Gülsüm Cengiz

(d. 12 Temmuz 1949 / ö. ?)
Şair, yazar, öğretmen, gazeteci
(Çocuk Edebiyatı / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Isparta’nın Sütçüler ilçesinde doğdu. 1966’da İstanbul İlköğretmen Okulu'nu bitirdikten sonra 1966’dan 1980’e kadar Balıkesir ve İstanbul’da öğretmenlik yaptı. 1980’den sonra yayıncılık alanında çalışmaya başlayan Cengiz, 1988 yılında Demet Yayınları'nın kurucuları arasında yer aldı ve yöneticiliğini yaptı. Bu sırada Cumhuriyet ve Evrensel gazetelerinde köşe yazıları yayımlandı. Gazetecilik, radyo programcılığı, çocuk edebiyatı yazarlığı, şairlik gibi birçok kimliği bir arada taşıyan Cengiz, 2004-2015 yılları arasında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü'nde öğretim görevlisi olarak çalıştı.

İlk şiirleri Varlık dergisinde 1983’te yayımlanmaya başlanan Cengiz’in şiirleri ileriki yıllarda Gösteri, Yazko Edebiyat gibi dergilerde çıkmıştır. İlk şiir kitabı Eylül Deyişleri ise 1987 yılında yayımlandı. 1940 kuşağı toplumcu gerçekçi kuşağın ideolojik ve estetik devamı olarak değerlendirilebilecek Cengiz, şiirlerinde toplumcu duyarlığın insanın evrensel sorunlarını, emekçilerin, ezilmişlerin, umutlarını ve kaygılarını dile getirmiştir. Şiirlerinde sloganist bir yapı sezilmemekle birlikte ezen-ezilen ilişkisinde ezilenden yana koyduğu belirgin tavırla protest bir hava vardır. Feminizm hareketi içinde aktif rol oynadığı bilinen Cengiz, şiirlerinde kadını bütün yönleriyle ele almış ve toplum hayatı içinde belirginleştirmeye çalışmıştır. Çocuk edebiyatı sahasında da eserler veren sanatçı toplumcu duyarlılığın sonucu olarak birçok şiirinde geleceği kuracak nesiller olarak çocuklara seslenmiştir. İngilizceden çocuk öykü ve masalları çevirmiştir. Şiirleri Romanca, Azerice, İbranice, İngilizce gibi birçok dile çevrilmiştir. İlk gençlik romanları da kaleme alan sanatçı şiirlerindeki toplumsal duyarlılığı romanlarında da devam ettirmiş, romanlarını aydın ve çağdaş bireyler yetiştirmek için bir araç olarak görmüştür.

Edebi çalışmalarına halen devam eden sanatçı birçok ödüle de layık görülmüştür: Erikler Çiçek Açıyor ile 1979 Politika gazetesi Özel Ödülü'nü, Kuşlar Kralı Kim Olacak adlı çocuk kitabı ile 1990 Sıtkı Dost Çocuk Edebiyatı Ödülü'nü, "Bir Kedinin Günlüğü" adlı çocuk öyküsüyle 1990 Türkiye Yayıncılar Birliği Ödülü'nü, "Makas Kesmez İğne Dikmez Olmasa Ellerimiz" adlı oyunu ile 1991 TOBAV ve Çankaya Belediyesi Gençlik Ödülü'nü, şiirleriyle 1995 yılı Truva Şiir Ödülü'nü, "Ayşe'nin Günleri" ile 1997 Eselsohr Dergisi Sıradışılık Ödülünü-Almanya, "Yaşamın İzindeki Kadınlar" adlı oyunu ile 2005 yılı Dil Derneği Kerim Afşar Ödülü'nü, şiirleriyle Azerbeycan'da şaire Mahsati Gencavi Ödülü'nü, "Kadınlar İçin Söylenmiştir" adlı araştırma-antoloji çalışmasıyla 2012 Oğuz Tansel Halk Bilim Ödülü'nü aldı.

