Ktp. Ali Emiri Ef. 1346. 91.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara:Kültür Bakanlığıe-kitap:http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf [erişim tarihi 13.03.2014]

Şemseddin Sâmî (1311). Kâmûsü’l-A’lâm. C. 4. İstanbul.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ŞERİFE ÖRDEK
Yayın Tarihi: 03.04.2014

Eserlerinden Örnekler

Yatma uyan itme ziyân vakt-i seher kum kum kum

Tâ olasın vâkıf-ı cân vakt-i seher kum kum kum

Togdı sa’âdet güneşi tutdı ziyâ tâgı tâşı

Gaflete aldurma başı vakt-i seher kum kum kum

Aç gözün ey ‘âşık-ı zâr gitdi mesâ irdi nehâr

Cânunı gafletden uyar vakt-i seher kum kum kum

Âdeme oldunsa halef eyleme eyyâmı telef

İster isen ire şeref vakt-i seher kum kum kum

Esdi nesîm-i dem-i subh eyledi def’-i gam-ı subh

Yagdı hayât-ı nem-i subh vakt-i seher kum kum kum

Vakt-i kadîm-i müte’âl eyledi ızhâr-ı cemâl

İrdi dem-i rûz-ı visâl vakt-i seher kum kum kum

Kıldı seher bâd-ı sabâ ehl-i harâbâtâ salâ

Al elüne câm-ı safâ vakt-i seher kum kum kum

Uyma sakın ‘arbedeye gel beru ‘işret-kedeye

Bas kademün mey-kedeye vakt-i seher kum kum kum

‘Arşî-i şeydâdan eger ister isen togrı haber

Râh-ı Haka eyle sefer vakt-i seher kum kum kum (Genç 2000:359, 360)

***

Mest-i ‘ışkundur düşer turmaz yolunda sâkiyâ

Hâkdan ref’ eylesen düşdükce üftâden n’ola (Sungurhan 2009: 51)

***

 Didüm kim elün sun sürelin yüzümi bir dem

Ol gonçe-dehen geldi didi öpmege virmem (Sungurhan 2009: 51)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ârâmî, Ârâmî Deded. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2CEVHERÎ, Sarhoş Bâlî Efendid. ? - ö. 1572-73Doğum YeriGörüntüle
3Sa'yî, Memik-zâde Ramazand. ? - ö. 1552-53Doğum YeriGörüntüle
4Ârâmî, Ârâmî Deded. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5CEVHERÎ, Sarhoş Bâlî Efendid. ? - ö. 1572-73Doğum YılıGörüntüle
6Sa'yî, Memik-zâde Ramazand. ? - ö. 1552-53Doğum YılıGörüntüle
7Ârâmî, Ârâmî Deded. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8CEVHERÎ, Sarhoş Bâlî Efendid. ? - ö. 1572-73Ölüm YılıGörüntüle
9Sa'yî, Memik-zâde Ramazand. ? - ö. 1552-53Ölüm YılıGörüntüle
10Ârâmî, Ârâmî Deded. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11CEVHERÎ, Sarhoş Bâlî Efendid. ? - ö. 1572-73MeslekGörüntüle
12Sa'yî, Memik-zâde Ramazand. ? - ö. 1552-53MeslekGörüntüle
13Ârâmî, Ârâmî Deded. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14CEVHERÎ, Sarhoş Bâlî Efendid. ? - ö. 1572-73Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Sa'yî, Memik-zâde Ramazand. ? - ö. 1552-53Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ârâmî, Ârâmî Deded. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17CEVHERÎ, Sarhoş Bâlî Efendid. ? - ö. 1572-73Madde AdıGörüntüle
18Sa'yî, Memik-zâde Ramazand. ? - ö. 1552-53Madde AdıGörüntüle