Bakı, Edip Ali

Edip Ali İbnülmümtaz, Edip A. Gökpınar, E. Ali Gökpınar, Edip Ali, Edip Ali Gökpınar
(d. 1896 / ö. 1958)
Şair, Yazar, Folklor Araştırmacısı, Eğitimci
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Edip Ali, 1896’da Karaman'a bağlı Niğde sancağının Nevşehir kazasında doğdu. Nevşehir’de Abdulkadiroğulları olarak bilinen bir sülaleye mensuptur. İlk ve orta tahsilini Nevşehir’de, lise eğitimini Niğde ve İstanbul’da yaptı. Askerliğini I. Dünya Savaşı’nın son döneminde tercüman olarak Bükreş’te yaptı. Dönüşte Nevriye Hanımla evlendi. Evliliğinden bir oğlu oldu. Aynı yıl Fransızca öğretmeni olarak Niğde’ye atandı. Buradan Konya’ya tayini çıktı. Kısa bir süre Eskişehir’de çalıştı ve 1931’de Afyon Lisesi felsefe öğretmenliğine atandı. Hayatının sonuna kadar burada kaldı. 1958'de Afyon'da ölen Bakı’nın kabri Kocatepe (Asri)  Mezarlığı'ndadır.(Şengül-Sarı-Gür 2017:19-20).

Başlarda “Edip Ali İbnülmümtaz" ismini kullanan yazar, Edip Âli Bakı’nın yanında “Edip Â. Gökpınar, E. Âli Gökpınar, E. Â. Gökpınar, Edip Âli, Edip Âli Gökpınar,”ı da kullandı. Şiirlerinde daha çok “Edip”e yer verdi. Basılmış 12 eseri bulunmaktadır. Entelektüel kimliğinin oluşması İstanbul’daki öğrencilik yıllarına uzanır. Araştırıcı ve girişken yapısı bu yıllarda değişik çevrelere girmesine sebep olur. Akpınar. (Niğde), Babalık, Yeni Fikir (Konya) Taşpınar (Afyonkarahisar) gibi gazete ve dergilerde bir kısmını sonradan kitap haline getirdiği birçok yazısı yayımlanır (Şengül-Sarı-Gür 2017:27) . İlk ve tek şiir kitabı, gençlik yıllarına ait şiirlerinden oluşan Beş Kızlar'dır. Şiirleri tesir bakımından kısmen Yahya Kemal’i dil, üslûp ve konu bakımından ise Mehmet Emin, Ziya Gökalp ve Faruk Nafız’’i çağrıştırır. Bu eserini 1927’de basılan Fıkralar izler. Sanat, tarih, edebiyat, folklor üzerine araştırmalar yapan Edip Ali, bunların önemli bir kısmını bir dönem yayın sorumluluğunu üstlendiği Taşpınar'da yayımlar. Yazmalar yönünden çok zengin Gedik Ahmet Paşa Kütüphanesinde'ki araştırmalarıyla unutulmaya yüz tutmuş değerlerin ortaya çıkmasını sağlar. (Şengül-Sarı-Gür 2017:28-29) .

Kaynakça

Şengül, Abdullah- Sarı; Mehmet- Gür, Murat (2017). Bir Cumhuriyet Entelektüeli: Edip Ali Bakı Hayatı-Sanat-Eserleri. Kayseri: Kimlik Yayınları.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. ABDULLAH ŞENGÜL
Yayın Tarihi: 29.12.2017

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Beş Kızlar- / Niğde1924Şiir
Küçük FıkralarVilayet Matbaası / Konya1927Derleme
Afyon’da Bir Şair AilesiUzluk Basımevi / Ankara1942Araştırma
Cıloğlu Deli Bekir (Harabî)Doğan Basımevi / Ankara1945Araştırma
XVIII – XIX. Yüzyıl Afyon Şairlerinden M. FevziAfyon Halkevi Yayınları / Afyon1945Araştırma
Eski Bir Türk Halk Hekimi: Karacaahmet ve Delileri Tedavi YurduMillî Mecmua Basımevi / İstanbul1947Araştırma
Tarihin Dışında Kalan Değerlerimiz: Afyon’daki Sinan PaşaMillî Mecmua Basımevi / İstanbul1947Araştırma
XV. Yüzyıl Konya – Karaman Şairlerinden Aynî (Hayatı, Şiirleri ve Karamanoğulları Son Devrine Ait Toplu BilgilerCHP Yayınları / Ankara1949Araştırma
Namık Kemal Afyon’daC.H.P. Halkevleri Yayınları, Milli Kültür Araştırmaları XI / Ankara1949Araştırma
Göçmenlerimiz? / Ankara1951Araştırma
Afyonkarahisar’da XVII, XVIII’inci Asırlarda Meçhul Halk TarihindenYeni Matbaa, / Ankara1951Araştırma
Mısırlıoğlu Abdurrahim Karahisari (Onbeşinci Asır Ahlâk ve Tasavvuf Şairi)Yeni Matbaa / Afyon1953Araştırma

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ergin, Özgend. 26 Mayıs 1947 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ALİ BAKİ, Ali Baki Güld. 1897 - ö. 24.12.1956Doğum YeriGörüntüle
3FETHİ BABA, Ürgüplü Süleymand. ? - ö. 1914Doğum YeriGörüntüle
4Numan Sabit Osmançelebioğlud. 1896 - ö. 24 Kasım 1982Doğum YılıGörüntüle
5OSMAN BEHÇETd. 1895/1896 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Aktay, Salih Zekid. 1896 - ö. 21 Mart 1971Doğum YılıGörüntüle
7Sağdıç, Ruhi Nacid. 1895 - ö. 1958Ölüm YılıGörüntüle
8Zapsu, Abdürrahimd. 1890 - ö. 1958Ölüm YılıGörüntüle
9HEYRANÎ, Muhammet Işıkdemird. 1890 - ö. 1958Ölüm YılıGörüntüle
10Jaklin Çelikd. 10 Kasım 1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Akay, Hasand. 1957 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Aytaç, Ahmetd. 1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Ertem, Sadrid. 1898/9? - ö. 13 Kasım 1943Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Şevket (Mehmed)d. 1861 - ö. 1337/1918-19Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ozansoy, Halit Fahrid. 13 Temmuz 1891 - ö. 23 Şubat 1917Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KARACEMİRLİ KASIM, Kasım Hacı Ali Oğlud. 1840 - ö. 1916Madde AdıGörüntüle
17Ali Özgür Özkarcıd. 15 Ağustos 1979 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ALId. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle