ERBİL/ERBİLÎ, Mustafa Erbil

(d. 1907 / ö. 1972)
?
(Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mustafa Erbil olan şair, 1907'de Kayseri'nin İncesu ilçesinde doğmuştur. Babasının adı Osman, annesinin adı ise Fatma Medhiye'dir. Dört kardeşi vardır. Sekiz yaşındayken babasını kaybeder. Yetim kalan Mustafa Erbil, üçüncü sınıfa kadar İncesu'da okur. Üçüncü sınıfta eğitimine ara verir. Ancak daha sonra ilkokul diplomasını alır. Çocukluğu fakirlik içinde geçer. 16-17 yaşlarında çalışmak için evden ayrılıp önce Mersin ve Adana çevrelerine daha sonra da Ankara'ya gider. Ankara'da çeşitli işlerde çalıştıktan sonra 1935 yılında Maliye Bakanlığında memur olarak işe başlar. 1929'da evlenir; eşinin adı Kadriye'dir. İki kızı vardır (Cebecioğlu 2011: 9-29; Helvacı 2012: 13-54).

Mustafa Erbil, 1930'lu yılların başında Nakşibendî şeyhi Muhammed Es'ad-ı Erbilî'ye intisap eder. 1936'da Soyadı Kanunu çıkınca şeyhine duyduğu sevgiden dolayı onun memleketinin adını kendisine soyadı olarak seçer. 1965'te karayolu ile hacca gider. Bu yolculuk esnasında Irak'ın Erbil şehrine gider ve Muhammed Es'ad-ı Erbilî'yi ziyaret eder. Ankara'da çevresinde toplanan tarikat ehliyle kendi evinde sohbetler ve zikir toplantıları düzenler. Ömrü Kur'an okumak, ibadet ve tefekkür etmekle geçer. 1972'de Ankara'da vefat eder ve Yenimahalle Mezarlığı'na defnedilir (Cebecioğlu 2011: 9-156; Helvacı 2012: 13-54).

Şairin mahlası Erbil'dir ancak bazen Erbilî mahlasını da kullanır. Şair, tekke edebiyatı dairesinde şiirler kaleme alır. Şiirlerinden derin bir tasavvufî ve dinî bilgiye sahip olduğu görülür. Nakşibendî şeyhi Muhammed Es'ad-ı Erbilî'ye intisap etttikten sonra çokça oruç tutmayı, ibadet etmeyi ve zikir yapmayı, az yemek yiyerek az uyumayı yaşam tarzı hâline getirir. Şiirlerinde daha çok ömrün ve dünyanın faniliği, ölüm, kıyamet, Allah, Hz. Muhammed ve Kur'an sevgisi, kötü alışkanlık ve davranışlardan kaçınma, gaflet ile geçen ömrün üzüntüsü gibi konulara değinir; Kur'an-ı Kerim'den ayetler tefsir eder. Şiirlerinde hem hece hem aruz ölçüsünü kullanır. Bunların yanında şiirlerinde çok sevdiği şeyhi Muhammed Es'ad-ı Erbilî'ye olan bağlılığını da sık sık dile getirir, ayrıca onun bazı şiirlerine tahmisler yapar. Muhammed Es'ad-ı Erbilî'nin vefatından sonra ise sevgisini onun halefi Mahmud Sami Ramazanoğlu'na yöneltir (Cebecioğlu 2011: 9-29; Helvacı 2012: 13-54). Yayımlanmış eseri bulunmamaktadır.

Kaynakça

Cebecioğlu, Ethem (2011). Allah Dostları 6 -20. Yüzyıl Türkiye Evliya Menakıbı- Kayserili Mustafa Erbil Efendi. İstanbul: Erkam Matbaası.

Helvacı, Lokman (2012). Son Devir Sufilerinden Mustafa Erbil (ö. 1972), Hayatı, Şiirleri ve Tasavvufi Görüşleri. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EROL AKSOY
Yayın Tarihi: 03.01.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RÂSİHd. ? - ö. 1877Doğum YeriGörüntüle
2MES'ÛDd. 1780? - ö. 1873Doğum YeriGörüntüle
3SÂNÎ, Sânî Efendid. 1866 - ö. 1935Doğum YeriGörüntüle
4ÖZSOY, Ali Özsoyd. 1907 - ö. 1992Doğum YılıGörüntüle
5DERVİŞ, Derviş Ali Özuğurlud. 1907 - ö. 1995Doğum YılıGörüntüle
6Sabahattin Alid. 25 Şubat 1907 - ö. 1 Nisan 1948Doğum YılıGörüntüle
7Ünsel, Ziyad. 1915 - ö. 6 Mart 1972Ölüm YılıGörüntüle
8Hikmet Birandd. 1906 - ö. 1972Ölüm YılıGörüntüle
9HACI, Mustafa Şahand. 1879 - ö. 23.12.1972Ölüm YılıGörüntüle
10GAZİ METİN, Hüseyin Gazi Metind. 1939 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11HURİ, Bektaş (Onbaşı)d. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12FAHİMÎ, Abdurrahim Doğand. 1853 - ö. 28.03.1933Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13CÂVİD, İstanbullud. ? - ö. 1834Madde AdıGörüntüle
14MEHMED, Çerkes-zâde Mehmed Efendid. ? - ö. 1748Madde AdıGörüntüle
15TÂBİ\\\'Î, FEYZÎ, Alî Tâbi\\\'î Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle