Borsacı, Mehmet Asaf

Muhasib-i Şu’un, Sansar, Sinek, Neşide Asaf, Konsolitçi, Turhan Deli
(d. 20 Ekim 1874 / ö. 1961)
Gazeteci, Yazar
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Mehmet Asaf 1874'te İstanbul’da doğdu. Sırasıyla Mahalle Mektebi, Numune-i Terakki, Beyazıt Rüştiyesi ve Vefa İdadisi'nde okudu. 1899'da Galata Borsası'nda konsolit alımına başladıktan sonra Konsolitçi Asaf adıyla anılmaya başladı. 1900'da gazeteciliğe ilk adımını attı (Işık, 2007:731). Hayatı boyunca muhalefeti benimsese de bazı yazılarıyla padişahın ve sadrazamın takdirlerini kazanır. 1908’den sonra Mevlanzâde Rıfat’ın Serbestî gazetesinde İttihat ve Terakki Partisi’ni ilk eleştiren yazıları yazdı. 1910’da bazı gençlerle çıkardığı İnsaniyet gazetesindeki “Caka ve Tahakküm” başlıklı yazısı üzerine öldürülmesine karar verildiğini Ömer Seyfettin’den öğrendiği için bir süre saklandı. Sonrasında yakalanıp mahkemeye sevk edildi ve sürgünleBursa’ya gönderildi. Altı ay sonra İstanbul’a dönebildi. Millî Mücadele aleyhinde de yazılar yazan Mehmet Asaf, gerçeği anlayınca Serbestî gazetesinin adını Vahdet şeklinde değiştirerek siyasi hayatını bitirdi (Cunbur, 2002: 316-317). 1931'de muhalif milletvekili sıfatıyla TBMM'ye girmek için Atatürk’e bir mektup yazdığı konusunda çeşitli rivayetler vardır (İnuğur, 1999: 88).

İlk şiiri 15 Mayıs 1900'deTerakki'de (İhsan Işık dergi, Müjgan Cunbur gazete demiştir. Metne ulaşılamamıştır.) yayımlanan Mehmet Asaf, Tarik, Sabah, İkdam, Saadet, Mâlûmât, Servet, Gayret, Serbestî gazetelerinde, Kadınlar Dünyası, Cingöz, Gıdık, Zümrüt-i Anka ve Ayna dergilerinde yazılar yazdı. 1930’da mizah dergisi Boşboğaz'ı çıkardı (Cunbur, 2002: 316-317; Işık, 2007: 731). Şiir, roman ve hikâye türünde eserler veren Mehmet Asaf’ın şairliği Divan edebiyatı geleneği çerçevesindedir ve Muallim Naci’nin etkisi altındadır. Gazel, nazire, kaside ve tahmis çerçevesinden dışarı çıkamayan sanatçı, Rıza Tevfik’in şiir alanında benimsediği yolu da dener ve âşık tarzı şiirler ve nefesler yazar. Roman yerine küçük hikâye demenin daha uygun olduğu eserlerinde aşk kırgınlıklarını işlemiştir.Folklorik açıdan oldukça güçlü olan metinlerde, millî ve mahalli özelliklere oldukça yer verilir (Çapanoğlu, 1961: 11-12).

Kaynakça

CUNBUR, Müjgan, “Borsacı, Mehmet Asaf”, Türk Dünyası Ortak Edebiyatı Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi, 2002, Cilt: 2, s. 316-317.

ÇAPANOĞLU, Münir Süleyman, Seksen Yıllık Gazetecimiz Âsaf Konsilitçi, Sinan Matbaası, İstanbul 1961.

IŞIK, İhsan, Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi 2. Cilt, Elvan Yay., Ankara 2007.

İNUĞUR, M. Nuri, Türk Basınında “İz” Bırakanlar, Der Yayınları, İstanbul 1999.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHMET SOĞUKÖMEROĞULLARI
Yayın Tarihi: 28.03.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
DilaraMatbaa-i Tahir Bey / Malumat Kütüphanesi / İstanbul1320Roman
Begimin Edebiyata MerakıCemiyet Kütüphanesi / Matbaa-i Orhaniye / İstanbul1334Tiyatro
Sinirli BeyCemiyet Kütüphanesi / Matbaa-i Orhaniye / İstanbul1334Tiyatro
Benli LeylaKütüphane-i Sudi / İstanbul1922Roman
Cilveli RanaNecm-i İstikbal Matbaası / İstanbul1341Hikâye
Fındıkçı NigarNecm-i İstikbal Matbaası / İstanbul1341Hikâye
İkisi de GebeNecm-i İstikbal Matbaası / İstanbul1341Hikâye
Kuş Dili GeliniCemiyet Kütüphanesi / Necm-i İstikbal Matbaası / İstanbul1341Hikâye
Kaymaca KulübüCemiyet Kütüphanesi / Sühulet Matbaası / İstanbul1927Roman
Üçü Bir YataktaCemiyet Kütüphanesi / Necm-i İstikbal Matbaası / İstanbul1927Hikâye
Kocamın KocasıCemiyet Kütüphanesi / Sühulet Matbaası / İstanbul192?Hikâye
Bihterle MuhlisKütüphane-i Sudi / İstanbul?Hikâye
Lamia’nın SergüzeştiKütüphane-i Sudi / İstanbul?Roman
Sinirli HanımKütüphane-i Sudi / İstanbul?Tiyatro
Zavallı BabaKütüphane-i Sudi / İstanbul?Hikâye
Abanoz Kızının DefteriAydınlık Basımevi / İstanbul1938Roman

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Erdal Doğand. 23 Nisan 1970 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ENVERÎ, Hâcezâde Mehmed Enverî Efendid. ? - ö. 1694Doğum YeriGörüntüle
3SELİSÎ, Avâre Cafer Efendizâde Mustafa Selîsî Efendid. ? - ö. 1644-46Doğum YeriGörüntüle
4BAHAYİd. 1874 - ö. 1925Doğum YılıGörüntüle
5MEŞEDİ İSGENDERd. 1874 - ö. 1943Doğum YılıGörüntüle
6Muhittin Mekkid. 1874 - ö. 1936Doğum YılıGörüntüle
7NOVRUZ KARATEHLELİd. 1921 - ö. 1961Ölüm YılıGörüntüle
8Safa, Peyamid. 2 Nisan 1899 - ö. 15 Haziran 1961Ölüm YılıGörüntüle
9HULKÎd. 1880 - ö. 1961Ölüm YılıGörüntüle
10Duru, Orhand. 18 Aralık 1933 - ö. 25 Ocak 2009MeslekGörüntüle
11GAMBER/GAMBER KOŞAÇAYLI, Gamber Hakirîd. 1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Kür, İsmetd. 29 Eylül 1916 - ö. 21 Ocak 2013MeslekGörüntüle
13Baha Tevfikd. 1884 - ö. 19 Mayıs 1914Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Kulu, Fahrid. 1879 - ö. 26 Temmuz 1950Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ali Paşad. 5 Mart 1814 - ö. 7 Eylül 1871Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Mehmet Müzekkâ Halidovd. 1885 - ö. 1974Madde AdıGörüntüle
17ÇERKEŞÎ, Mehmet Hilmid. 1838 - ö. 1907Madde AdıGörüntüle
18COPCU, Mehmet Tokmand. 1921 - ö. 23.12.1993Madde AdıGörüntüle