Ayel, Edip

(d. 23 Ağustos 1894 / ö. 17 Ocak 1957)
Şair, Yazar, Öğretmen
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Tam ismi Mahmut Edip Ayel’dir. Temyiz Mahkemesi azalarından Hâfız Mehmet Emin Bey’in oğlu olarak İstanbul’da doğdu. Galatasaray Sultanisi’nde lise öğrenimini tamamladıktan sonra yüksek öğrenim için babası tarafından Paris’e gönderildi. Fransa’da ziraat teknolojisi üzerine eğitimini tamamlayan Ayel, 1914’te İstanbul’a döndü. 11 Ekim 1922 tarihinde Fransızca öğretmeni olarak atandı. İstanbul’da çeşitli liselerde Fransızca dersleri okutan Ayel’in son görev yeri İstanbul Erkek Lisesi’ydi. 1 Ekim 1955’te emekliye ayrılıncaya kadar kendisini mesleğine ve öğrencilerine adayan Edip Ayel, hiç evlenmedi. Şair, 17 Ocak 1957 tarihinde İstanbul’da öldü.

Şiir yazmaya Fransa’da bulunduğu yıllarda başlayan Edip Ayel’in ilk şiirleri Patrice Buet tarafından hazırlanan Poémes Français de Poétes étrangers (Yabancı Şairlerin Fransızca Şiirleri) adlı antolojide yer aldı. 1938 yılında Fransa’da düzenlenen bir şiir yarışmasında birincilik ödülü kazandı. Uzun yıllar Fransızca dersleri okutan şair, şiir kitaplarının yanı sıra Fransızca dil bilgisi ve tercüme kitapları da yayımladı. Fransa’da bulunduğu yıllarda Türkçe şiirler de kaleme alan Edip Ayel, bu şiirlerini uzunca bir süre yayımlamadı. Edip Ayel’in edebiyat âlemimizde tanınması Yusuf Ziya Ortaç ve Orhan Seyfi Orhon’un ortaklaşa çıkardıkları Çınaraltı mecmuası sayesinde oldu. Şair, Çınaraltı’nın 4. sayısında yer alan bir yazıyla “47 yaşında kıyıda köşede kalmış fakat sesi, tarzı ve davası olan bir üstad” olarak tanıtıldı. Mecmuanın 4. sayısında kendisi ile yapılan söyleşide şiir anlayışını Divan şiiri üzerine inşa ettiğini, neo-klasik şiirler yazdığını ve amacının “gazeli dönemin zevkine göre yaşatmak” olduğunu belirtti. Bu takdimin ardından Ayel’in Çınaraltı’nda pek çok şiiri yayımlandı. Bu derginin dışında yazı ve şiirlerini Tanrıdağ, Ankara, Doğu, Bağ gibi dergilerde neşretti. Les Gammes:Sonnets ve Sagesse: Sonnets adlı iki Fransızca şiir kitabı neşreden Ayel, çoğu daha önce dergilerde yayımlanan Türkçe şiirlerini ise iki kitapta topladı. Bu kitaplardan ilki olan Mozaik’te (1944), neo-klasik tarzda yazdığı şiirlerle dünya edebiyatından farklı nazım şekillerini denediği manzumelerini bir araya getirdi. Şehrayin’de(1953) ise fetih, yurt ve vatan kavramları etrafında şekillenen hamasi şiirlerini topladı. Şiir Sanatı (1955) adlı kitabında şiirle ilgili temel kavramlarla nazım şekilleri hakkında kısa bilgiler vererek kendi şiirlerinden örnekler sundu. Divan şiirini yaşadığı dönemin dil, duygu ve hayalleriyle devam ettirmeye çalışan Ayel, bu bakımdan Yahya Kemal’den farklı bir neo-klasizm anlayışı geliştirir. Şiirde müzikaliteye, şekle ve lirizme önem veren şair, Verlaine, Ronsard, Valery gibi Fransız şairlerin etkisi altında kalmıştır. Duru bir dil kullanan Edip Ayel, bütün şiirlerini “metrik hece vezni” olarak nitelendirdiği aruz ölçüsüyle kaleme almıştır. Ayel’in şiirlerinde karşımıza çıkan en önemli temalar aşk, ferdi ıztıraplar, İstanbul ve tarihtir. Gazel, mesnevi, muhammes, müseddes gibi divan edebiyatı nazım şekilleriyle de şiirler yazan Edip Ayel; terner, triolet, klasik sonnet, pantum, iambos, od, stance, balad, rondel, rondo, villanelle, odelette gibi daha önce edebiyatımızda denenmemiş yahut yalnızca bir iki örneğine rastladığımız nazım şekillerinin ilk/başarılı örneklerini edebiyatımıza kazandırmıştır.

Kaynakça

Bulut, Ali (1998). “Neo-klasik Bir Şair Edip Ayel Üzerine”. Türk Dili. S. 553: 53-65.

Cem, İ. Semahaddin (1965). “Şair Edip Ayel’i Anarken”. Türk Yurdu. S.307: 24-26.

Çınaraltı, (1941). “Yeni Bir Şair: Edip Ayel”. Çınaraltı. 1(4): 10.

Sancar, Necdet (1957). “Edip Ayel, Hayatı, Şairliği ve Eserleri”. Yeni Yayınlar. C.1-2: 121.

Sançar, Nejdet (1959a). “Unutulan Değerler: Edip Ayel-I”. Türk Yurdu. S.278: 37-38.

Sançar, Nejdet (1959b). “Unutulan Değerler: Edip Ayel-II”. Türk Yurdu. S.279: 51-52.

Sançar, Nejdet (1960). “Unutulan Değerler: Edip Ayel-III”. Türk Yurdu. S.280: 43-44.

Tonga, Necati. “Çınaraltı Mecmuası Üzerine”. Türk Yurdu. 25(213): 125-128.

Tonga, Necati (2008). “Edip Ayel’in Şiirlerinde İstanbul”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 1(5): 810-823.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. NECATİ TONGA
Yayın Tarihi: 24.10.2017

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Benim Ol? / ??Diğer
En Lüzumlu 3000 Fransızca KelimeBacid Basımevi / İstanbul1946Diğer
Fransızca Gramer Kitabı IIS. Süreyya Bükey Basımevi / İstanbul1943Diğer
Fransızca Orta Gramer (Sınıf V ve VI)S. Süreyya Bükey Basımevi / İstanbul1943Diğer
Fransızca Tercüme Kitabı IVMagazin Basımevi / İstanbul1943Diğer
Fransızca Tercüme Kitabı VHaşet Kitabevi / İstanbul1943Diğer
Le Français Commercial : Choix de lectures , conformes au programme des cours de Français des ecoles de commerce? / ?1937Diğer
Les GammesLibarie Hachette / Paris1966 ?Şiir
Mozaik: Neoklasik ŞiirlerNûmune Matbaası / İstanbul1944Şiir
SagesseV. Agar / Paris ??Şiir
Şehrayin: Fetih,Yurt ve Cenk ŞiirleriYenilik Basımevi / İstanbul1953Şiir
Şiir Sanatı: Estetik ve TeknikEkicigil Basımevi / İstanbul1955Diğer
Şuh Kadın? / ??Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AHSEN/HÂFIZ, Hâfız İbrâhim Edhem Efendid. 1810 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Meriçboyu, Abdülkadird. 16 Temmuz 1917 - ö. 1 Mart 1985Doğum YeriGörüntüle
3Funda Özlem Şerand. 11 Ağustos 1984 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ALİ AĞA HALHALİd. 1894 - ö. 1989Doğum YılıGörüntüle
5Çapanoğlu, Münird. 1894 - ö. 1 Temmuz 1973Doğum YılıGörüntüle
6HAKKI YORGANSIZ/YORGANSIZ HAKKI/YORGANSIZ/BAYRAKTAR HAKKI ÇAVUŞ/HAKKI ÇAVUŞ/BAYRAKTAROĞLU/YORGANSIZOĞLU/YORGANSIZ HAKKI ÇAVUŞ/ÇAVUŞ, Hakkı Bayraktard. 1898,1894,1895,1889 (?) - ö. 17.02.1964Doğum YılıGörüntüle
7Arsal, Sadri Maksudid. 5 Ağustos 1879 - ö. 20 Şubat 1957Ölüm YılıGörüntüle
8KUL BURHAN/ BURHANÎ/BURHAN, Hüseyin Tatard. 1899 - ö. 1957Ölüm YılıGörüntüle
9CEMAL/CEMAL HOCA, İsmail Turand. 11.10.1883 - ö. 17.02.1957Ölüm YılıGörüntüle
10Özlem Narin Yılmazd. 11 Ocak 1978 - ö. ?MeslekGörüntüle
11MÜSLÜME, Müslüme Ünverd. 1951 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Bedirhan Çınard. 1919 - ö. 05 Ekim 1993MeslekGörüntüle
13Aktay, Salih Zekid. 1896 - ö. 21 Mart 1971Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Akozan, Mehmet Sıtkıd. 1890 - ö. 4 Ocak 1948Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Süleyman Vehbid. 1864 - ö. 12 Eylül 1921Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Cansever, Edipd. 8 Ağustos 1928 - ö. 28 Mayıs 1986Madde AdıGörüntüle
17Bakı, Edip Alid. 1896 - ö. 1958Madde AdıGörüntüle
18Yusuf Edipd. 1949 - ö. ?Madde AdıGörüntüle