EMÂNÎ

(d. ?/? - ö. 1590/91/999)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Divan şairi. İstanbulludur. Aynı mahlası taşıyan diğer şairlerden ayırmak için kimi kaynaklarda Emânî-i Kadîm veya Emânî-i Evvel olarak geçmektedir. Asıl adı ve nasıl bir tahsil gördüğü bilinmemektedir. Âşık Çelebi, “İbrahim Paşa devrinde hazine kâtiplerinin makbullerinden” olduğunu kaydederek kişiliğinden övgüyle bahseder. Defterdar İskender Paşa’nın musahiblerindendir. Hazine-i Sultânî kâtipliğinde bulundu, sonradan hazine kâtipliğinden bölüğe geçti. İskender Paşa vak’asında İbrahim Paşa tarafından ulûfesi kesildi ise de Paşa’ya yazdığı bir kıt’adan sonra Selânik’te tevliyet görevi aldı. (999/ 1590/9)’da, uzlete çekildi ve mütevelli olarak bulunduğu Selanik’de öldü. Divanı veya herhangi bir eseri bilinmemektedir. Edirneli Nazmî’nin Mecmû’a-i Nezâir’inde iki gazeli yer almaktadır. Kınalızâde Hasan Çelebi’ye göre Emânî’nin şiirleri belâgat ve hâletten yoksun değildir. Gelibolulu Âlî, şiirlerinin orta halli ve âmiyâne olduğu görüşündedir. Âşık Çelebi’nin şair hakkında “Egerçi pîrâne-ser idi ammâ püserler ile ışk-bâzlıkda civânlardan bedter idi.” tespiti dikkat çekicidir. Biyografileri Riyâzî ve Rızâ tezkirelerinde geçen çağdaşı Rusçuklu Emânî ile benzerlik gösterdiğinden kimi eski kaynaklarda ve onlardan naklen bazı yeni yayınlarda bu iki şair aynı kişi gibi değerlendirilmiş, kimi çalışmalarda da karıştırılmıştır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

“Emânî” (1979). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 3. İstanbul: Dergâh Yay. 29.

Ergun, Sadettin Nüzhet (1936). Türk Şairleri. C. 2.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994).  Gelibolulu ÂlîKünhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. [erişim tarihi: 20.03.2013]

Köksal, M. Fatih (2002). “Emânî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 3. Ankara: AKM Yay. 316.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1978). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: TTK Yay.

Riyâzî. Riyâzü’ş-Şu’arâ. Süleymaniye Kütüphanesi, Es’ad Ef. Nr. 3871, vr. 19b.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]

Şemseddîn Sâmî (1314). Kâmûsu’l-A’lâm. İstanbul: Mihrân Matbaası.

Zavotçu, Gencay (hzl.) (2009). Rıza Tezkiresi. İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı Yay. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 05.09.2013

Eserlerinden Örnekler

  Gazel

 Feylesûf-ı akla bezm-i ışkda yokdur mahal

 Ehl-i zâhir yok yire uşşâk ile ider cedel

 Nice âsâyişde olsun nâs kim zâhir durur

 Kasr-ı ömrüm bî-sebâta şıhne-i şâh-ı ecel

 Devlet-i sermed anuñ başındadur kim virmedi

 Mihr-i câh-ı müste’âr-ı dehre dil rûz-ı ecel

 İmtizâc itmez tabî’at ratb u yâbis pend ile

 Derd-i ser virme mizâca gelmesün nâsıh kesel

 Vâris-i mülk-i sühendür ey Emânî şübhesüz

 Zâde-i tab’-ı bülendüñden gelen her bir gazel

Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf. [erişim tarihi: 20.03.2013]. 1532.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1PÛRÎZÂDE, Mehmed Kudsî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2CEMÂL, Yûsuf Cemâl Molla Beyd. 1867 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3HÜSNÎ, Hüseyin Hüsnîd. ? - ö. 1890Doğum YeriGörüntüle
4PÛRÎZÂDE, Mehmed Kudsî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5CEMÂL, Yûsuf Cemâl Molla Beyd. 1867 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6HÜSNÎ, Hüseyin Hüsnîd. ? - ö. 1890Doğum YılıGörüntüle
7PÛRÎZÂDE, Mehmed Kudsî Çelebid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8CEMÂL, Yûsuf Cemâl Molla Beyd. 1867 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9HÜSNÎ, Hüseyin Hüsnîd. ? - ö. 1890Ölüm YılıGörüntüle
10PÛRÎZÂDE, Mehmed Kudsî Çelebid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11CEMÂL, Yûsuf Cemâl Molla Beyd. 1867 - ö. ?MeslekGörüntüle
12HÜSNÎ, Hüseyin Hüsnîd. ? - ö. 1890MeslekGörüntüle
13PÛRÎZÂDE, Mehmed Kudsî Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14CEMÂL, Yûsuf Cemâl Molla Beyd. 1867 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HÜSNÎ, Hüseyin Hüsnîd. ? - ö. 1890Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16PÛRÎZÂDE, Mehmed Kudsî Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17CEMÂL, Yûsuf Cemâl Molla Beyd. 1867 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18HÜSNÎ, Hüseyin Hüsnîd. ? - ö. 1890Madde AdıGörüntüle