BEKİR SIDKI SAYAR

(d. 1888 / ö. 1937)
Başkâtip
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Bekir Sıdkı Sayar 1888 yılında Kayseri Merkez Deliklitaş veya Tus Mahallesi’nde doğmuştur. Taceddin Oğullarından Hâfız Mustafa Efendi veya Talaslı Oğullarından Hâfız Mustafa Efendi’nin oğludur. İlk ve orta tahsilini Kayseri’de tamamladıktan sonra 1902'de Ankara’da otelcilik yapan dayısı Şevki Efendi’nin yardımıyla Ankara’nın Çubukâbâd kazası yazı işlerinde kâtiplik yapmış, daha sonra sırasıyla Kayseri İncesu Nüfus Kâtipliği (1906) ve Kayseri Nüfus Baş Kâtipliğine (1908) tayin olmuştur. Fahri Bilge’nin derlemeleri sayesinde haberdar olunan halk şairlerinden olup ona dair bilgilerin tamamı Fahri Bilge derlemelerine dayanmaktadır. Fahri Bilge’nin aktardığı bilgilere göre Bekir Sıdkı’nın üç kızı vardır.

1912 yılında Kayseri Mutasarrıfı Mithat Bey, bir hoca için nüfus dairesinde dilekçe yazmakta olduğunu görünce onu görevden almış ve hakkında soruşturma açtırmıştır. Bazı nüfus dairelerinde yapılan usulsüzlükler de kendisine mal edilerek tutuklanmış ve yedi yıl kürek cezasına mahkum olmuştur. Fakat daha sonra usulsüzlüklerin onun tarafından yapılmadığı anlaşılarak beraatine karar verilmiştir. Beraati, Millî Eğitim Bakanlığının yeni kurulduğu döneme tesadüf ettiğinden 1913 yılında bu kuruluşun Kayseri İkinci Kâtibi olmuş ve 1920'de de Kayseri Maarif İdaresi Başkâtipliğine yükselmiştir. 1930’da ise bu idarenin ilk tedrisat dosya memurluğuna atanmıştır. Maarif Teşkilatındaki iyi hizmetlerinden dolayı Bakanlıkta taltif edilmiştir. Bekir Sıdkı Sayar, 1937 yılında vefat etmiştir (FB 426: 103'ten akt. Çapraz 2014: 81, 160-161).

Fahri Bilge, Bekir Sıdkı’nın edebî kişiliği hakkında; “Yaratılışı mizaha meyillidir. Neşri güzeldir. Manzum şiirleri genellikle latife kabilinde yazılmıştır, fakat her biri zarif nükteleri, mazmunları bünyesinde barındırır” (FB 426: 103'ten akt. Çapraz 2014: 81, 161) demektedir. Fahri Bilge’nin defterinde, Bekir Sıdkı’ya ait 11’li hece ölçüsüyle yazılmış sadece beş dörtlükten oluşan bir destana yer verilmiştir. “İşte Böyle Bir Mevkidir Hacılar” kavuştaklı (bağlamalı) destanda, Kayseri ve merkez yöre Hacılar’ın “mizahî bir tarzda” ve “latife kabilinden” değerlendirildiği görülmektedir. Şiir, bir destan metni olduğu için de eserde “anlatı-yoğun” bir üslup tercih edilmiştir (Görkem 2008: 397-398). Destanda mahlas dörtlüğü yoktur. Dolayısıyla Bekir Sıdkı’nın şiirlerinde hangi mahlası kullandığını söyleyebilmek şimdilik zordur. Fakat Bekir Sıdkı’nın âşık tarzı şiir geleneğine bağlı olduğu ve bu geleneğe bağlı eserler ürettiği ifade edilebilir. Yine Fahri Bilge’nin aktardığı bilgilere göre Bekir Sıdkı’nın dedesi Mahmut Efendi de Kayseri halk şairlerindendir. Dolayısıyla ondaki şairlik kabiliyetinin aileden geldiği de düşünülebilir. Âşık, eserlerini, tertip ettiği cönk ve mecmuasında toplamıştır. Fakat bu eserlere, kızları Akife ve Zarife’de kaldığı için henüz ulaşılamamıştır.

Kaynakça

Çapraz, Erhan (2014). Fahri Bilge Derlemeleri/ Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Talas Belediyesi Kültür Yay.

FB 426: A. Ârifî [=Fahri Bilge]. [Defter]. Kayseri 1938-1941. Millî Kütüphane İbni Sina Yazmaları. Nu.: 06 Mil Yz.FB.426.

Görkem, İsmail (2008). “Kayseri-Hacılar Yöresinin Türk Halk Şiirine Yansımasına İki Örnek: Âşık İbrahim Hakkı ve Bekir Sıdkı Sayar”. 1. Hacılar Sempozyumu (11-13 Mayıs 2007) Bildirileri. Kayseri: Hacılar Belediyesi Kültür Yay. 393-405.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN ÇAPRAZ
Yayın Tarihi: 27.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1CEDÎDİ, İslâmoğlı Süleymân Beyd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Mehtap Altand. 20 Nisan 1973 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3HÂŞİM VELİd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Kalaç, Ahmet Hilmid. 1888 - ö. 1996Doğum YılıGörüntüle
5MAHİRİ, Mehmet Özkoluaçıkd. 1888 - ö. 10.02.1952Doğum YılıGörüntüle
6Talu, Ercüment Ekremd. 1888 - ö. 16 Aralık 1956Doğum YılıGörüntüle
7Mehmet Ali Tevfikd. 1901 - ö. 4 Mayıs 1937Ölüm YılıGörüntüle
8Ahmet Refik (ALTINAY)d. 1880 - ö. 11 Ekim 1937Ölüm YılıGörüntüle
9Bolayır, Ali Ekremd. 02 Ağustos 1867 - ö. 27 Ağustos 1937Ölüm YılıGörüntüle
10CELÂL, Mahmûd Celâleddîn Paşad. 1839-40 - ö. 1899MeslekGörüntüle
11MÂHİR, Mehmed Mâhir, Diyarbakırlıd. ? - ö. 19. yy.MeslekGörüntüle
12MEHMED ÂRİF BEY, Erzurumlud. 1845 - ö. 1897MeslekGörüntüle
13DERTLİ, Hasan Şimşekd. 1934 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÜMMANÎ, Yakup Cand. 1913? - ö. 30.01.1983Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ESENYEL, Sedef Tatard. 1933 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KEL ÇAVUŞd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17TERKÎBÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18SEFİL MEHMET, Mehmet Uğurd. 1932 - ö. 1999Madde AdıGörüntüle