Halil Erdoğan Cengiz

(d. 3 Eylül 1934 / ö. 28 Ekim 1993)
Yazar, Şair, Öğretim Görevlisi
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Halil Erdoğan Cengiz, Kastamonu'nun Araç ilçesinin Dereçatı köyünde doğdu. Babası Hamdi Cengiz, Annesi Faika Hanımdır. İlkokulu babasının başöğretmen olduğu Kastamonu'nun Tosya ilçesinde, Lise'yi Kastamonu'da Abdurrahman Paşa Lisesinde okudu. 1952 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesine kaydoldu. Maddi yetersizliklerden dolayı Petrol Ofisinde çalışmaya başladı. Ertesi yıl Hukuk Fakültesinden ayrıldı ve eğitimine Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde devam etti ve bu fakülteden mezun oldu. 16.10.1957 tarihinde Tosyalı Sebahat Hanımla evlenmiştir ve bu evlilikten 26.9.1958 tarihinde kızı Betül Berrin ve 15.10.1961 tarihinde oğlu Ali Bülent dünyaya gelmiştir.

Askerlik görevini Harp Tarihi Enstitüsünde yaptı ve ardından Başbakanlıkta çalışmaya başladı ve bu kurumdan daire başkanı görevinde iken 1982 yılında emekli oldu. Emekli olduktan sonra Devlet Konservatuvarı Müzikoloji Bölümünde Osmanlı Paleografyası, Osmanlıca ve Türk Edebiyatı; Hacettepe Üniversitesinde Eski Türk Edebiyatı dersleri verdi. 28 Ekim 1993 tarihinde Ankara'da vefat etti.

Araştırma, İnceleme, Tenkit, kitap tanıtımı sahasındaki düz yazılarını ve şiirlerini Arayış, Kitaplar Alemi, Türk Sanatı, Küçük Asya, Türk Dili, Tarih ve Toplum gibi dergilerde yayımladı.

Halil Edoğan Cengiz, memuriyet hayatında yeterli ilgiyi gösteremediği edebiyat araştırmalarına emekli olduktan sonra ağırlık vermiştir. Edebiyat sahasına başlangıçta saz şairlerinden etkilenerek girmiş olsa da lise son sınıfta okuduğu sırada edebiyat öğretmeni -aynı zamanda dönemin önemli eleştirmenlerinden birisi olan- Rauf Mutluay'ın yönlendirmesiyle Garip şiirine ilgi duydu ve Garip şiiri tarzında şiir denemeleri yaptı. İlk şiiri "Şaşı" arkadaşı Aydın Sami Güneyçal tarafından çıkarılan Arayış dergisinde 1953 yılında yayımlandı.

Osmanlı Türkçesine olan ilgisi onun divan şiirine de yönelmesini sağladı. Divan edebiyatı sahasında uzmanlaştı ve divan edebiyatı hakkında birçok araştırma-incelemelerde bulundu. Basılmış eserlerinin yanı sıra üzerinde çalışıp tamamladığı halde basılmayan eserleri de vardır. Adanalı Sururi'nin tarihlerini içeren Divan-ı Sururi Mecmuası'nı incelemiş tamamını notlar ve açıklamalarla yeni yazıya aktarmıştır fakat yayımlamamıştır. Musiki sahasında yaptığı katkılarına dikkat çekmek gerekirse Osmanlı Türkçesiyle yazılmış olan müzik kitaplarını ve metinlerini yeni alfabeye aktarmış ve sadeleştirilmiş halleriyle yayımlamıştır. Bestekâr Hâşim Bey (1815-1868)'in Hâşim Bey Mecmuası diye anılan edvarı, Kırşehrî'nin Der Beyân-ı Kavaid-i Nâme-i Perde-i Tanbur'u, Kadızâde-i Tirevî Edvarı, Rauf Yektâ'nın Esatîr-i Elhân bunlardandır. Devlet Konservatuarı Kütüphanesinde kayıtlı -birinci cildinin nerede olduğu bilinmeyen- 22 ciltlik Mustafa Nezihi Albayrak Koleksiyonunun tercümesi de Halil Erdoğan Cengiz'in yoğun çalışmalarıyla gerçekleşmiştir. Son çalışması Tosya'nın Mahalleri ve Lakapları adını taşımaktadır. Fransızca'dan Japon şiiri çevirileri yapmıştır. Toplumsal Tarih dergisinde "Geçmiş Zaman Olur Ki" başlığıyla araştırma ve incelemeleri yayımlanmıştır. Halil Erdoğan Cengiz'in, Halk Şiiri, Divan Şiiri, Azmî, Vîrânî, Şair Padişahlar, Fetvalar, Gevheri, Bektaşî Şairleri ve Agâhî üzerine incelemeleri de bulunmakladır. Bu çalışmaların bir kısmı tamamlanmış bir kısmı da aramızdan ayrılmasıyla yarım kalmıştır.

Kaynakça

Güneyçal Aydın Sami (1995). "Halil Erdoğan Cengiz" Kebikeç Sayı.1

Güneyçal Aydın Sami (2011). "Halil Erdoğan Cengiz" Turkish Studies, Halil Erdoğan Cengiz Adına, Klâsik Türk  Edebiyatında Mizah Volume. 6/2

Işık İhsan (2006). Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi. C.II. Ankara: Elvan Yayınları. s.826

Kollektif (2010). Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. C.I. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. s.276

Kollektif (2013). Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C.II. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları. s.443

Tan Nail (2003). Kastamonulu İki Şair, Araştırmacı, Hikayeci ve Oyun Yazarı Hakkı Kamil Beşe, Halil Erdoğan Cengiz. Ankara: KASÇETVAK Yayınları. s.35-43

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: SİNAN ULUALAN
Yayın Tarihi: 28.11.2019
Güncelleme Tarihi: 26.05.2021

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Aralık KapıArayış Yayınları / Ankara1953Şiir
Açıklamalı, Notlu Divan Şiiri AntolojisiTurhan Kitabevi / Ankara1967Antoloji
Ermeni Komitelerinin A'mal Ve Harekat-ı İhtilaliyyesi (İlan-ı Meşrutiyetten Evvel Ve Sonra)Kültür Bakanlığı Yayınları / Ankara1983Araştırma
Enver Paşa\'nın Anıları 1881-1908İletişim Yayınları / İstanbul1991İnceleme
Yaşanmış Olaylarla Atatürk Ve Müzik-Riyaset-i Cumhur İnce Saz Heyeti Şefi Hafız Yaşar Okur'un Anıları 1924-1938Müzik Ansiklopedisi Yayınları / Ankara1993Diğer
Rahmi-i Harputi DivanıKültür Bakanlığı Yayınları / Ankara1996Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ZİKRÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2FÜNÛNÎ, Fünûnî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3KÖR HASAN, Dadaylıd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4DESTANCI VAHAP/VAHAP/ABDULVAHAP, Abdulvahap Kocamand. 1934 - ö. 14.08.2005Doğum YılıGörüntüle
5AVŞARÎd. 1934 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Mehmet Sadık Kırımlıd. 11 Kasım 1934 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7AKARSU, Muhlis Akarsud. 20.02.1948 - ö. 02.07.1993Ölüm YılıGörüntüle
8Remziye Hisard. 6 Eylül 1902 - ö. 13 Haziran 1993Ölüm YılıGörüntüle
9Tevfik Akdağd. 29 Şubat 1932 - ö. 28 Eylül 1993Ölüm YılıGörüntüle
10Mehmet Raufd. 12 Ağustos 1875 - ö. 23 Aarılık 1931MeslekGörüntüle
11İbrahim Salahovd. 30 Ağustos 1911 - ö. 07 Temmuz 1998MeslekGörüntüle
12FERÎDE HANIM, Bahâr-zâded. 1837 - ö. 1903MeslekGörüntüle
13Adnan Azard. 1956 - ö. 10 Ocak 2014Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İffet Evind. 1916 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Yakup Ömeroğlud. 25 Mart 1966 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16BASÎRÎ, Halîl Efendid. 1804-05 - ö. 1865-66Madde AdıGörüntüle
17HAZANÎ, Erdoğan Bektaşd. 1964 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18MUHLİSÎ/DEFTERÎ, Halîl Muhlis Efendi b. Îsâ Efendid. 1508 - ö. 1568Madde AdıGörüntüle