Ceyhun, Demirtaş

Okan Gündüz, Ozan Karataşlı
(d. 1934 / ö. 29 Temmuz 2009)
Araştırmacı, Yazar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Adana doğumlu olan Demirtaş Ceyhun, mimarlık eğitimi almıştır. Adana’da belediyede çalışan Babası Mustafa Bey’in yönlendirmesiyle Adana Lisesi’nden mezuniyetinin ardından belediye bursuyla İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümü’ne kaydolur. İstanbul’daki günleri, yazarın sanat ve edebiyat ortamlarında kendisini geliştirmesine ve sevdiği işle ilgilenmesine olanak tanıyacaktır. Babasının da gayretleri ve zorlamalarıyla başladığı Mimarlık eğitimine devam ederken aldığı bursun da etkisiyle rahat bir ortamda öğrenim gören Ceyhun, o günleri “Yeni Adana Gazetesine” verdiği bir röportajında şöyle anlatır: “Adana Belediyesi, bana 300 lira aylık burs verirdi! Babamın bu kadar para aldığını sanmıyorum. Çok iyi paraydı. Teknik eğitim masraflıdır diye onun için yüksek tutmuşlar. Ama o para, beni hovarda edebiyatçı yaptı.” (Akt. Tan, 2003: 2). Çok yönlü bir insan olan Demirtaş Ceyhun Adana, İstanbul, İzmit, Ankara gibi çeşitli illerde mimarlık görevini sürdürmüşse de yaşamının büyük kısmını edebi çalışmaları kaplar. Yazarın yaşamında aldığı bir çok ödülden bazıları; TRT Roman Başarı Ödülü (1970), Sait Faik Hikâye Ödülü (1972), Türk Dil Kurumu Öykü Ödülü (1975) ve Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü (2006) verilebilir. Araştırma kitapları, öyküleri ve romanlarının yanında geride birçok eser bırakan Demirtaş Ceyhun 29 Temmuz 2009 tarihinde İstanbul’da Zatürre tedavisi gördüğü Alman hastanesinde yaşama gözlerini yumdu. Kabri Aşiyan mezarlığındadır.

Demirtaş Ceyhun Anı, Öykü, Roman, İnceleme, Gezi Yazısı, Çocuk Kitapları ve deneme türünde eserler vermiştir. Okurla buluşan ilk eseri Etie ile başlayan yazın serüveninin başlarında bireysel izleklerin yoğun yer aldığı ve bireyin iç dünyasına odaklandığı görülür. "Tanrıgillerden Biri" adlı öykü kitabının tümünde görülen cinsellik sorunu yazarın gözardı edildiğini düşündüğü bir konu olması sebebiyle irdelediği bir problem olarak karşımıza çıkar. Eserlerinde tespitin ötesinde toplumun yaşadığı problemler hakkında bilinçlenme üzerinde de sıklıkla duran Ceyhun'un ilk öykü kitabı bu minvalde değerlendirilebilir. Takip eden öykü kitaplarında bu konudan uzaklaşan yazar ağırlıklı olarak dönemin içerisinde gelişen toplumsal olayları ve bireyin iç dünyasında yer edinen çatışmaları sıklıkla işler. Yazarlığının ilerleyen sürecinde toplumcu bir çizgide karar kılacak olan Ceyhun, eserlerinde yer alan çatışmaların gelişiminde ve karakter yaratımında yetiştiği Çukurova ve anadolu atmosferinden yoğun olarak beslenir. Toplumcu çizginin etkisiyle feodalite-birey çatışması, insan hakları ve bireyin yaşam mücadelesi gibi konular üzerinde oldukça etkili bir üslup yakalayan yazar'ın "Asya" romanı tarihsel gerçekliklerin kurguya aktarımı ve toplumcu gerçekçilik öğelerinin başarıyla uygulandığı bir romandır. Cumhuriyet tarihinden büyük oranda faydalandığı romanın karakterleri de Anadolu'nun yoksul, mücadeleci ve çilekeş yönünü öne çıkarır. "Cadı Fırtınası" romanında Adana'nın mekan-insan ilişkisi üzerine yoğun katmanlı bir anlatı geliştiren Ceyhun, köy-kent ve adaptasyon problemlerinin yanısıra insani zaafları ve çıkmazları da eserde yöreye özgü haliyle irdeler. Edebi ilerleyişi süresince toplumu ve toplumsal konuları ön plana alan Demirtaş Ceyhun içindeki edebiyat sevgisiyle ve entellektüel kimliğiyle beslenen yürüyüşünü üretimleriyle çeşitlendirerek son dönemlerine kadar üretken bir şekilde sürdürür.

