Bolulu, Osman

(d. 1929 / ö. 2 Ağustos 2017)
Eğitimci, Yazar, Şair
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Osman Bolulu, Ağustos 1929’da Amasya’nın Taşova ilçesine bağlı Tekke (Akınoğlu) köyünde dünyaya geldi. Babası İsmail Bey, yazarın kendi ifadesi ile 16 yıl medrese öğrenimi görmüş, muska yazmadığı, Cumhuriyet'e karşı olmadığı için adı “gâvur imama” çıkmış biridir. Annesi ise “İşten alçak, itten alçak” diyen Hatice Hanım’dır. Osman Bolulu bu çiftin dördüncü oğludur (Bolulu 1995: 38).

Köyündeki ilkokulu (1942), Samsun-Lâdik Akpınar Köy Enstitüsü'nü (1947), Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü'nü (1954), Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü'nü (1964) bitirdi (Bolulu 1992: 1).

Beş yıl boyunca ilkokul öğretmenliği, orta dereceli okullarda öğretmenlik, yöneticilik yaptı. Millî Eğitim Bakanlığı Müşavir Müfettişiyken, 12 Eylül Darbesi nedeniyle Mayıs 1981'de emekli oldu. Yaşamı boyunca bulunduğu yerlerdeki öğretmen derneklerinde, TÖDMF, TÖS, TÖYKO gibi meslek örgütlerinde üyelik, yöneticilik yaptı. Ayrıca ölümüne kadar Türk Dil Kurumu, Türk Sanat Kurumu, Edebiyatçılar Derneği, Çağdaş Dil Derneği, İnsan Hakları Derneği üyeliklerinde bulunmuştur (Bolulu 1995: 38).

Bolulu, 88 yaşında 2 Ağustos 2017 yılı Çarşamba günü Ankara’da vefat etti. 3 Ağustos Perşembe günü Ankara’da kılınan cenaze namazının ardından Ankara Karşıyaka Mezarlığı’na defnedildi.

Osman Bolulu, daha ilkokula başlamadan okuma yazmayı öğrenmiştir. Aile kitaplığında bulunan Gong Vurdu adlı romanı, ilkokuldayken okuduğu ilk kitaplar arasındadır. Bolulu, kendi not defterlerinde 1945'te 375 kitap okuduğunu not etmiştir. Okul yıllarında tek başına duvar gazetesi çıkarmış (Bolulu 1995: 38) ve "Ümit Dünyası" adlı ilk şiirini 1951'de Nilüfer dergisinde yayımlamıştır (Bolulu 1951: 72). 1951-1991 arasında; Bizim Dağarcık, Varlık, Ataç, Yelken, Zeren, Kaynak, Türk Sanatı, Dernek, Çağdaş, Çağrı, Çağ, Kitaplar Âlemi, Ilgaz, Defne, Devrim, Yeni Kale, Türk Düşüncesi, İstanbul, Türk Dili, Gurbet, Özgörü, Başkent Ankara, Otağı, Duyuş, Yeşerti, Galeri, Umut. Duruluk, İlke, Sanatlar, Yeni Erciyes, Türk Folklor Araştırmaları, Beşkaza, Salkım, Demet, Sanat Yolu, Merhaba, Birlik, İmbat, Yelpaze, Hamle, Kök, Çalı, Özgür, Oluşum, Çele gibi dergilerde şiir ve yazıları yayımlandı. 1991’den itibaren Türk Dili, Çağdaş Türk Dili, Kıyı, İnsancıl, Karşı, Damar, Gerçek Sanat, Öyküşiir, Biçem, Aydınlığın Ezgisi, Öğretmen Dünyası, Abece dergilerinde ve Cumhuriyet gazetesinde yazmıştır. Reşadiye’de Duruluk (1955-56), Amasya’da İlke dergilerini çıkarmış; Ankara’da Öğretmen Dünyası ve Abece dergilerinin sorumlu yönetmenliğini yapmıştır (Bolulu 1995: 39).

Bolulu, Dalların Ucundaki isimli şiir kitabını 1955'te, yine şiirlerini topladığı Bileşim Çizgisi kitabını 1963’te yayımlamıştır. 1978’de Devlet Kuşu ismiyle masal kitabı çıkarmıştır. Şiir türünde eserlerini yayımlamaya, 1992'de Yurtboyu Sevişmek, Taşın İyisi; 1994’te ise Uzun Koşu adlı eserleriyle devam etmiştir. Aynı yıl, deneme türünde Antilaikliğin Önlenemeyen Yükselişi ve 1995’te Belleksiz Toplum eserlerini yayımlamıştır. 1997'de Güle Yolculuk adında eseriyle şiir türüne devam ederken, bir yıl sonra Korkacaksan Kitapsızlardan Kork ve İnsan İnsana Eklene Eklene isminde deneme türündeki eserleri çıkmıştır. 1998 yılında Yağmur Sonrası adlı eserini öykü türünde yazmıştır. Anı türünde ise 2000 yılında İnsanlığın Solmaz Gülleri, biyografi türünde 2004'te Ahmet Miskioğlu Kitabı’nı yayımlamıştır.

