Ay, Arif

Eyüp Önder, Halis Emre, Musa Deniz, Ziya Işıklı, Aslı Kumlu, Elif İnceli, Zeynep Okur, Ali Cenk, A.A., Cihangir Doğanhisarlı, Osman Mazlum
(d. 9 Aralık 1953 / ö. ?)
Öğretim Görevlisi, Şair
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Arif Ay, dokuz kardeşin ilki olarak Niğde’nin Bor İlçesinin Balcı köyünde dünyaya geldi. Dedesi Hüseyin Bey, Çanakkale Savaşı’nda şehit oldu, babaannesi Azize Hanım ise geçirdiği tifo hastalığı sebebiyle hayatını kaybetti. Babası Necip Ay (1913-1992) üç erkek kardeşin ortancasıydı. Annesi Hava Hanım (1931-2015) çiftçilikle uğraşan bir sülalenin kızıydı (Savaş 2016: 2-4). Necip Ay, okuma yazmayı askerde öğrenmişti, Havva Hanım ise okuma yazma bilmeyen sözlü kültür içerisinde yetişmiş bir anneydi. Yedi yaşına kadar anne ve babası ile birlikte köyünde yaşayan Arif Ay, okuma yazmayı okula gitmeden evvel babasından öğrendi (Karaca 2015: 1).

Öğrenim hayatına Balcı’da başlayan şair, ilkokul eğitimini üçüncü sınıfa kadar burada sürdürdü. Dördüncü, beşinci sınıfları ve ortaokulu Ankara’da Balgat İlkokulu/Ortaokulunda tamamladı. Lise öğrenimine Bahçelievler Cumhuriyet Lisesinde başlayan Arif Ay, daha sonra Bor’a dönerek Şehit Nuri Pamir Lisesinde öğrenimini üçüncülükle tamamladı. 1972’de Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesine kaydını yaptırdı ancak 1973'te, çalışmak zorunda olduğu için derslere devam edememesi nedeniyle kaydı silindi. Tekrar sınava giren şair, 1974’te Gazi Eğitim Enstitüsünün Türkçe Bölümünü kazandı ve aynı yıl memuriyete başladı. Askerlik tecil belgesi alamadığı için üniversiteden kaydı silinen şair tekrar sınava girdi, 1975'te Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesini kazandı ve bir yıl okuduktan sonra çıkan aftan faydalanarak tekrar Ankara’ya Gazi Üniversitesine döndü. Gazi Üniversitesinde yüksek lisans yaptı. (Savaş 2016: 17-18).

Arif Ay, lise yıllarında Bor’dayken muhabirlik, haritacılık gibi pek çok alanda çalıştı. Üniversite öğrencisiyken 1974’te Türkiye Çimento ve Toprak Sanayi Genel Müdürlüğünde kütüphane memuru olarak atandı. Aynı yıldan itibaren iki yıl Milli Türk Talebe Birliği Ankara Başkanlığı yaptı. Kasım 1982-Şubat 1983 arasında askerlik görevini ifa etti. 1990’da Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu’na eğitim müdürü oldu ve yine aynı kurumda başkanlık müşaviri görevini sürdürdü. 1993’te Kırıkkale Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesine öğretim görevlisi olarak atandı. 1999'dan buya Başkent Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak çalışma hayatını sürdürmektedir.

Arif Ay, şiire Bahçelievler Cumhuriyet Lisesindeyken edebiyat öğretmeni Nesrin Kocatürk’ün teşvikiyle başladı. Daha sonra Borun Sesi, Niğde Hâkimiyet gazetelerinde şiirleri ve haber yazıları yayımlandı (Ay 2013: 44). Ankara’ya dönüp üniversiteye başladığı yıllarda İzmir’de Gündüz Sevilgen tarafından çıkartılan Tek Yol dergisinin Ankara temsilciliğini yaptı (Yıldız, Güven 2013: 2). Niğde’deki şiir çalışmalarından sonra ulusal yayın organlarındaki ilk şiiri Gelişme dergisinde yayımlandı (“Gün Dönerken Kente”, S. 7, Güz 1974). 1972’de Nuri Pakdil’le tanışan Arif Ay’ın Edebiyat dergisindeki ilk şiiriyse “Denizi Giymek” başlığıyla 1975’te yayımlandı ve bundan sonra aynı dergide çeşitli yazı ve şiirlerini yayımlamayı sürdürdü. 1977-1984 arası Edebiyat dergisinin ikinci döneminde sahipliğini ve sorumlu müdürlüğünü üstlendi. Edebiyat kapandıktan sonraysa yazı ve şiirlerini Yedi İklim, Ayane, İkindi Yazıları, Kırağı, Kaşgar, Ünlem, Hece, Kırklar, Edebiyat Ortamı dergilerinde sürdürdü. 1 Mart 2010-1 Mart 2015 arasında Edep dergisini çıkardı ve 2016-2018 yıllarında da Edebiyat Ortamı dergisi genel yayın yönetmenliğini üstlendi. Ayrıca Yeni Şafak, Sağduyu ve Milli Gazete’de köşe yazarlığı yaptı.

İlk şiir kitabı Hıra (1978), daha sonra Dosyalar (1980) ve Şiirin Kandilleri (1983) Edebiyat Dergisi Yayınları tarafından yayımlandı. Hıra’daki şiirler Batı’nın kendine özgü sömürü düzeninin toplumumuzda da karmaşaya yol açtığını dile getirdi (Uyguner 1979: 74). Dosyalar’da yakın tarihte vuku bulan zulümler gür bir sesle işlenirken Şiirin Kandilleri’nde poetik anlamda saf şiire yöneldi. İlk toplu şiirleri Gökyüzü Saatleri adı ile yayımlandı (1986). 1989’da yayımlanan İma Kitabı’nda, bireyin iç dünyasına yönelen ve modern insanı sorgulayan şiirlerini bir araya getirdi. 1991’de tek öykü kitabı olan Saat Yirmi Dörtte Saksafon Dersleri yayımlandı. Burada hayatın çeşitli yönleri mizahi bir anlatıma kavuştu. Edebiyat’ta kaleme aldığı denemeler Gece Yazıları (1991) adıyla bir araya geldi. Burada Edebiyat’ın naif ama bir o kadar “gerilla” sesinin örneklerini sundu (Sayar 1999: 23). Aynı yıl Anne Hikâyeleri Antolojisi’ni hazırladı. Bin Yılın Destanı (1992) ikinci toplu şiir kitabı olarak İz Yayınları tarafından basıldı. 1993’teyse Bosna Alevler İçinde adlı senaryosu çeşitli dillere çevrilip çizgi film olarak gösterime girdi. Arif Ay’ın çeşitli şiirleri 1994’te Londra’da Mevlüt Ceylan’ın çevirisiyle Flowering Sky adıyla yayımlandı. 1995 tarihli otuz yedi şiirden oluşan Yirmi Yaş Şiirleri, şairin acıları kadar sevgilerini, sevdalarını ve sevinçlerini kayda geçirdi (Şahin 1999: 24). Arif Ay Dokuz Kandil’de (1997) toplumun çeşitli kesimlerine ışık tutmuş, toplum üzerinde sevgi ve umut halesi oluşturmuş Gönenli Mehmed Efendi, Necip Fazıl Kısakürek, Fethi Gemuhluoğlu, Sezai Karakoç, Nuri Pakdil, Cahit Zarifoğlu, Halis Altındağ, İlhami Çiçek ve Hasan Aycın üzerine yazdığı şiirleri bir araya getirdi. 2000 tarihli Ateş ve Caz’da Arif Ay, şiirinin izleklerinden olan aşk, mücadele ve direnişi sürdürdü. 2001’de Çocuklara Şiirler ve Anne Şiirleri antolojilerini hazırladı. 1974-2006 arası yayımlanan şiirleri Güne Doğan Koşu (2006) adıyla bir araya getirildi. Şiirimin Şehirleri (2011), İslam medeniyetine başkentlik yapmış şehirleri Amerika’nın Irak’ı işgali üzerine konuşturdu. Arif Ay 2016’da Fuzuli’nin Yalnızlık Arkadaşı: Sezai Karakoç ve Direnişin Klas Hali: Nuri Pakdil kısa biyografilerini yayımladı. Aynı yıl yayımlanan Dipköşe’deyse modernitenin insanın fıtratına aykırı dayatmalarına karşı bir kaçış ve sığınma işlendi (Ay 2016). Arif Ay’ın, Edep dergisinde 2011’de başlayıp 2015’e kadar her ay yayımlanan günlükleri Gün Dökümleri (2017) adı altında toplandı.

Şiirleri her ne kadar hüzünle yoğrulsa da aydınlık ve umut dolu bir çıkış yolu sundu (Sarı 1999: 8). Modern dünyanın geleneği çürütmesi, İslam dünyasının modern dünyada söz sahibi olamamasını dert edinen şair, asr-ı saadet hassasiyetine dönme arzusunu gür bir sesle dile getirdi. İlk ürünlerinden itibaren şiiri estetik ve eylem buluşması olarak gördü ve modernleşen Türkiye’nin somut sancılarını dilden taviz vermeden gündeme taşıdı. Diğer taraftan küçük insanın duyarlılıklarını da şiirinde işledi. Şiirlerini serbest bir biçimde kaleme aldı.

Kaynakça

Ay, Arif (2013). “Döne Döne Okumak”. Okuma Hikâyeleri. (Hazırlayan: Duran Boz) Ankara: Hangar Kitap. s. 42-46

Ay, Arif (2016). “Dipköşe, Trajik Alanlarımızı Yokluyor”. (Söyleşi: Erdem Dönmez). Yeni Şafak Kitap Eki, Haziran.

Karaca, Hünkâr (2015). Arif Ay’ın Şiirlerinin Yapı ve Tema Bakımdan İncelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.

Sarı, Osman (1999). “Arif Ay’ın Aydınlık Şiiri”. Seviye, Hasret Burcundan Bir Şair: Arif Ay Özel Sayısı. Yıl:3 Sayı: 13. Mayıs- Haziran. s. 8.

Savaş, Özden (2016). Arif Ay’ın Şiirleri Üzerine Bir İnceleme. Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Doktora Tezi.

Sayar, Kemal (1999). “Arif Ay’dan Gece Yazıları”. Seviye, Hasret Burcundan Bir Şair: Arif Ay Özel Sayısı. Yıl:3 Sayı: 13. Mayıs- Haziran. s. 23.

Şahin, Durdu (1999). “Arif Ay’ın Yirmi Yaş Şiirleri”. Seviye, Hasret Burcundan Bir Şair: Arif Ay Özel Sayısı. Yıl:3 Sayı: 13. Mayıs- Haziran. s. 24-25.

Uyguner, Muzaffer (1979). “Şiir Kitapları”. Varlık Yıllığı. İstanbul. s. 74.

Yıldız, Şirin Kübra; Güven, Bilal (2013). “Arif Ay ile Söyleşi”. Edep, Yıl:4, Sayı:44.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ERDEM DÖNMEZ
Yayın Tarihi: 20.10.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
HıraEdebiyat Dergisi Yayınları / Ankara1978Şiir
DosyalarEdebiyat Dergisi Yayınları / Ankara1980Şiir
Şiirin KandilleriEdebiyat Dergisi Yayınları / Ankara1983Şiir
Gökyüzü SaatleriMesaj Yayınları / Ankara1986Şiir
İma KitabıYazı Yayınları / İstanbul1989Şiir
Saat Yirmi Dörtte Saksafon DersleriAkçağ Yayınları / Ankara1991Hikâye
Gece Yazılarıİz Yayıncılık / İstanbul1991Deneme
Anne Hikâyeleri AntolojisiDevlet Bakanlığı Yayınları / İstanbul1991Antoloji
Bin Yılın Destanıİz Yayıncılık / İstanbul1992Şiir
Bosna Alevler İçinde? / ?1993Diğer
Flowering SkyÖncü Kitap / Londra1994Şiir
Yirmi Yaş ŞiirleriYedi İklim Yayınları / İstanbul1995Şiir
Dokuz KandilYedigece Kitapları / İstanbul1997Şiir
Ateş ve CazA Yayınevi / Ankara2000Şiir
Türk Edebiyatından Anne ŞiirleriAkçağ Yayınları / Ankara2001Antoloji
Türk Edebiyatından Çocuklara ŞiirlerAkçağ Yayınları / Ankara2001Antoloji
Dağlara Götür BeniYeni Kuşak Yayınları / İstanbul2001Şiir
Uzun Bir HüzünErguvan Yayınları / İstanbul2006Şiir
Güne Doğan KoşuHece Yayınları / Ankara2006Şiir
Şiirimin ŞehirleriOkur Kitaplığı / İstanbul2011Şiir
Fuzuli’nin Yalnızlık Arkadaşı: Sezai KarakoçEdebiyat Ortamı Yayınları / Ankara2016Biyografi
Direnişin Klas Hali: Nuri PakdilEdebiyat Ortamı Yayınları / Ankara2016Biyografi
DipköşeHece Yayınları / Ankara2016Şiir
Gün DökümleriCümle Yayınları / Ankara2017Günlük

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HÜDAVERDİ BABA, Hüseyind. 1796 - ö. 1859?-1866?Doğum YeriGörüntüle
2SABRİ ÖZDAĞd. 1954 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Çankaya, Sabahattind. 1921 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4RASİM KÖROĞLUd. 1953 - ö. 30.10.2014Doğum YılıGörüntüle
5Gökçek, Mustafad. 02 Ekim 1953 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6DÜDEK , ŞENAYd. 09 Ağustos 1953 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Göral, M. Kadrid. 05 Ocak 1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
8Baysal, Faikd. 1921 - ö. 9 Aralık 2002MeslekGörüntüle
9Yalçın, Burhan Sadıkd. 1912 - ö. 1996MeslekGörüntüle
10Ilgaz, Afetd. 2 Ocak 1937 - ö. 16 Ocak 2015Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Metin Balayd. 22 Ekim 1956 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Orhan Gökdemird. 1963 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13RAHMANî, Osmand. 1865 - ö. 1915Madde AdıGörüntüle
14Eyüp Aygün Tayşird. 1979 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15ŞERMÎ, Osman Şermî Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle