DÂNİŞÎ, Ali Dede

(d. ?/? - ö. 1683/1095)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Şairin adı Ali'dir. Şiirlerinde ise Dânişî mahlasını kullanır. İstanbul'da doğdu. Nevâlî-zâde ailesi efradındandır. Nevâlî-zâde Ataullah Atayî Efendi'nin torunudur. Medrese tahsilini ikmal ettikten sonra Mevleviliğe intisap etti. 1058/1648 tarihinde Galata Mevlevihanesi'ne gelip, Âdem Dede'den inabet alıp onun müridi oldu. Meyyâl Dede, Derviş Nâyî, Arzî Dede, Gavsî Dede gibi dönemin meşhur şairleriyle aynı sohbet meclislerinde bulundu. Bir süre Konya'ya gitti ve Abdülhalim Çelebi'nin meşihati zamanında Lefkoşa Mevlevihanesi şeyhliğine tayin edildi. Oranın havası bünyesine uygun düşmediği için 1087/1676 tarihinde Çelebi'nin meşihatnamesi ile Kudüs Mevlevihanesi şeyhliğine nakledildi. Doksan yaşını geçmiş bir halde 1095/1683 tarihinde Kudüs'te vefat etti.

Oğlu Mehmed Mukim de şairdir. Mürettep bir divanı ele geçmeyen şairin mecmuada kayıtlı şiirleri aşıkane ve arifanedir. Şiirlerinde Mevlevilik ıstılahları yoğun biçimde yer alır.

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. C. II. İstanbul: Matbaa-i Âmire.

Duru, Necip Fazıl (2000). Mevleviyane Şiir Güldestesi. İstanbul: Perşembe Kitapları.

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu'arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Vakâyiü'l-Fuzalâ Şeyhî Mehmed Efendi III. İstanbul: Çağrı Yay.

Zorlu, Cem (hzl.) (2003). Sahih Ahmed Dede Mevlevilerin Tarihi (Mecmû'atü't-Tevârîhü'l-Mevleviyye). İstanbul: İnsan Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. NECİP FAZIL DURU
Yayın Tarihi: 28.03.2014

Eserlerinden Örnekler

GAZEL

fâ'ilâtün / fâ'ilâtün / fâ'ilâtün / fâ'ilün

Yeri gögü hîçe saymaz mest-i bî-pervâ-yı 'aşk

İki 'âlemden geçer rind-i kadeh-peymâ-yı 'aşk

Her gözü şehbâza sayd olmaz hümâ pervâz olan

Konmağa etmez tenezzül her yere 'ankâ-yı 'aşk

Mevlevîyim şimdi döndüm sanmanız Mevlâ'ya ben

Gûşuma bezm-i ezelden çalınıpdır nây-ı 'aşk

Def ü nây ile semâ'ımdan döner başın senin

Neydiğin fehm eylemezsin zâhidâ ma'nâ-yı 'aşk

'Aşk der 'aşk işidir etse tekellüm ehl-i dil

Can kulağını pür etmiş na're-i gavgâ-yı 'aşk

Delk-i tecrîdi giyirdi bana hayyât-ı kader

Türlü türlü şekle kormuş âdemi sevdâ-yı 'aşk

En gedâsı pâdişâh-ı dehre istiğnâ satar

Gör ne 'âlemdir kıyâs et rütbe-i ulyâ-yı 'aşk

'Aşık-ı ser pa bürehne kadr-i şahiden geçer

Tâc u tahtı neylesin ey Dânişî rüsvâ-yı 'aşk
(Duru, Necip Fazıl (2000). Mevleviyane şiir güldestesi. İstanbul: Perşembe Kitapları. 139-140.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1YETÎMÎ, Hâşimîzâde Seyyid Mehmed Efendid. ? - ö. 1665Doğum YeriGörüntüle
2MÜNÎB, Bolbolcuzâde Şeyh Abdurrahim Münîb Efendid. ? - ö. 1713-14Doğum YeriGörüntüle
3Esra Demircid. 15 Mart 1983 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4YETÎMÎ, Hâşimîzâde Seyyid Mehmed Efendid. ? - ö. 1665Doğum YılıGörüntüle
5MÜNÎB, Bolbolcuzâde Şeyh Abdurrahim Münîb Efendid. ? - ö. 1713-14Doğum YılıGörüntüle
6Esra Demircid. 15 Mart 1983 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7YETÎMÎ, Hâşimîzâde Seyyid Mehmed Efendid. ? - ö. 1665Ölüm YılıGörüntüle
8MÜNÎB, Bolbolcuzâde Şeyh Abdurrahim Münîb Efendid. ? - ö. 1713-14Ölüm YılıGörüntüle
9Esra Demircid. 15 Mart 1983 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10YETÎMÎ, Hâşimîzâde Seyyid Mehmed Efendid. ? - ö. 1665MeslekGörüntüle
11MÜNÎB, Bolbolcuzâde Şeyh Abdurrahim Münîb Efendid. ? - ö. 1713-14MeslekGörüntüle
12Esra Demircid. 15 Mart 1983 - ö. ?MeslekGörüntüle
13YETÎMÎ, Hâşimîzâde Seyyid Mehmed Efendid. ? - ö. 1665Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MÜNÎB, Bolbolcuzâde Şeyh Abdurrahim Münîb Efendid. ? - ö. 1713-14Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Esra Demircid. 15 Mart 1983 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16YETÎMÎ, Hâşimîzâde Seyyid Mehmed Efendid. ? - ö. 1665Madde AdıGörüntüle
17MÜNÎB, Bolbolcuzâde Şeyh Abdurrahim Münîb Efendid. ? - ö. 1713-14Madde AdıGörüntüle
18Esra Demircid. 15 Mart 1983 - ö. ?Madde AdıGörüntüle