EDÎBÎ, Bakkal-zâde Ali Edib Efendi

(d. ?/? - ö. 1027/1617)
divan şairi, müderris
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Bursalıdır. Asıl adı Ali olup Bakkal-zâde sanıyla tanınır. Edîbî mahlasıyla şiirler yazdı. Tab’î Efendi ve Mustafâ Efendi’nin babasıdır. Öğrenimini tamamladıktan sonra Hoca Sadeddîn Efendi’den mülazım oldu. İstanbul’da çeşitli yerlerde müderrislik yaptı. Veba hastalığına yakalanan şair, 1027/1617 yılında İstanbul’da vefat etti. Kaf-zâde Fâizî, “Edîbî’nün makamın cennet-i adn eyleye Allah (1027)” mısraını şairin vefatı üzerine yazmıştır. Döneminin ileri gelen âlim ve usta şairlerindendi. Kaynaklarda Edîbî’nin nükteli ve iç açıcı şiirler yazdığı belirtilir (Özcan 1989: 630, Abdulkadiroğlu 1988: 451).

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdülkerim (1988). Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdiredân (Tıpkıbasım). Ankara: Anıl Yay. 

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Balcı, Rüştü (hzl.) (2014). Kâtip Çelebi, Keşfü’z-Zünûn An Esâmi’l-Kütübi Ve’l-Fünûn. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

İpekten, Haluk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

Kayabaşı, Bekir (hzl.)(1997). Kaf-zâde Fâ’izî’nin Zübdetü’l Eşâr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i NâilîDîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C.I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakim-zade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım). Ankara: KB Yay.

Özcan, Abdülkadir (1989). Nev’îzâde Atâî, Hadâiku’l-Hakaik fî Tekmileti’ş-Şakaik. İstanbul: Çağrı Yay.

Riyâzî Mehmed (yty). Riyâzü’ş-Şu’arâ. Millet Kütüphanesi AE Bölümü. Nr. 765. vr. 19.

Zavotçu, Gencay (hzl.) (2009). Rıza Tezkiresi. İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı Yay. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ŞERİFE ÖRDEK
Yayın Tarihi: 15.12.2014
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Koyup silâhı gönül oldı ‘âşık-ı rüsvâ

Hevâya münkalib oldı bu denlü zühd ü riyâ

 

Mevsîm-i ‘ıyş u safâda yâr olur ‘âlem bana

Gam zamânında görünmez hîç yârân-ı sâfâ

(Kayabaşı, Bekir (hzl.)(1997). Kaf-zâde Fâ’izî’nin Zübdetü’l Eşâr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi. 140.)


Bezm-i sînemde ider dil gam ile ‘ıyş-ı nihân

Dâhil-i meclis olur gâhi hadeng-i cânân

 

İtsem ‘aceb mi dehr-i cefâ-pîşeden figân

Cevr ile öldürür beni virmez emân zamân

 

Mest-i mey-i gamun geçinür ser-be-ser cihân

Dünyâ nice yıkılmasun ey şûh-ı dil-sitân 

(Kayabaşı, Bekir (hzl.)(1997). Kaf-zâde Fâ’izî’nin Zübdetü’l Eşâr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi. 141.) 


Sürâhi döndi bezm-i meyde bir şem’-i fürûzâne

Yakar andan çerâgı meclis-i ‘işretde peymâne

 

Sürâhi benzedi meclisde bir serv-i gül-endâme

Kadeh bir lâle-hadd nâzük-tabi’at şûh-ı fettâne

 

Şeh-i mülk-i fenâyum yok ‘alâkam taht u efserde

Mukîm-i künc-i gamdur dil hevâ-yı ‘aşk var sende 

(Kayabaşı, Bekir (hzl.)(1997). Kaf-zâde Fâ’izî’nin Zübdetü’l Eşâr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi. 141, 142.) 


Hîçe satılur vaslum umanlar dimiş ol yâr

Ey ‘âşık-ı dîdâr seyirci zarar itmez 

(Zavotçu, Gencay (hzl.) (2009). Rıza Tezkiresi. İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı Yay. 138.) 


Ol ekdi güllerin ben ‘ârızun gül-şende vasf itdüm

Bir olduk ‘andelîb-i zârla aglayı aglayı 

(Zavotçu, Gencay (hzl.) (2009). Rıza Tezkiresi. İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı Yay. 138.) 


Cân virmek ise gamzene ger vuslata bâ’is

Bir tîr-i nigâhun olur ol devlete bâ’is 

(Zavotçu, Gencay (hzl.) (2009). Rıza Tezkiresi. İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı Yay. 139.) 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Çiğdem Gündeşd. 05 Nisan 1965 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2SEYYİD, Mehmed Emîn Efendid. - - ö. 1718 veya 1721Doğum YeriGörüntüle
3NEŞRÎ, Mehmed Neşrî Efendi, Hüseyin bin Eyne Bey ?d. ? - ö. 1519-20 - 1520-21 ?Doğum YeriGörüntüle
4Çiğdem Gündeşd. 05 Nisan 1965 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5SEYYİD, Mehmed Emîn Efendid. - - ö. 1718 veya 1721Doğum YılıGörüntüle
6NEŞRÎ, Mehmed Neşrî Efendi, Hüseyin bin Eyne Bey ?d. ? - ö. 1519-20 - 1520-21 ?Doğum YılıGörüntüle
7Çiğdem Gündeşd. 05 Nisan 1965 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8SEYYİD, Mehmed Emîn Efendid. - - ö. 1718 veya 1721Ölüm YılıGörüntüle
9NEŞRÎ, Mehmed Neşrî Efendi, Hüseyin bin Eyne Bey ?d. ? - ö. 1519-20 - 1520-21 ?Ölüm YılıGörüntüle
10Çiğdem Gündeşd. 05 Nisan 1965 - ö. ?MeslekGörüntüle
11SEYYİD, Mehmed Emîn Efendid. - - ö. 1718 veya 1721MeslekGörüntüle
12NEŞRÎ, Mehmed Neşrî Efendi, Hüseyin bin Eyne Bey ?d. ? - ö. 1519-20 - 1520-21 ?MeslekGörüntüle
13Çiğdem Gündeşd. 05 Nisan 1965 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SEYYİD, Mehmed Emîn Efendid. - - ö. 1718 veya 1721Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NEŞRÎ, Mehmed Neşrî Efendi, Hüseyin bin Eyne Bey ?d. ? - ö. 1519-20 - 1520-21 ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Çiğdem Gündeşd. 05 Nisan 1965 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17SEYYİD, Mehmed Emîn Efendid. - - ö. 1718 veya 1721Madde AdıGörüntüle
18NEŞRÎ, Mehmed Neşrî Efendi, Hüseyin bin Eyne Bey ?d. ? - ö. 1519-20 - 1520-21 ?Madde AdıGörüntüle