Kaynakça

Tan, Songül, (2003) "Demirtaş Ceyhun'un Öykücülüğü ve Romancılığı", Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. GÜRHAN ÇOPUR
Yayın Tarihi: 16.11.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Tanrıgillerden BiriAtaç / ?1961Hikâye
Sansaryan HanıBarış Kitaplığı / ?1967Hikâye
Haçlı EmperyalizmHabora / İstanbul1967Araştırma
Yağma Edilen TürkiyeHabora / İstanbul1968Araştırma
AsyaOk Yayınları / ?1970Roman
ÇamasanSinan Yayınları / ?1972Hikâye
ApartmanBilgi Yayınevi / Ankara1976Hikâye
Yağmur SıcağıCem / ?1976Roman
Bir Yeni Dev - Çağımızın TrajiğiTekin / İstanbul1977Araştırma
Yüz Yaşındaki Delikanlı, BulgaristanHabora / İstanbul1978Araştırma
Avşalı ÇocukIşık / Ankara1979Hikâye
Yirminci Yüzyıl ve EdebiyatÇağdaş Yayınları / İstanbul1979Araştırma
Ada'nın KuşuCem / İstanbul1975Hikâye
Cadı FırtınasıYazko / İstanbul1982Roman
Babıali'nin Şu Son Kırk YılıMilliyet / İstanbul1984Araştırma
Çağımızın Nasrettin Hocası Aziz NesinMilliyet / İstanbul1984Araştırma
Can Çekişen KitapCem / İstanbul1985Deneme
Bütün Dünyadan Özür DiliyorumCem / İstanbul1989Deneme
Ah Şu Biz Karabıyıklı TürklerE Yayınları / İstanbul1992Deneme
Türk Edebiyatındaki AnadoluSis Çanı / İstanbul1996Araştırma
Osmanlılarda Aydın KavramıSis Çanı / İstanbul1997Araştırma
Kod Adı: Ulu Hakan-1Sis Çanı / İstanbul1998Araştırma
Eksilmedi Bendeki Umutsuz Umut '' Çünkü Ben Edebiyatçıyım...Cumhuriyet / İstanbul1999Deneme
Kod Adı: Ulu Hakan-2Sis Çanı / İstanbul2000Araştırma
Soğuk Savaş YazılarıSis Çanı / İstanbul2001Deneme
Erikler Çiçek Açtı mı?Dünya / İstanbul2004Deneme
Edebiyatımı Geri İstiyorumSis Çanı / İstanbul2005Deneme

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ziyalan, Nihatd. 1936 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Ferhat Ünlüd. 05 Ekim 1975 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Akkoyunlu, Rıza Polatd. 1 Temmuz 1911 - ö. 20 Ekim 1970Doğum YeriGörüntüle
4DERTLİ, Hasan Şimşekd. 1934 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5KARA MEHMET, Mehmet Siligünlüd. 1934 - ö. 09.09.2014Doğum YılıGörüntüle
6SEFİLÎ RIZA, Mehmet Rıza Ünlüd. 1934 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Cemali, Zeynepd. 1950 - ö. 26 Kasım 2009Ölüm YılıGörüntüle
8Naim Tiralid. 1925 - ö. 25 Mayıs 2009Ölüm YılıGörüntüle
9Sesveren, Cahide Birgüld. 9 Nisan 1956 - ö. 1 Aralık 2009Ölüm YılıGörüntüle
10Kapkıner, Muratd. 10 Nisan 1950 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Güntürkün, Nazand. 7 Kasım 1936 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Erkut Derald. 26 Ağustos 1967 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Güreli, Naild. 13 Şubat 1932 - ö. 26 Ekim 2016Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Budurlu, Tahsind. 1905 - ö. 1962Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Şahin, Durdud. 01 Haziran 1960 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16GEYLANİ/GÜLER/HÜR OZAN, Abdülkadir Gülerd. 01.01.1946 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Yüksel, Okand. 28 Eylül 1946 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18SEFİL ERSUN/DOST ERSUN/OZAN ERSUN/KUL ERSUN, Ersun Bağcıd. 1966 - ö. ?Madde AdıGörüntüle