BEKİR/BEKİRÎ, Bekir

(d. 1871 / ö. 1934)
?
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Bekir olan âşık, 1871'de Malatya ilinin Hekimhan ilçesine bağlı Güzelyurt kasabasının Çerme mahallesinde doğmuştur. Fakir bir ailenin ilk evladı olup on iki yaşında babasını kaybedince, ailesinin geçim yükünü sırtlamış, bu sebeple okuyamamıştır. Saz çalmaya ve türkü söylemeye başladığında sesinin güzelliği sebebiyle yörede kısa sürede ünlenmiştir. Âşıklığı meslek olarak seçmiş ve çevredeki il ve ilçeleri gezmiştir. Bu seyahatler esnasında çeşitli âşıklarla tanışmış, sohbetler etme imkânı bulmuş, onlarla atışmıştır. Bu atışmalardan hayatını etkileyeni Sivas’ın Kangal ilçesindeki bir ağanın âşığı olan Kirkor’la atışmasıdır. Âşık Bekir, Kirkor’u alt edince Kangal ağası, bu duruma sinirlenerek Âşık Bekir’i kovmuştur. Birkaç gün sonra ağanın katırları çalınınca suç Âşık Bekir’in oğlunun üstüne atılmıştır. Olayla hiçbir ilgisi olmayan Âşık Bekir’in tarlaları ağanın zararını karşılamak için satılmış, oğlu da atılan dayağın meydana getirdiği etki ve yaralardan dolayı hayatını yitirmiştir. Bu acıya dayanamayan Âşık Bekir de 1934 senesinde vefat etmiştir (Kazancı vd. 1993: 210).

Âşık Bekir’in elde çok az şiiri vardır. Bu şiirlerin hepsi 11 heceli koşma biçimindedir. Sade bir dili ve külfetsiz bir söyleyişi olan âşığın ahenk oluşturmada redif ile yarım ve tam kafiyelerden faydalandığı görülmektedir. Yer yer kafiyede aksamalar fark edilmektedir.

Âşık Bekir ve Bekirî mahlaslarını kullanan âşığın şiirlerinde insanların ikiyüzlülüğü ve çeşitli sosyal olaylar, âşığın çektiği çilelere bağlı olarak işlenmektedir (Kazancı vd. 1993: 210). Örneğin "Bu Sene" başlığıyla yayımlanan şiirinde kuraklık ve kıtlığın bölge halkına verdiği zarar anlatılmakta; "Şikâyet" unvanlı koşmasındaysa âşığın babasızlığını ve fakirliğini oldukça acı bir üslûpla dile getirdiği görülmektedir. Ayrıca millî hisleri güçlü olan âşığın 1. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele vesilesiyle söylediği iki şiirinde mert ve yılmaz bir eda dikkat çekicidir.

Kaynakça

Kazancı, Osman, Mehmet Yardımcı (1993). Hekimhan Folkloru ve Hekimhanlı Halk Şairleri. Malatya: Açıksöz Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜROL PEHLİVAN
Yayın Tarihi: 08.04.2019
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NİYÂZÎ-İ MISRÎd. 1618 - ö. 1694Doğum YeriGörüntüle
2BASİRÎ, Hasan Basri Kılıçd. 24.08.1961 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ŞAHBUDAK, Kenan Budakd. 1963 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Pertev Demirhand. 1871 - ö. 1964Doğum YılıGörüntüle
5REMZÎ, Hasan Remzî Efendi, Vodinalıd. 1871 - ö. 1918Doğum YılıGörüntüle
6ŞEMSÎ, Hüseyin Şemsi Ergüneşd. 1871-1872 - ö. 30.01.1968Doğum YılıGörüntüle
7Mirze Ali Möcüz Şebisterîd. 29 Mart 1873 - ö. 25 Eylül 1934Ölüm YılıGörüntüle
8SÂMÎ/NİYAZÎ, Abdurrahman Sami Efendid. 06.03.1879 - ö. 31.07.1934Ölüm YılıGörüntüle
9Mecit Gafurid. 01 Ağustos 1880 - ö. 28 Ekim 1934Ölüm YılıGörüntüle
10RIZAd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11KEREMd. 1885 - ö. 11.03.1940Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12RUHSATÎ, Ruhsati Eroğlud. 1956 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13FÂNÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14KARA MÖVLAYEVd. 1897 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15ALİ ÇALIŞd. 09.01.1953 - ö. ?Madde AdıGörüntüle