CEMÂLÎ, Hanımzâde Mehmed Efendi

(d. ?/? - ö. 13 Aralık 1674/15 Ramazan 1085)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Silivri (İstanbul)’de doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Asıl adı Mehmed’dir. Sadrazam Pîrî Paşa’nın kızının oğlu olması sebebiyle Hanımzâde Efendi, Hanımzâde Mehmed Efendi olarak şöhret buldu (Özcan 1989: 415; Horata 2002: 433; Kurnaz, M. Tatçı 2001: 157). Anne adının kaynaklarda Hanım diye geçtiği ve Erzurum Beylerbeyi Kızılahmedlü Musa Paşa’nın eşi olduğu ileri sürülmektedir (Horata 2002: 433). Hanımzâde Mehmed Efendi medrese öğrenimi gördü. Çeşmîzâde Mustafa Efendi’den mülazım oldu. Kırk akçelik medreseden mazul iken Ramazan 1063/Temmuz-Ağustos 1653’te Aşçıbaşı Haric Medresesi’ne, Recep 1067/Nisan-Mayıs 1657’de İmamzâde Mehmed Efendi yerine Şeyhülislam Zekeriya Efendi Medrese-i saniyesine, Safer 1068/Kasım-Aralık 1657’de Ahizâde Abdülhalim Efendi yerine Efdalzâde Medresesi’ne müderris olarak atandı. Daha sonra Cemâziyelevvel 1069/Ocak-Şubat 1659’da Attarzâde Mahmûd Efendi yerine Pîrî Paşa Medresesi, Şaban 1071/Nisan 1661’de İshakzâde Mehmed Salih Efendi yerine Siyavuş Paşa Sultanî Medresesi, Şevval 1072/Mayıs-Haziran 1662’de Bostanzade Ebubekir Efendi yerine Sahn-ı Semâniye’den birinde müderrislik yaptı. Şevval 1073/Mayıs-Haziran 1663’te Kadri Efendi damadı Abdullah Efendi yerine Kadırga Limanı’ndaki Mehmed Paşa Medresesi, Muharrem 1075/Temmuz-Ağustos 1664’te Mollazâde Hasan Efendi yerine Şah Sultan Medresesi, Şevval 1076/Mart-Nisan 1666’da Mirza Mehmed Efendi yerine Kara Mustafa Paşa Medresesi, Ramazan 1077/Şubat-Mart 1667’de Kudsizâde tezkirecisi Mehmed Efendi yerine Hâsekî Sultan Medresesi ile Rebiyülevvel 1079/Ağustos-Eylül 1668’de Kevâkibîzâde Şeyh Mehmed Efendi yerine Süleymaniye medreselerinden birinde müderris olarak görevlendirildi. Zilhicce 1079/Mayıs 1669’da Kabakulakzâde Mehmed Efendi yerine İzmir kadısı oldu. Şevval 1081/Şubat-Mart 1671’de görevden el çektirildi. Ramazan 1085/Kasım-Aralık 1674’te Edibîzâde Seyyid Mehmed Efendi üzerinden Cisr-i Ergene kazası arpalık olarak verildi. Birkaç gün sonra 15 Ramazan 1085/13 Aralık 1674’te vefat etti. Silivri’deki Pîrî Paşa Camii bahçesine defnedildi (Özcan 1989: 415).

Hanımzâde Mehmed Efendi, 15 kadar genç, hançerli ve gümüş kemerli hizmetkârlar ile gezerdi (Özcan 1989: 415: Akbayar 1996: 393). Kaynaklarda herhangi bir eser sahibi olduğuna dair bilgi bulunmamaktadır. Şeyhî Mehmed Efendi (Özcan 1989: 415), Cemâlî mahlası ile şiirleri olduğunu söylemektedir. 

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmanî, C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 393.

Horata, Osman (2002). “Cemâlî”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 2. Ankara: AKM Yay. 433.

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri, C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 157.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakaik-ı Nu’mâniye ve Zeyilleri-Vekâyiü’l-Fudalâ-I. İstanbul: Çağrı Yay. 415.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 24.03.2014

Eserlerinden Örnekler

‘Âlem-ârâdır aralarsa cihânı vechi var

Ben hele çıkdım aradan işte ‘âşık işte yâr

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakaik-ı Nu’mâniye ve Zeyilleri-Vekâyiü’l-Fudalâ-I. İstanbul: Çağrı Yay. 415.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005Doğum YeriGörüntüle
2ŞEYDÂ, Hâfız Abdurrahim Şeydâ Deded. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ŞEYH GÂLİB, Mehmedd. 1757 - ö. 1799Doğum YeriGörüntüle
4Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005Doğum YılıGörüntüle
5ŞEYDÂ, Hâfız Abdurrahim Şeydâ Deded. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ŞEYH GÂLİB, Mehmedd. 1757 - ö. 1799Doğum YılıGörüntüle
7Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005Ölüm YılıGörüntüle
8ŞEYDÂ, Hâfız Abdurrahim Şeydâ Deded. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9ŞEYH GÂLİB, Mehmedd. 1757 - ö. 1799Ölüm YılıGörüntüle
10Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005MeslekGörüntüle
11ŞEYDÂ, Hâfız Abdurrahim Şeydâ Deded. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12ŞEYH GÂLİB, Mehmedd. 1757 - ö. 1799MeslekGörüntüle
13Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ŞEYDÂ, Hâfız Abdurrahim Şeydâ Deded. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ŞEYH GÂLİB, Mehmedd. 1757 - ö. 1799Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Selahattin Hilavd. 1928 - ö. 12 Mayıs 2005Madde AdıGörüntüle
17ŞEYDÂ, Hâfız Abdurrahim Şeydâ Deded. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ŞEYH GÂLİB, Mehmedd. 1757 - ö. 1799Madde AdıGörüntüle