DÂNİŞ, Dâniş Ali

(d. ?/? - ö. 1683-84/1095)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul'da doğdu. Asıl adı Ali'dir. Mevlevi tarikatına girdi. İstanbulî Mevlevî Şeyhi Ali Dede ve Nevâli-zâde Ali Dânişî Dede olarak da tanındı. Nevâli-zâde / Mevâli-zâde (Genç 2000: 179) Ataullah Atâyî Efendi'nin torunudur.Sicill-i Osmanî'de yer alan Nevâlizâde Abdullah Efendi'nin torunu olduğu bilgisi doğru değildir. Galata Mevlevihanesi'ne intisap etti. Zamanında bu mevlevihanenin şeyhi olan Adem Dede tarafından yetiştirildi. Kıbrıs Mevlevihanesi şeyhi oldu. 1095/1683-84 yılında Kudüs'te mevlevî şeyhi iken vefat etti. Allahu'l-hafîz, terkibi (1095/1683-84) vefatına tarihtir. Öldüğünde yaşı doksanın üzerinde idi. Kudüs'te medfundur.

Şiirde Dâniş mahlasını kullandı. Meyyâl Dede, Derviş Tâbî, Arzî Dede, Gavsî Dede gibi Mevlevi şairleriyle dostluk kurdu ve edebî bir ortam oluşturdular.

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.)(1999). İsmail Belîğ Nuhbetü'l-Âsâr li-Zeyli Zübdeti'l-Eşâr. Ankara: AKM Yay.78-79.
Bursalı Mehmed Tâhir (1333-42). Os­manlı Müellifleri.C.2. İstanbul: Matbaa-ı Amire.173.

Ekinci, Ramazan (hzl.)(2013). Hâfız Hüseyin Ayvansarayî Vefeyât-ı Ayvansarayî. İstanbul: Buhara Yay. 215

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.179.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay. 273.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay. 666-67.

Mehmed Süreyya (1308-15/ 1890-97). Sicill-i Osmânî. C.3. İstanbul: Matbaa-i Âmire.517

Yaltkaya, Şerafettin ve Kilisli Rifat Bilge (hzl.) (1941). Kâtip Çelebi Keşfü’z-Zünûn an Esâmi’l-Kütüb ve’l-Fünûn. C. 1. İstanbul: Maarif Vekilliği Yay. 502.

Yılmaz, Kâşif (hzl.)(2001). Güftî ve Tesrifâtü'ş-Şuarâ'sı. Ankara: AKM Yay..

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 08.09.2014

Eserlerinden Örnekler

Kızarsa tâb-ı mülden Dânişân rûy-ı ‘araknâki

Virür gülzâr-ı hüsne âb u tâb ol gonce-i ra‘nâ

***

Bir ayag üzre eyleyüp hidmet

Bezm-i yâre döner kebâb u şarâb

***

Görüşdükce dil-i dil-dârı sâf u sâde anlarsın

Nice sâde nezâket Dânişî ol goncada kat kat

***

Ey şerâb-ı ‘ışk ıle âlûde renc-i humâr

Gam yeme bir gün keser susuzluğun şemşîr-i yâr

(Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.)(1999). İsmail Belîğ Nuhbetü'l-Âsâr li-Zeyli Zübdeti'l-Eş'âr. Ankara: AKM Yay.78-79).

 

Kıt’a
Gösterüp sînesini câme-i kemmûnîden

Başına âlemi üftâdesinün teng eyler

Garazı aldadur eylerse de ikrâr-ı visâl

Va’d-ı kemmûnına aldanma sakın reng eyler

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.)(1999). İsmail Belîğ Nuhbetü'l-Âsâr li-Zeyli Zübdeti'l-Eşâr. Ankara: AKM Yay.78-79).