Osman Bolulu, Türk Dil Kurumu üyesi olduktan sonra dile özel bir önem vermiş ve sade bir üslup kullanmıştır. Bu duruşunun neticesinde 2004'te yazım konusunu ele aldığı Sözün Işığı adlı eserini yayımlamıştır. Zamanla deneme türüne daha çok eğilim gösteren yazar, yine bir deneme türünde eseri olan Haritasız Yüzler’i 2007 yılında oluşturmuştur. Bolulu: “Düz yazı, mantık sağlamlığıyla, anadili bilinciyle yazılabilir. Düzyazılarım, hep bir olgudan izlenimden yola çıkar. Somutlayarak vermek ister düşünceleri. Kendimi, ülkenin, insanlığın sorunlarından sıyıramam düzyazılarımda. Kendimden başlayarak her şeyi sorgulamaya alırım. Belki kiminde, öğretmenliğimden gelen bilecenliğe düşüyorum. Çok düşünürüm de az yazarım." diyerek düz yazı hakkındaki düşüncelerini dile getirmiştir (Bolulu 1995: 40).

Bolulu, dil üzerine de eserler üretmeyi sürdürmüştür. 2008’de Dilden Düşünüşe Atatürk Yolu adlı eseri bunlardan biridir. 2010’da deneme türünde kaleme aldığı Bir Gülün Aydınlığında ile Dil, Düşünüş Evirtimi, aynı yıl anı türündeki Köy Enstitülülerden Biri isimli eserleri yayımlanmıştır (http://osmanbolulu.com.tr/pg_16_yayinlanmis-yapitlari.html; erişim 13.09.2018). Bolulu, şiir hakkında şunları söylemektedir: “Yazdıklarımın sadece kendimi gönendirme, benim gibilerden kabul görme aracı olmasını istemem. Ama şiirde, sav’ımın sırıtmasından korkarım. Şiirin, salt şiir olduğunu bilirim. Yine de söylediklerimde bir anlam bulunsun; dipten geçen damarlarda, benim dünya görüşümün suyu dolaşsın; algıladıklarım, gönendirici biçimde başkalarına yansısın; kötülükleri göz ardı etmemekle birlikte, umudun filizleri hep yeşersin isterim. Şiirlerimin ortak noktası, ‘ben’ demeyi sevmeyen ben, halkım, ulusum, tüm insanlık ve geleceğe ışık kapılar açması çabası… Çünkü umudun ışığı, hep yanık durmalıdır. Ufuk açmadır, bir yerde şiir.“ (Kılıçaslan 1995: 18).

Bunların dışında; 1964 ve 1965 yıllarında Türkçe Bilgiler, Türkiye’de Mahalli İdarelerin Eğitim Öğretim Kurumlarıyla İlgisi, 1968’de Atatürk ve 10 Kasım, Ortaokul Bitirecekler İçin Sınava Hazırlık, 1971’de Dilbilgisi Özeti ve Cümle Çözümleme Anahtarı, 1981’de İlk Dersimiz Atatürk, 1983’te Şemalarla Dilbilgisi adlı kitapları yayımlanmıştır. Bolulu, fen liselerine hazırlık konusunda iki, üniversiteye hazırlık konusunda dört kitabın yazımına da katılmıştır.

1992'de "Yurtboyu Sevişmek" adlı şiiriyle, Vedat Güler Şiir Yarışması’nda birincilik, Nabi Üçüncüoğlu Şiir Yarışması’nda birincilik, ayrıca Petrol-İş Şiir Yarışması’nda mansiyon ödülü kazanmıştır. 1998'de Osman Bolulu'nun İnsan İnsana Eklene Eklene yapıtı, Cumhuriyet'in Kuruluşunun 75. yılı nedeniyle T.C. Kültür Bakanlığı'nca düzenlenen eser yarışmasında deneme dalında büyük ödül kazanmıştır. 2005'te yayımlanan Sözün Işığı-Uygulamalı Noktalama Bilgileri adlı yapıtı dolayısıyla Osman Bolulu'ya "Dil Derneği Beşir Göğüş Ödülü" verilmiştir (http://www.osmanbolulu.com.tr/pg_228_oduller.html; erişim 13.09.2018). Yaşamının kısa bir döneminde şiir yayımlayamadığı için Cemal Süreya tarafından “gizli şair” olarak adlandırılmıştır.

Kaynakça

Bolulu, Osman (yty). “Biyografya”. http://www.biyografya.com/biyografi/9744 [erişim tarihi 13.09.2018]

Bolulu, Osman (yty). “Ödüller”. http://www.osmanbolulu.com.tr/pg_228_oduller.html [erişim tarihi 13.09.2018]

Bolulu, Osman (1995). “Yaşam Öyküm”. Türk Dili Dergisi. S. 89-90. s. 38-39-40.

Bolulu, Osman (yty). “Yayınlanmış Yapıtları”. http://osmanbolulu.com.tr/pg_16_yayinlanmis-yapitlari.html [erişim tarihi 13.09.2018]

Bolulu, Osman (1992). Taşın İyisi-Taşlamalar. Ankara: Selvi Yayınları.

Bolulu, Osman (Aralık 1951). “Ümit Dünyası”. Nilüfer Dergisi. S. 72. s. 35.

Kılıçaslan, Okay (Mart-Nisan 1995). “Osman Bolulu”. Eşik Dergisi. S. 18. s. 46.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: METİN İPEK
Yayın Tarihi: 09.05.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Dalların UcundakiTürk Sanatı Yay. / ?1955Şiir
Türkçe Bilgileri? / ?1955-56-58-60-70-92Diğer
Bileşim ÇizgisiMim Yay. / ?1963Şiir
Türkiye'de Mahalli İdarelerin Eğitim Öğretim Kurumlarıyla İlgisiBalkanoğlu Matbaası / ?1965İnceleme
Atatürk ve 10 Kasım? / ?1969Diğer
Cümle Çözümleme Anahtarı ve Dilbilgisi Özeti? / ?1970Diğer
Devlet Kuşu? / ?1978Masal
İlk Dersimiz Atatürk? / ?1981-94Diğer
Şemalarla Dilbilgisi? / ?1983Diğer
Yurtboyu SevişmekSelvi Yay. / ?1992Şiir
Taşın İyisiSelvi Yay. / ?1992Şiir
Uzun Koşuİlkyaz Kitaplığı / ?1994Şiir
Antilaikliğin Önlenemeyen YükselişiProspero Yay. / ?1994Deneme
Belleksiz ToplumTroya Yay. / ?1995Deneme
Güle Yolculukİlkyaz Kitaplığı / ?1996Şiir
Korkacaksan Kitapsızlardan KorkGüldikeni Yay. / ?1998Deneme
İnsan İnsana Eklene EkleneKültür Bakanlığı Yayınları / ?1998Deneme
Yağmur SonrasıGüldikeni Yay. / ?1998Hikâye
İnsanlığın Solmaz GülleriYargıcı Matbaası / ?2000Hatıra
Ahmet Miskioğlu KitabıKum yay. / ?2004Biyografi
Sözün IşığıToroslu Kitaplığı / ?2004Diğer
Haritasız Yüzler? / ?2007Deneme
Dilden Düşünüşe Atatürk YoluT.C.Uludağ Üniversitesi B.M. / Bursa2008Diğer
Bir Gülün AydınlığındaKurgu Kültür M.Yay. / ?2010Hatıra
Dil, Düşünüş Evirtimiİsim Yay. / ?2012Deneme
Köy Enstitülülerden Biri? / ?2012Hatıra

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Necdet Şahind. 1929 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
2GARİBOĞLU, Talat Erdend. 12.05.1929 - ö. 12.01.2012Doğum YılıGörüntüle
3Ergüder, Özcand. 17 Temmuz 1929 - ö. 28 Temmuz 2014Doğum YılıGörüntüle
4SEFİL DÖNDÜ/DÖNDÜ BACI, Döndü Akdemird. 1942 - ö. 2017Ölüm YılıGörüntüle
5AZİZ, Aziz Güçlüd. 1951 - ö. 2017Ölüm YılıGörüntüle
6İdil, A. Mümtazd. 11 Temmuz 1952 - ö. 15 Mayıs 2017Ölüm YılıGörüntüle
7Efe, Hasand. 02 Temmuz 1957 - ö. ?MeslekGörüntüle
8Faruk Güçlüd. 24 Eylül 1961 - ö. ?MeslekGörüntüle
9Mecit Gafurid. 01 Ağustos 1880 - ö. 28 Ekim 1934MeslekGörüntüle
10Rıfat Mertoğlud. 20 Ocak 1970 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Çongar, Yılmazd. 28 Aralık 1935 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Özden, Yekta Güngörd. 5 Haziran 1932 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Çeviksoy, Osmand. 3 Ocak 1951 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14OSMAN HİLMİd. 1868 - ö. 1897Madde AdıGörüntüle
15SÎRET, Osman Sîret Efendid. 1817 - ö. 1859Madde AdıGörüntüle