EŞREF, Çelebi-zâde Eşref Molla

(d. ?/? - ö. Ağustos-Eylül 1791/Muharrem 1206)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Asıl adı Hâtimetü’l- Eş‘âr (Çifci yty.: 58)’a göre Ali, Bağçe-i Safâ-Endûz (Oğraş 2001:39)’a göre Mehmed’dir. Sürreeminîzâde Ömer Tahir Efendi’nin oğludur. Ârif Hikmet Efendi (Çınarcı 2007: 29), Şeyhülislâm Zeynelâbidin Efendi’nin kardeşi olduğunu söylese de Sadettin Nüzhet Ergun (1936-1945: 1358), Zeynelâbidin Efendi’nin kardeşi olmadığını; sadece akrabası olduğunu ifade etmektedir. Küçükçelebi-zâde Âsım Efendi’nin torunu olduğu için Çelebi-zâde Eşref Molla diye tanındı. Medrese öğrenimi görerek mülâzım oldu. 1185/1771-72 yılında hariç rütbesiyle müderrisliğe başladı. Altmışlı rütbesi ile müderrislik yaparken Muharrem 1206/Ağustos-Eylül 1791’de İstanbul’da vefat etti. Molla Gürânî’de Çelebi-zâde Kabristanı’na defnedildi. “Eşref Ali Efendi mesken ide naîmi 1206” (Çifçi yty.: 58) mısraı vefat tarihini göstermektedir.

Eserlerine dair bir bilgi yoktur. Sadettin Nüzhet Ergun (1936-1945: 1358), Millet Kütüphanesi Ali Emirî Efendi 717 numarada kayıtlı bir mecmuada bir kasidesini ve birkaç gazelini tespit etmiştir. Ayrıca bazı kaynaklarda (Çınarcı 2007: 29; Çifci yty.: 58; Kılıç yty.: 6; Silahdarzâde vr. 12b) şiirlerinden örnekler yer almaktadır. 

Kaynakça

Cunbur, Müjgân (2003). “Eşref”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 3. Ankara: AKM Yay. 443. 

Çınarcı, M. Nuri (2007). Şeyhülislam Ârif Hikmet Beyin Tezkiretü’ş- Şu‘arâsı ve Transkripsiyonlu Metni. Yüksek Lisans Tezi. Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi. 29.

Çifçi, Ömer (hzl.) (yty). Fatîn Davud Hâtimetü’l- Eş‘âr (Fatîn Tezkiresi). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10736,metinpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 10.05.2015]. 58.

Ergun, Sadettin Nüzhet (1936-1945). “Eşref (İstanbullu, Molla)”. Türk Şairleri. C. 3. İstanbul: Bozkurt Matbaası. 1358.

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 119.

Kılıç, Filiz (hzl.) (yty.). Şefkat Tezkîre-i Şu‘arâ-yı Şefkat-i Bagdâdî.http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10742,metinsbpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 10.05.2015]. 6.

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. I/43-44.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Esad Mehmed Efendi ve Bağçe-i Safâ-Endûz’u İnceleme-Metin. Burdur: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10734,bahcepdf.pdf?0 [erişim tarihi: 10.05.2015]. 39.

Silahdarzâde Mehmed Emin. Tezkire-i Şuara. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi. T 2557. vr. 12b.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1979). “Eşref, Mehmed Molla”. C. 3.İstanbul: Dergâh Yay. 115.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 19.05.2015

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Bulanırsan da bulan ey dil-i pâk âb gibi

Sâf olup kimseye zehr olma da tîz-âb gibi

Harem-i râz-ı dile mahrem olayım der idi

Kime açıldım ise nâle ile bâb gibi

Âsumân ise yerin dahı tevâzu’la hemân

Yüzünü yirlere sür her gece meh-tâb gibi

El açup Seyf du’âsın okudum gönlümden

Göricek ebru-yı dil-dârımı mihrâb gibi

Dili müstagnî-i her şem’-i şeb-ârâ etdi

Leyl-i zülfünde ruhun gevher-i şeb-tâb gibi

Nice dil râhat-ı emniyyeti bulsun Eşref

Dost düşmen gibi düşmen ise ahbâb gibi

Kılıç, Filiz (hzl.) (yty.). Şefkat Tezkîre-i Şu‘arâ-yı Şefkat-i Bagdâdî.http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10742,metinsbpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 10.05.2015]. 6. 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MÜDÂMÎ, Hattat Emir Ni'metzâde Hasan Müdâmî Çelebid. ? - ö. 1605Doğum YeriGörüntüle
2VAHDÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4MÜDÂMÎ, Hattat Emir Ni'metzâde Hasan Müdâmî Çelebid. ? - ö. 1605Doğum YılıGörüntüle
5VAHDÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7MÜDÂMÎ, Hattat Emir Ni'metzâde Hasan Müdâmî Çelebid. ? - ö. 1605Ölüm YılıGörüntüle
8VAHDÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10MÜDÂMÎ, Hattat Emir Ni'metzâde Hasan Müdâmî Çelebid. ? - ö. 1605MeslekGörüntüle
11VAHDÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?MeslekGörüntüle
13MÜDÂMÎ, Hattat Emir Ni'metzâde Hasan Müdâmî Çelebid. ? - ö. 1605Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14VAHDÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MÜDÂMÎ, Hattat Emir Ni'metzâde Hasan Müdâmî Çelebid. ? - ö. 1605Madde AdıGörüntüle
17VAHDÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Kalkandelen, Nurettind. 1902 - ö. ?Madde AdıGörüntüle