DERTLİ HAYDAR/HAYDAR, Haydar Özdemir

?
(d. 1914 / ö. 1988)
âşık, çerçi, güreşçi
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Haydar Özdemir, 1914'te Sivas'ın Yıldızeli ilçesine bağlı Doğanlı köyünde doğmuştur. Şiirlerinde Dertli Haydar mahlasını kullanan âşığın babasının adı Yusuf’tur. Hayatını çerçilik yaparak köyünde geçirmiştir. İyi bir güreşçi olan âşığın hiç tahsili yoktur; buna rağmen okuryazardır. Arap alfabesini daha iyi bildiğini söylemiştir. Arap alfabesini de Tokat’ın Batmandaş köyünden bir baba dostundan öğrendiğini ifade eder. Altı kere evlenir, iki oğlu sünnet sırasında kan kaybından ölür; hayatta iki kızı kalır. Ticaretten elde ettiği parayı biriktirmeyi başarır. Tokat’a göçünce bir ev alır; kalan parasını da bir vakfa bağışlamıştır. Ömrünün son on yılında gözleri görmez olmuştur. Ömrünün sonunda son eşinden de ayrılmıştır. Geri kalan ömrünü kızının yanında geçirmiştir. 1988’de İstanbul’da vefat etmiştir (Kaya 2009: 67).

Saz çalmayı küçük yaşlarda öğrenmiştir. Sazıyla uyuyacak kadar saza son derece tutkundur. Aynı zamanda saz yapımıyla da ilgilenmiş ve sazını da son derece ustalıkla çalmıştır. Hasan Dede’nin ağzına tükürmesi sonucu dili çözülerek söylemeye başlamıştır. Toplum karşısında ilk defa Fuat Doğu Paşa’nın ve İbrahim Aslanoğlu’nun düzenlediği 1964’teki Sivas Halk Şairleri Bayramında çıkmıştır (Kaya 2009: 67).

On beş yaşında köyünde Aniş adlı bir kıza sevdalanmış, şiir vadisinde ilerlemesinde bu aşkın da rolü olmuştur. Nitekim şiirlerindeki aşk temasında aşkları önemli rol oynamıştır. Şiirlerinde beşeri konular yanı sıra Hz. Muhammet ve Hz. Ali sevgisinden, Kur'an-ı Kerim'den ve ayetlerinden, Kerbela olayından, sonrasında Hasan ve Hüseyin'den, dört kapı makamından, Aleviliğin merhalelerinden vb. konulardan bahsetmiştir. Şiirlerinde Dertli Haydar veya Âşık Haydar mahlasını kullanmıştır. Dertli Haydar’ın şiirleri teknik yönden oldukça zayıftır. Hece ölçüsüyle, dörtlük nazım birimiyle şiirlerini yazan Dertli Haydar’ın dili açık, anlaşılır ve akıcıdır (Kaya 2009: 67-70).

Kaynakça

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. C.II. Sivas: Sivas İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. FİDAN UĞUR ÇERİKAN
Yayın Tarihi: 26.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MUHSİN, Muhsin Sandıkkayad. 1933 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2NAKŞÎ, Alid. ? - ö. 1655Doğum YeriGörüntüle
3ALİDURAN, Ali Ataşd. 1965 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4BEYLER KADİROV (BEYLER KADİROV HACI REŞİDOĞLU)d. 25.05.1914 - ö. 03.06.1991Doğum YılıGörüntüle
5HASAN HÜSEYİN ÇİRKİNd. 1914 - ö. 1978Doğum YılıGörüntüle
6Ramazan Gökalp Arkınd. 21 Ağustos 1914 - ö. 26 Ocak 2011Doğum YılıGörüntüle
7HASAN/NEBİOĞLU/NEBİOĞLU HASAN, Hasan Ertuğruld. 1902 - ö. 1988Ölüm YılıGörüntüle
8Şevket Radod. 1913 - ö. 10 Nisan 1988Ölüm YılıGörüntüle
9MEHMET ÇAKIRTAŞd. 1920 - ö. 01.11.1988Ölüm YılıGörüntüle
10YANYATAN, Ali Bellid. 1923 - ö. 1990MeslekGörüntüle
11SIDK ELİ RIZAİd. ? - ö. 1991MeslekGörüntüle
12KAPLANİ, Hasan Kapland. 02.04.1958 - ö. ?MeslekGörüntüle
13MUSTAFAd. H.1275/M.1860 - ö. H.1325/M.1910Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MÜRTEZA AKSÜTd. 1938 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15TAĞI VELİYEVd. 1888 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HAYDAR, Haydar Tezeld. 1959 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17DERTLİ AHMET/AHMET, Ahmet Kekillid. 1949 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Behramoğlu, Ataold. 13 Nisan 1942 (Nüfus kaydında 20 Mayıs 1942) - ö. ?Madde AdıGörüntüle