DÂNİŞ MEHMED, Safiye Sultân-zâde

(d. ?/? - ö. 1253/1837)
divan şairi, tarihçi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul’da doğdu. Babası, IV. Murâd’ın kızı Safiye Sultan’ın oğlu Mehmed Rezmî (ö.1719)’nin oğlu Abdullah Bey (ö.1743)’in oğlu İsmail Bey (d.1739-ö.1797)’dir. I. Abdülhamîd devrinde mirahorluk yapmıştır. Annesi Nesîbe Hanım’dır. Kardeşi Abdi Bey (ö.1812) de şair olup Hâcegân-ı Dîvân-ı Hümâyûn’a mensuptur. Mehmed Dâniş’in Âbide (ö.1803-4), İsmail Hakkı (ö.1866), Mahmûd (ö.1859) ve Fatma Azîze (ö.1897) isimli dört çocuğu vardır. Fatma Azîze Hanım’ın kızı Fatma Besîme (ö.1881)’nin oğlu Mehmed Salâhî (d.1856-ö. 1910) Bey’in çocukları ve torunlarıyla aile günümüzde de varlığını sürdürmektedir. İyi bir eğitim aldığı ve iyi derecede Farsça bildiği anlaşılan Mehmed Dâniş, Hacegân-ı Dîvân-ı Hümâyûn’a mensuptur. III. Selîm’in emriyle ilk olarak gümrük teftişinde, Basma Emaneti’nde ve Damga Emaneti’nde çalışmış daha sonra Piskopos Mukataacılığı, Başmukataacılık yapmış, sonrasında da Ulûfeciyân-ı Yemin Kitâbeti’ne, Piyade Mukataacılığı’na atanmıştır. Mezarı Beşiktaş’ta Akaretler girişindeki Safiye Sultan-zâdeler mezarlığındadır. Mevlevî olduğu bilinen Dâniş, Sicill-i Osmânî’de “zarif, nahif, şair, hazırcevap ve oldukça fukaraperver” bir kişi olarak tanıtılmıştır.

Dîvân sahibi bir şairdir. Eserin tek nüshası Fahri Bilge’nin özel kütüphanesinde iken (Ergun 1944: 1134) onun ölümünden sonra diğer kitaplarla birlikte satılmıştır. Şu anda nerede olduğu bilinmemektedir. Bazı şarkıları bestelenmiştir. Devrinde şuara tezkirelerine girememiş olan Mehmed Dâniş, daha çok tarihçi kimliğiyle tanınır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî. C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 405.

Aktepe, M. Münir (1965). “Mehmed Salâhî Bey ve Mecmuası Hakkında Bazı Notlar”. İÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi. 15 (20): 55-72.

Aktepe, M. Münir (1969). Mehmed Salâhî Bey ve Mecmuası. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fak. Yay.

Aktepe, M. Münir (1969). “Mehmed Salâhî Bey ve Mecmuasından Bazı Notlar”. İÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi. 15 (23): 51-74.

Ergun, Sadettin Nüzhet (1944). Türk Şairleri. C.3. İstanbul: Bozkurt Matbaası. 1134-1135.

Gürbüz, Mehmet (2011). Safiye Sultanzâde Mehmed Rezmî-Dîvân. Ankara: Grafiker Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (2001). Mehmet Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 1. Ankara: Bizim Büro Yay. 270-271.

Mutlu, Şamil (1992). Mehmed Dâniş Bey ve Eserleri / Netîcetü’l-Vekâyi’ -Sefâretnâme-i Şâhî. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Mutlu, Şamil (1994). Yeniçeri Ocağının Kaldırılışı ve II. Mahmud’un Edirne Seyahati – Mehmed Dâniş Bey ve Eserleri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHMET GÜRBÜZ
Yayın Tarihi: 05.06.2013
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Şarkı

Gerdeni benzer gümüş âyîneye

Çeksem ol cism-i latîfi sîneye

Mâlik oldum sanırım gencîneye

Çeksem ol cism-i latîfi sîneye

 

Raksa çıkdıkça o şûh-ı işveger

Nâz ile gâhî tebessümler eder

Sanki pâlûde vücûdı serteser

Çeksem ol cism-i latîfi sîneye

(Ergun, Sadettin Nüzhet (1944). Türk Şairleri. İstanbul: Bozkurt Matbaası. C. 3. 1135.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Elvan Pektaş Denizd. 1962 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Türker Armanerd. 7 Nisan 1968 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraDoğum YeriGörüntüle
4Elvan Pektaş Denizd. 1962 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Türker Armanerd. 7 Nisan 1968 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraDoğum YılıGörüntüle
7Elvan Pektaş Denizd. 1962 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Türker Armanerd. 7 Nisan 1968 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraÖlüm YılıGörüntüle
10Elvan Pektaş Denizd. 1962 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Türker Armanerd. 7 Nisan 1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
12HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraMeslekGörüntüle
13Elvan Pektaş Denizd. 1962 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Türker Armanerd. 7 Nisan 1968 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Elvan Pektaş Denizd. 1962 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Türker Armanerd. 7 Nisan 1968 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18HALÎMÎ, Lütfullâhd. ? - ö. 1496-97’den sonraMadde AdıGörüntüle