CÂZİB, Surreemîni-zâde Halîl Câzib

(d. 1834/1250 - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Halîl’dir. 1250/1834 yılında Diyarbakır’da doğdu. Babası Sa’sa’a-zâde sanıyla tanınan bir zattır. Diyarbakır’ın Hz. Ömer zamanındaki fethinde valiliğe ilk tayin olan Sa’sa’tü’l-Abdî hazretlerinin soyundan geldiği rivayet edilmektedir (Ali Emîrî 1328: 125). 1260/1844 yılında babasıyla birlikte Mekke’ye göç etti ve oraya yerleşti. 1270/1854’te askerlik görevini ifa için Yemen’e gönderildi. 1279/1862 yılında Asîr (Suudi Arabistan’da) Emîri Âyız tarafından Hadîde kasabası muhasara edildiğinde tabur kâtibi olarak görev yapmaktaydı. Muhasara sırasında gösterdiği kahramanlıklar ve hizmetleri sebebiyle altın madalya ile ödüllendirildi ve alay kâtipliğine terfi etti. 1296/1879 senesinde alay eminliği görevinin ardından binbaşı rütbesine yükseltildi (Güner vd. 2003: 13). Ölüm tarihi bilinmemektedir.

Câzib, hat sanatında mahir olduğundan güzel levhalar yazmıştır. Dama oyununda ustadır. Öyle ki Ali Emîrî, onun tek bir taş ile oyun kazanmaya muktedir olduğunu ifade etmektedir (1328: 125). Arapçayı iyi bilen şairin, bir Dîvân oluşturacak miktarda şiire sahip olduğu söylenmektedir. Şiirine örnek Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid’dedir.

Kaynakça

Ali Emîrî (1328). Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid. İstanbul: Matbaa-i Âmidî.

Beysanoğlu, Şevket (1996). Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları. C. I. Ankara: San Matbaası.

Güner, Galip ve  Nurhan Güner (hzl). (2003). Ali Emîrî Efendi, Esâmî-i Şu’arâ-yı Âmid. Ankara: Anıl Matbaası.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. HAKAN YEKBAŞ
Yayın Tarihi: 10.06.2014
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Âteşîn-ruhla o cânân gelicek bezmimize

Zülf ü hâlinden anın ûd ile anber tütecek

 

Câzib’in cezbi gibi tâ ki nedîmin göresin

Bu gice gör ki efendim ne hünerler tütecek

(Ali Emîrî (1328). Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid. İstanbul: Matbaa-i Âmidî. 125.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÂMİDÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2HÂLİD, Hâlid Efendid. ? - ö. 1718Doğum YeriGörüntüle
3Remzi İnançd. 1935 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4MEHMED RÜŞDÎ, Ketenci-zâded. 1834 - ö. 1916Doğum YılıGörüntüle
5RE\'FET, İbrâhîm Re\'fet Efendid. 1834 - ö. 1903Doğum YılıGörüntüle
6YUSUF DEDEd. 1834 - ö. 1904-1905Doğum YılıGörüntüle
7MEHMED RÜŞDÎ, Ketenci-zâded. 1834 - ö. 1916Ölüm YılıGörüntüle
8RE\'FET, İbrâhîm Re\'fet Efendid. 1834 - ö. 1903Ölüm YılıGörüntüle
9YUSUF DEDEd. 1834 - ö. 1904-1905Ölüm YılıGörüntüle
10MEHMED RÜŞDÎ, Ketenci-zâded. 1834 - ö. 1916MeslekGörüntüle
11RE\'FET, İbrâhîm Re\'fet Efendid. 1834 - ö. 1903MeslekGörüntüle
12YUSUF DEDEd. 1834 - ö. 1904-1905MeslekGörüntüle
13MEHMED RÜŞDÎ, Ketenci-zâded. 1834 - ö. 1916Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14RE\'FET, İbrâhîm Re\'fet Efendid. 1834 - ö. 1903Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15YUSUF DEDEd. 1834 - ö. 1904-1905Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MEHMED RÜŞDÎ, Ketenci-zâded. 1834 - ö. 1916Madde AdıGörüntüle
17RE\'FET, İbrâhîm Re\'fet Efendid. 1834 - ö. 1903Madde AdıGörüntüle
18YUSUF DEDEd. 1834 - ö. 1904-1905Madde AdıGörüntüle