Kaynakça

Sivri, Medine (2011). "Gülsüm Cengiz'in Şiirlerinde Mitlerin İzi". Şiirin Rüzgarında Masal Kuşunun Kanadında-Çocuk ve Gençlik Yazınında Gülsüm Cengiz Sempozyumu. haz. Ali Gültekin vd. İstanbul: Morpa Yayıncılık.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. TUBA IŞINSU İSEN DURMUŞ
Yayın Tarihi: 01.08.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Akdenizin Rengi MaviEvrensel Basım Yayın / İstanbul1997Şiir
Hepimiz ÇevreciyizGerçek Sanat Yayınları / İstanbul1997Tiyatro
Makas Kesmez İğne Dikmez Olmasa EllerimizGerçek Sanat Yayınları / İstanbul1997Tiyatro
Hayvanlarla Konuşan ÇocukSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Bir Dilim Ekmek İçinSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
BıcırıkSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Arı ile PapatyaSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Doğanın ÖfkesiSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
DamlacıkSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Taş Devrine YolculukSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Çiçek ile KirlikaraSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Evdeki AltınlarSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Kente Gelen Çam AğacıSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Doğum Günü ArmağanıSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Bir Kedinin GünlüğüSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Kuşlar Kralı Kim OlacakSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Kırda Bir Yas SabahıSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Başak'ın Çevre GünlüğüSay Yayınları / İstanbul1999Hikâye
Şikayetçi YusufATP Yayıncılık / İstanbul2000?Hikâye
Çiftçi ile Koca AyıATP Yayıncılık / İstanbul2000?Masal
İlk AvATP Yayıncılık / İstanbul2000?Hikâye
Ormandaki KulübeATP Yayıncılık / İstanbul2000?Hikâye
Büyük Baba Pancarı Nasıl Çıkardı?ATP Yayıncılık / İstanbul2000?Hikâye
Büyük Konuşan TavşanATP Yayıncılık / İstanbul2000?Hikâye
Çilli Tavukla Allı TavukATP Yayıncılık / İstanbul2000?Hikâye
Yeni Yıl AğacıATP Yayıncılık / İstanbul2000?Hikâye
Yardımcı KirpilerATP Yayıncılık / İstanbul2000?Hikâye
Küçük Kızla Yaban KazlarıATP Yayıncılık / İstanbul2000?Hikâye
Ayşe'nin GünleriEvrensel Basım Yayın / İstanbul2001Roman
Perili EvMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2002Hikâye
Gecenin SürpriziMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2002Hikâye
Gecenin SürpriziMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2002Hikâye
Bez BebekMora Kültür Yayınları / İstanbul2002Hikâye
En Değerli ArmağanMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2002Hikâye
Kafesinden Kaçan MaymunMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2002Hikâye
Sevdamız Çiçeklenir ZuladaEvrensel Basım Yayın / İstanbul2002Şiir
Yavru Kuşun ŞarkısıMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Üç Elma FidanıMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Adadaki HazineMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Gökyüzündeki SevinçMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Bulaşıcı HastalıkMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
İpek GiysiMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Çikolatalı PastaMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Köprü Olmak İsteyen ÇiviMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Tohumdan DokumayaMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Sihirli KöpüklerMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Lamba Şişesi Nasıl Ampul Oldu?Morpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Lastik TekerleklerMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Bremen MızıkacılarıATP Yayıncılık / İstanbul2001Masal
On İki PrensesATP Yayıncılık / İstanbul2001Masal
Beş UşakATP Yayıncılık / İstanbul2001Masal
Değirmencinin KızıATP Yayıncılık / İstanbul2001Masal
Boyuna Uzayan BurunATP Yayıncılık / İstanbul2001Masal
Mavi IşıkATP Yayıncılık / İstanbul2001Masal
