CİVÂNÎ

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Bazı kaynaklara göre Tırhalalı bazılarına göre ise Edirnelidir. Kadı-zâde olarak bilinir. Edirne’de Kemâl Paşa-zâde’den mülazım olduktan sonra çeşitli yerlerde kadılıklarda bulunmuştur. Âşık Çelebi Kemâl Paşa-zâde’nin çok iyilik ve yardımını gördüğünü kaydetmektedir. Son olarak Vize kadısı iken, Sicill-i Osmanî’ye göre 950/1543/44’den sonra ölmüştür. Kınalı-zâde Hasan Çelebi, şiirlerinin güzel olduğunu ve latîfe söylemede usta olduğunu kaydettiği Civânî’nin Kili’de kadıyken söylediği bir gazeline Hâşimî’nin, Gulâmî’nin ve kendinin yazdığı nazirelerden örnekler verir. Âşık Çelebi, şairin mahlasına uygun olarak yaptığı nitelemelere göre şair “civân”lara düşkün, hoş yaradılışlı, zevk ehli ve latîfe söyleyen bir şair imiş. Civânî’nin Pervâne Bey Mecmuası’nda yedi, Mecma’u’n-Nezâ’ir’de üç gazeli bulunmaktadır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Cunbur, Müjgan (2002). “Civânî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 2. Ankara: AKM Yay. 468.

Ergun, Sadeddin Nüzhet (1936). Türk Şairleri. C.1.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. [erişim tarihi: 20.03.2013]

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i NâilîDîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C.I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1978). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: TTK Yay.

Pervâne Bey. Mecmû’a-i Nezâ’ir. Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat No. 406, vr. 131a, 190b, 317b…

Şemseddîn Sâmî (1314). Kâmûsu’l-A’lâm. İstanbul: Mihrân Matbaası.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977). "Civânî". C. 2. İstanbul: Dergâh Yay. 80.


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 06.09.2013
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

Eserlerinden Örnekler

  Gazel

 Çerh ayırmasun beni gün yüzlü mâhumdan benüm

 Yoksa göge boyanur dûd-ı siyâhumdan benüm

 Görinen hurşîd sanmañ kubbe-i eflâkde

 Od yanar başında çerhüñ nâr-ı âhumdan benüm

 Sînemi karşu siper itdügüm oldıysa günâh

 Geçsün ey kaşı kemân tîrüñ günâhumdan benüm

 Merd-i ışkum dakdı bir zerrîn otaga başına

 Şu’le-i âhum ki çıkmışdur külâhumdan benüm

 Âteş-i ruhsârına bakdugumı gördi tabîb

 Hükm idüp mecnûnlıgum bildi nigâhumdan benüm

 Men’ idüp komaz atı ayagına ruh komaga

 Ben bu zulm ü cevri ummazdum o şâhumdan benüm

 Eşk ile âhum zemîn ü âsmânı kapladı

 Şâh-ı ışkam yir ü gök toldı sipâhumdan benüm

 Ben Civânî’yem tarîk-i ışkı itdüm ihtiyâr

 Dönüşüm yok ey tarîkat pîri râhumdan benüm

(Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. [erişim tarihi: 20.03.2013]. 1731.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92Doğum YeriGörüntüle
2SAFHÎ, Tavlabaşı-zâde Mustafad. ? - ö. 1723-24Doğum YeriGörüntüle
3İTÂBÎ, Ahmed İtâbî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92Doğum YılıGörüntüle
5SAFHÎ, Tavlabaşı-zâde Mustafad. ? - ö. 1723-24Doğum YılıGörüntüle
6İTÂBÎ, Ahmed İtâbî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92Ölüm YılıGörüntüle
8SAFHÎ, Tavlabaşı-zâde Mustafad. ? - ö. 1723-24Ölüm YılıGörüntüle
9İTÂBÎ, Ahmed İtâbî Çelebid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92MeslekGörüntüle
11SAFHÎ, Tavlabaşı-zâde Mustafad. ? - ö. 1723-24MeslekGörüntüle
12İTÂBÎ, Ahmed İtâbî Çelebid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SAFHÎ, Tavlabaşı-zâde Mustafad. ? - ö. 1723-24Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İTÂBÎ, Ahmed İtâbî Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92Madde AdıGörüntüle
17SAFHÎ, Tavlabaşı-zâde Mustafad. ? - ö. 1723-24Madde AdıGörüntüle
18İTÂBÎ, Ahmed İtâbî Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle