AYŞE BERK

(d. 1874 / ö. 1953)
şair
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Ayşe Berk olan şâir 1874 yılında Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Kayalıyokuş mahallesinde dünyaya gelmiştir. Atatürk'e hitaben yazdığı destanın dizelerinde "Ben bir kolsuz Serdarî'nin kızıyım / Ak kağıt üzerinde kara yazıyım" (Turan vd. 2014: 64) diyerek ailesini de tanıtır. Babası Şarkışla'nın meşhur âşıklarından Hacı Serdarî'dir. Yörede Çolak Hacı olarak da bilinen Serdarî'nin üçüncü kızıdır. Diğer kızları Nafel ve Emine şiirle ilgilenmez. Gaziosmanpaşa Kaymakamlığı ve Erzurum Vali Yardımcılığı görevlerinde bulunan Ekrem Berk'in babaannesidir. Herhangi bir tahsili yoktur. Çocukluğu ciddi maddi sorunlarla geçer. Henüz çocuk sayılabilecek yaşta Şeyh Ahmet (Şeyh Ağa) ile evlendirilir. Evlenmeye rızası yoktur ancak babasının sözüne karşı gelemez. Evliliği süresince de rahat etmez. Üç erkek ve iki kız olmak üzere beş çocuğu dünyaya gelir. Tahsili olmamasına rağmen zeki, öngörü sahibi, konuları iyi analiz edebilen bir kişidir. Beş çocuğundan çok sayıda torun sahibi olan Ayşe Berk, 1953 yılında vefat eder (Kaya 2009: 373; Yıldız 2003: 376; Özdemir 1997: 82; Cunbur 2011; Aslanoğlu 2006: 209; Aslanoğlu 185: 25).

Ayşe Berk'in şiire ilgi duymasında babasının bir âşık olmasının çok büyük etkisi olur. Okuma yazması olmadığı için şiirlerini irticalen söyler. Geleneğin pek çok unsurunu haiz değildir. Şiirlerinde mahlas kullanmaz. Saz çalamayan Ayşe Berk'in herhangi bir ustası da yoktur. Şiir ile babası sayesinde tanıştığı için en çok Hacı Serdarî'den etkilenir. Şiirlerinin konu kadrosu geniş olmakla birlikte daha çok dert, sıkıntı ve yakınmalarının yer aldığı şiirleri mevcuttur. Şiirlerinin nazım birimi dörtlüktür. Hecenin en çok 11'li kalıbını tercih eder. Koşma, semai ve destan kullandığı nazım şekilleri; dertlenme ve öğütleme ise en sık başvurduğu nazım türleridir. Şairle ilgili bugüne kadar kitap hacminde müstakil herhangi bir çalışma yapılmamıştır.

Kaynakça

Aslanoğlu, İbrahim (1985). Söz Mülkünün Sultanları. İstanbul: Erman Yayınevi.

Aslanoğlu, İbrahim (2006). Sivas Meşhurları. C.1. Sivas: Sivas Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları.

Cunbur, Müjgân (2011). Osmanlı Dönemi Türk Kadın Şairleri. Ankara: TÜRKKAD Yayınları.

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şâirleri. C. 5. Sivas: Önder Matbaacılık.

Özdemir, Ahmet (1997). Şarkışlalı Âşık Serdarî ve Yöre Halk Şâirleri. İstanbul: Kuşak Ofset Matbaacılık.

Turan, Fatma Ahsen, Reyhan Gökben Saluk, Özlem Ünalan (2014). Geçmişten Günümüze Sazda ve Sözde Usta Kadınlar. Editör: Nezahat Özcan. Ankara: Gazi Kitabevi.

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şâirler Antolojisi. İstanbul: Sivaslılar Vakfı Yayınları.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR BAŞARAN
Yayın Tarihi: 17.12.2018

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SADIK, Hüseyin, Kara Hüseyind. 1850? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2METİNÎ, Ali Metind. 1930 - ö. 2006Doğum YeriGörüntüle
3İKBALÎ, Karakayad. 1911 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ÂGÂHÎ, Veliyüddind. 1874 - ö. 1916Doğum YılıGörüntüle
5KÂŞİF, Mehmetd. H. 1290/ M. 1874 - ö. H. 1345/ M. 1929Doğum YılıGörüntüle
6ESED, Esed Rızayevd. 1874 - ö. 1951Doğum YılıGörüntüle
7Karatay, Namdar Rahmid. 24 Kasım 1896 - ö. 26 Ağustos 1953Ölüm YılıGörüntüle
8ELHAMDÜ ZİKRİYE/ZİKRİYE, Cemiled. 1890 - ö. 1953Ölüm YılıGörüntüle
9İzbudak, Velet Çelebid. 16 Temmuz 1867 - ö. 4 Mayıs 1953Ölüm YılıGörüntüle
10EVLİLİ/EVLİLİ ABBAS, Abbas Hazretîd. 1969 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Toprak, Hüseyind. 25 Aralık 1942 - ö. ?MeslekGörüntüle
12M. Niyazi Akıncıoğlud. 1919 - ö. 1 Şubat 1979MeslekGörüntüle
13ALİ ATEŞd. 1951 - ö. 06.01.2003Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SEFEROV MEHEMMED HEMİD OĞLUd. 1903 - ö. 1977Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SU BABA, Celal Metind. 1947 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Kestel, Ayşe Serhatd. 1922 - ö. 23 Temmuz 2012Madde AdıGörüntüle
17ALİHAN NİNE, Ayşed. 1865 - ö. 1950Madde AdıGörüntüle
18Berk Asland. 28 Ekim 1981 - ö. ?Madde AdıGörüntüle