FAHRÎ/FAHREDDÎN, Eşrefzâde Şeyh Seyyid Hacı Mehmed Fahreddîn Efendi

(d. 1715/1127 - ö. 8 Eylül 1762/18 Safer 1176)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1127/1715 yılında Bursa’da doğdu. Asıl adı Mehmed Fahreddîn’dir. Babası Eşrefzâde Seyyid Şerefeddin Efendi, dedesi Kadirî şeyhlerinden Eşref-i Sânî’dir. Bu yüzden Eşrefzâde Şeyh Seyyid Hacı Mehmed Fahreddin Efendi olarak tanındı. Müverrihzâde Abdurrahman Efendi, Muhaddis Hasan Efendi, Hâdizâde Seyyid Mehmed Efendi’den dersler alarak Arapça ve Farsça öğrendi. Hattat Tayyib Mustafa Efendi’den nesih, sülüs ve ta‘lik hattı meşk etti. Amcasının oğlu Eşrefzâde Şeyh Seyyid İzzeddin Efendi’nin müridi oldu ve 1146/1733-1734 yılında ondan icâzet aldı. Şevval 1155/Kasım-Aralık 1752’de kardeşi Şeyh Seyyid Avnullah Efendi’nin vefatı üzerine Eyüp Efendi Tekkesi’ne vekâleten şeyh oldu. 1161/1748 yılında Emir Sultan Tekkesi şeyhliğine getirildi. Aynı tekkenin camiinde de on beş yıl vaaz verdi. Bu görevde iken kırk dokuz yaşında 18 Safer 1176/8 Eylül 1762’de vefat etti. Vefatına devrin müderrislerinden Şeyh Mennullâh Efendi “O mefdâl-i cihânın rıhletin gûş etdigim birle / Dedim târîh-i fevtin göçdü Fahreddin Efendi vâh” beyti ile tarih düşürdü (Eşrefzâde vr. 25a). Mezarı Bursa’da Eyüp Efendi Tekkesi bahçesindedir. Fahreddin Efendi, devrinin güçlü bir vaizi olarak tanındı.

Eserlerine dair bir bilgi yoktur. Fakat Eşrefzâde (vr. 25a)’ye göre risâleler kaleme almış, Farsça şiirler yazmış ve muhtelif ilahiler söylemiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmanî. C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 505.

Çifçi, Ömer (hzl.) (yty.). Fatîn Davud Hâtimetü’l- Eş‘âr (Fatîn Tezkiresi). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10736,metinpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 24.04.2014]. 333.

Ergun, Sadettin Nüzhet (1936-1945). “Fahri (Kadirî, Bursalı, Şeyh Fahreddin)”. Türk Şairleri. C. 3. İstanbul: Bozkurt Matbaası. 1384.

Eşrefzâde Şeyh Ahmed Ziyaeddin Efendi. Gülzâr-ı Sulehâ ve Vefeyât-ı Urefâ. Milli Kütüphane, Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, numara. 06 Mil Yz FB l76. vr. 24b-25b.

Kaya, Doğan (2004). “Fahrî”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 5. Ankara: AKM Yay. 4.

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 754.

Şemsettin Sami (1996). Kâmûsu’l-‘Alâm. Tıpkıbasım. C. 5. Ankara: Kaşgar Neşriyat Yay. 3345.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1979). “Fahreddin Mehmed Efendi”. C. 3. İstanbul: Dergâh Yay. 142.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 01.05.2014

Eserlerinden Örnekler

Na‘t

Dogdu ol sultân-ı kevneyn nûra gark oldu cihân

Basdı evc-i lâ-mekâna mahve vardı hânümân

Zulmet-âbâd-ı ademden çıkmaz idi kâ’inat

Ger vücûdun olmasaydı ey şefî‘-i ins ü cân

Sad hezârân tesliye  rûh-ı şerîfine senin

Fahri-i bî-çâreden ey mefhar-ı her dü cihân

Eşrefzâde Şeyh Ahmed Ziyaeddin Efendi. Gülzâr-ı Sulehâ ve Vefeyât-ı Urefâ. Milli Kütüphane, Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, numara. 06 Mil Yz FB l76. vr. 25a-25b.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ZÂ’İK, Şeyh Mehmed Emîn Efendid. 1794-95 - ö. 1852-53Doğum YeriGörüntüle
2HIBRÎ, Hayreddin Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3FEHMÎ, Fehmî Ali Efendid. ? - ö. 1667-68Doğum YeriGörüntüle
4NÜZHET, Muhammed Efendid. 1715 - ö. 1782-83Doğum YılıGörüntüle
5KÂ’İL, Mustafa Efendid. 1715-16 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6KUTBÎ, Mahmûd Efendizâde Mehmed Kutbeddin Efendid. ? - ö. 1762-63Ölüm YılıGörüntüle
7NEVRES-İ KADÎM, Abdürrazzâkd. ? - ö. 1762Ölüm YılıGörüntüle
8SEM'Î, Mustafa Efendid. ? - ö. 1762-63Ölüm YılıGörüntüle
9ABDÎ, Himmetzâded. 1640 - ö. 1710MeslekGörüntüle
10CEMÂLÎ, Şeyhd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11HAKÎKÎ, Yûsuf-ı Hakîkî Baba, Şeyh Yûsuf , Gül Babad. ? - ö. 1487-88MeslekGörüntüle
12BİLÂL EFENDİ, Oflud. ? - ö. 1790Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13REFÎ'-İ ÂMİDÎd. 1756 - ö. 1816Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SÂLİK, Mehmed Efendid. ? - ö. 1757-58Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HİLMÎ, Dinibütün Mustafâ Hilmî Paşad. ? - ö. 1914-15Madde AdıGörüntüle
16Tokluzâde/Doğluzâde, Sadrî Pîrî Çelebid. ? - ö. 1556Madde AdıGörüntüle
17FÂ'İZ, Şamlı Ali Ağad. ? - ö. 1729-30Madde AdıGörüntüle