DERYANÎ, Nuri Kılıç

(d. 1937 / ö. 21.06.1997)
âşık, işçi
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Nuri Kılıç olan âşık, 1937’de Yıldızeli’nin Banaz köyünde doğmuştur. Haydar ve Fatma’nın oğludur. 14-15 yaşına kadar üç yıl köyünde dört yıl da Sivas’ta Çayırağzı Mahallesinde azaplık yapmıştır. Daha sonra İstanbul’a gitmiş orada bahçıvanlık ve tezgahtarlık gibi işlerle geçimini sağlamıştır. 19-20 yaşlarında iken Sultanahmet’te bir büfede geçirdiği kaza sonucu gözleri hemen hemen görmez olmuştur. Bunun üzerine İstanbul’da daha fazla kalamayıp köyüne dönmüş ve ömrünün sonuna kadar burada kalmıştır. Evli ve iki çocuk sahibidir (Kaya 2009:107). Âşık, 21 Haziran 1997'de vefat etmiştir (1).

Nuri Kılıç Deryanî mahlasını gördüğü bir rüya sonucunda almıştır. Rüyasında kendisine “Derya gibi ol.” Denilmesi üzerine Deryanî mahlasını kendisine uygun görmüştür. Saz çalmayı da kendi kendine öğrenmiştir. Herhangi bir ustası olamadığı gibi çırağı da yoktur. Şiire yönelmesinde devamlı Pir Sultan’ın, Hatayî’nin, Viranî ve Kul Himmet’in deyişlerini söylemesinin büyük rolü olmuştur. Şiirlerinde beşeri ve sosyal konuların yanında Alevî-Bektaşî itikadını işlemiştir. İrticalen şiir söyleyebilen Deryanî, lebdeğmez dalında başarılı örnekler vermiştir. Pek çok teklif gelmesine rağmen âşık programlarına katılmamış ve bu yüzden şöhreti kendi çevresiyle sınırlı kalmıştır. Deryanî, şiirlerinin ezgisini ortaya koyarken oldukça titiz davranır. Bu hassasiyetini de “Sağlam tahta bulup sağlam çivi çakmaya gayret ediyorum.” Sözleriyle özetler. Deyişlerini semah, hüseynî, mersiye gibi makamlarla icra etmiştir. Bunları çevredeki İsmail Efendi, Murtaza ve Nesimî gibi ustalardan öğrenmiştir. Yüzlerce şiiri olmasına rağmen yazdırmadığı için maalesef yok olup gitmiştir. Ele aldığı konuyu yansıtması bakımından başarılıdır (Kaya 2009:107). Âşık hakkında Nuh Bektaş tarafından 2014 yılında Pir Sultan'ın İzinde Banazlı Bir Âşık: Âşık Deryanî Hayatı, Sanatı ve Şiirleri Üzerine Bir İnceleme isimli bir çalışma yayımlanmıştır.

Kaynakça

Bektaş, Nuh (2014). Pir Sultan'ın İzinde Banazlı Bir Âşık: Âşık Deryanî Hayatı, Sanatı ve Şiirleri Üzerine Bir İnceleme. yyy: Yazıt Yay.

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. C.II. Sivas İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yay.

Makal, Tahir Kutsi (1977). Âşıklar Şöleni. İstanbul:yyy.

Eldemir, Nurhan (1994). Yıldızeli Halk Şairleri. Sivas. Basılmamış Lisans Tezi.

(1) http://www.tokatpirsultan.com/site/banaz-koyu-kultur-ve-yardimlasma-dernegi-4-asik-deryani-siir-yarismasi-basladi/ [Erişim Tarihi: 07.03.2019].

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. HİLAL ERDOĞAN AKSU
Yayın Tarihi: 20.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1H. Cengiz Alpayd. 1922 - ö. 23 Haziran 1991Doğum YeriGörüntüle
2ALİ KERİMÎ, Ali Garaağaçlıd. 1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ÇINARCAN, Abidin Çınard. 1956 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ALAADDİN, Ali Yıldızd. 1937 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5FİZAHÎ, Turan Erçakmakd. 1937 - ö. 13.01.1990Doğum YılıGörüntüle
6Tamer, Ülküd. 20 Şubat 1937 - ö. 01 Nisan 2018Doğum YılıGörüntüle
7ALAADDİN, Ali Yıldızd. 1937 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8FİZAHÎ, Turan Erçakmakd. 1937 - ö. 13.01.1990Ölüm YılıGörüntüle
9Tamer, Ülküd. 20 Şubat 1937 - ö. 01 Nisan 2018Ölüm YılıGörüntüle
10ALAADDİN, Ali Yıldızd. 1937 - ö. ?MeslekGörüntüle
11FİZAHÎ, Turan Erçakmakd. 1937 - ö. 13.01.1990MeslekGörüntüle
12Tamer, Ülküd. 20 Şubat 1937 - ö. 01 Nisan 2018MeslekGörüntüle
13ALAADDİN, Ali Yıldızd. 1937 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14FİZAHÎ, Turan Erçakmakd. 1937 - ö. 13.01.1990Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Tamer, Ülküd. 20 Şubat 1937 - ö. 01 Nisan 2018Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ALAADDİN, Ali Yıldızd. 1937 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17FİZAHÎ, Turan Erçakmakd. 1937 - ö. 13.01.1990Madde AdıGörüntüle
18Tamer, Ülküd. 20 Şubat 1937 - ö. 01 Nisan 2018Madde AdıGörüntüle