RapunzelATP Yayıncılık / İstanbul2001Masal
Oduncunun ÇocuklarıATP Yayıncılık / İstanbul2001Masal
Şişedeki CinATP Yayıncılık / İstanbul2001Masal
Avcı ile Genç KızATP Yayıncılık / İstanbul2001Masal
Değirmenin şarkısıMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Masalcı UçurtmaMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Ahşap Evin ÇocuklarıMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Son ÇiçekMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Roman
Ayakkabının ÖyküsüMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Bilmece Bildirmece Resim Yapar Gündüz GeceSay Yayınları / İstanbul2004Mizah
Herkesin Bir İşi VarSay Yayınları / İstanbul2004Hikâye
Sarman'ın SerüvenleriSay Yayınları / İstanbul2004Hikâye
Nerede Bu Çocuklar?Say Yayınları / İstanbul2004Hikâye
Kayıp SözcüklerSay Yayınları / İstanbul2004Hikâye
Küçük Portakalın Sıradışı ÖyküsüMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2005?Hikâye
Parayı Veren Düdüğü ÇalarMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2006Masal
Yaşamın İzindeki ÇocuklarMitos-Boyut Yayınları / İstanbul2007Tiyatro
Suyun Rengi ya da Rengarenk Çiçek BahçesiHeyamola Yayınları / İstanbul2007Hikâye
Küçük Beyaz GüvercinVerlag Anadolu Yayınları / İstanbul2007Hikâye
Çiçek Açan Ağaç Bir AnnedirHeyamola Yayınları / İstanbul2007Hikâye
Topal Karıncayla Çürük CevizHeyamola Yayınları / İstanbul2007Hikâye
Bizim Mahallenin ÇöpçüsüHeyamola Yayınları / İstanbul2007Hikâye
Transatlantigin Vidası Ufacık VidacıkHeyamola Yayınları / İstanbul2007Hikâye
Ya Armut Ağacı Olursam?Heyamola Yayınları / İstanbul2007Hikâye
Kağıt Helvayı PaylaşmakHeyamola Yayınları / İstanbul2007Hikâye
Minik Serçe Ekmek YeHeyamola Yayınları / İstanbul2007Hikâye
Cini'nin İlk GezisiHeyamola Yayınları / İstanbul2007Hikâye
Kitaba SevdalandıkHeyamola Yayınları / İstanbul2007Hikâye
Eylül DeyişleriEvrensel Basım Yayın / İstanbul2008Şiir
İpini Kopartan UçurtmaEvrensel Basım Yayın / İstanbul2008Hikâye
Küçük AyıVerlag Anadolu Yayınları / İstanbul2008Hikâye
Yazarlarımızdan ÇocuklarımızaDoğa Basın Yayın / İstanbul2008Hikâye
Mayısta Üzgün GönlümEvrensel Basım Yayın / İstanbul2009Şiir
Sanatçı KöstebekSayı Yayınları / İstanbul2009Hikâye
Rüzgar Tohum ve ÇiçekSay Yayınları / İstanbul2009Hikâye
İki Küçük KurbağaSay Yayınları / İstanbul2009Hikâye
Yavru KarıncaSay Yayınları / İstanbul2009Hikâye
Yavru Balık SürüsüSay Yayınları / İstanbul2009Hikâye
Draman HatırasıHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
LeventnameHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
FeneryoluHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
SuadiyeHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
KasımpaşaHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Fındıkzade Bir Sur İçi RüyasıHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Ağabey Hisar AnadoluhisarıHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Bir Kadıköy'oğluHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Çarşamba-CibaliHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Çiçek PerisiSay Yayınları / İstanbul2009Hikâye
Nişantaşı AnılarıHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Azıcık CihangirHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Boğazdaki Mutlu Çocuk KuzguncukHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Yaşayan Tanıklarla KaraköyHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Gözbebeğim GöztepeHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Dersaadet'in Kalbi BeyazıtHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Beşiktaş Yollar ya da Anılar BoyuncaHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Benim Prens AdalarımHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
FenerHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Karagümrüklü YıllarHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Çamlıca'dan Yeldeğirmeni'ne Rüzgarın PeşindeHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Ayamama'dan Zuhuratbaba'ya BakırköyHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
BalatHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Ben HaliçHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Moda SevgilimHeyamola Yayınları / İstanbul2009Hatıra
Oyunlarla dil bilgisi,ilköğretim 2Bilgi Dünyası Yayınevi / İstanbul2010Araştırma
Oyunlarla dil bilgisi,ilköğretim 3Bilgi Dünyası Yayınevi / İstanbul2010Araştırma
Ani AişeKrugh / Rusya2010Roman
Silinsin Diye Yeryüzünden Savaş SözcüğüEvrensel Basım Yayım / İstanbul2010Şiir
Atatürk ve Küçük ÇobanMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2011Hikâye
Atatürk'ün Ağaç SevgisiMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2011Hikâye
Kadınlar İçin SöylenmiştirEvrensel Basım Yayın / İstanbul2011Şiir
Çocuk Ve Gençlik Yazınında Gülsüm Cengiz SempozyumuMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2011Şiir
Prenses PilaSimge Yayıncılık / İstanbul2012?Hikâye
Halının Sihirli RenkleriSimge Yayıncılık / İstanbul2012?Hikâye
Toprak TestiSimge Yayıncılık / İstanbul2012?Hikâye
Kuşlar Okullu OlduSimge Yayıncılık / İstanbul2012?Hikâye
KuzgunçukKrugh / İstanbul2012Roman
Yasak Sevda SözleriEvrensel Basım Yayın / İstanbul2013Şiir
Dünyanın En Güzel GiysisiEvrensel Basım Yayın / İstanbul2013Hikâye
Geceleri Uyumayan KuşMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2013Hikâye
Uçan Balonun YolculuğuMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2013Hikâye
Yazılardan Korkan AyıMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2013Hikâye
Cik Cik!Minik SerçecikMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2013Hikâye
Ajsın DnevnikBalkan Aydınları ve Yazarları Yayınları / Kosova2013Roman
Tavşanın Yeni EviMorpa Kültür Yayınları / İstanbul2013Hikâye
Küçük Kara BalıkSimge Yayıncılık / İstanbul2013Hikâye
Taş ve ÇiçekEvrensel Basım Yayın / İstanbul2014Hikâye
Açmaya Korkan ÇiçekEvrensel Basım Yayın / İstanbul2014Hikâye
Çalışkan Gün IşıklarıEvrensel Basım Yayın / İstanbul2014Hikâye
Ormanda Yaz OlimpiyatlarıSchullbuchverlag Anadolu / Wassenberg2015Hikâye
Tintin'in YavrularıEvrensel Basım Yayın / İstanbul2015Hikâye
Deniz KabuklarıEvrensel Basım Yayın / İstanbul2015Hikâye
Yaralı BaykuşEvrensel Basım Yayın / İstanbul2015Hikâye
Nasrudin Hod?aBalkan Aydınları ve Yazarları Yayınları / Kosova2015Fıkra
Sretno dijete na bosforu KuzgundzukBalkan Aydınları ve Yazarları Yayınları / Kosova2015Roman
Ditet e ajshesBalkan Aydınları ve Yazarları Yayınları / Kosova2015Roman
Selam YaratanaEvrensel Basım Yayım / İstanbul2015Şiir
SansürEvrensel Basım Yayın / İstanbul2015Derleme
Ağaç GölgesiSay Yayınları / İstanbul2016Hikâye
Kaplumbağa Karita,Denizaltı Derya ve ÖtekillerSay Yayınları / İstanbul2017Hikâye
Uçan Sincap İle Uzaylı Topaç'ın SerüvenleriSay Yayınları / İstanbul2017Hikâye

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MÜSLİMÎ, Mîrî Kadı-zâde Müslimî Efendid. ? - ö. 1585Doğum YeriGörüntüle
2DEMİRCİOĞLU, Osman Aydemird. 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3GÜLİSTANLI, Zafer Çiçekd. 02.05.1976 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Seçkin Gündüzd. 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5HASAN HÜSEYİN/TELEME, Hasan Hüseyin Telemed. 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6EMİN ALPAYd. 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Asım Bezircid. 1927/8 - ö. 2 Temmuz 1993MeslekGörüntüle
8Yusuf Kamil Paşad. 1808 - ö. 11 Teşrinievvel (Ekim) 1876MeslekGörüntüle
9Emin Özdemird. 1931 - ö. 01 Eylül 2017MeslekGörüntüle
10Ergun Savd. 01 Ocak 1933 - ö. 13 Şubat 2015Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Neşe Türkeşd. 1974 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Ebru Öztayland. 1974 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Eray Canberkd. 14 Kasım 1940 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14ÜMMÜGÜLSÜM, Ümmü Gülsüm Demird. 1945 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Metin Cengizd. 03 Mayıs 1953 - ö. ?Madde AdıGörüntüle