FÂİK, Mahmud Efendi

(d. d. ?/d. ? - ö. ö. 1715/ö.ö. 1127)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mahmud'dur. Şiirlerinde Fâik mahlasını kullandı. Fiziksel özelliğinden dolayı Fâik-i Leng (Aksak Fâik) diye tanındı. Urfa’da doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Fâ’ik, divan şairi Nâbî’nin yakın akrabasıdır. Medrese öğrenimi gördükten sonra bir süre müderrislik yaptı. Antalya ve İznik’te kadılık görevlerinde bulundu. İznik’te 1127/1715 yılında öldü (Özcan 1989: 554; İnce 2005: 536-538; Çapan 2005: 475-478; Abdulkadiroğlu 1999: 392-395).

Fâik’in bilinen tek eseri Divan’ıdır.

Divan’da 10 kaside, 145 gazel, 73 kıta, 23 rubai, 20 matla ve 9 müfret bulunmaktadır. Beş nüshası bilinen Divan üzerinde yüksek lisans çalışması yapılmıştır (Koçak 2006).

Devrinin tanınmış şahsiyetlerinden olan Fâik hoş sohbet, zarif, şakadan hoşlanan ve rint yaratılışlı bir şairdir. Şeyhülislam Feyzullah Efendi ve RâmÎ Paşa gibi devlet büyükleri ile iyi ilişkileri olan şair, isteklerini onlara sunduğu manzumelerle dile getirmiştir. Nâbî ile karşılıklı şiirler yazan şairin akıcı, güzel ve latif şiirleri vardır. Şeyhî, Sâlim ve Safâyî, Fâik ve şiirinden övgü ile söz etmişlerdir (Özcan 1989: 554; İnce 2005: 536-538; Çapan 2005: 475-478) .

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü'l-Âsâr li-Zeyli Zübdeti'l-Eş'âr. Ankara: AKM Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safayî Efendi Tezkire-i Safayî. Ankara: AKM Yay.

Erdem, Sadık (2006). “Fâik”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 4. Ankara: AKM Yay.

Ergun, Sadettin Nüzhet (1936), Türk Şairleri. C. 4. İstanbul.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şuara - Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

İpekten Haluk vd. (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

Koçak, Fatma (2006), Fâik Mahmud ve Divanı. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakîmzâde Süleymân Sadeddîn (2000). Mecelletü'n-Nisâb. Tıpkıbasım. Ankara: KB Yay.

Özcan, Abdülkadir (hzl.)(1989). Şeyhî Mehmed Efendi Vekâyi’u’l-Fuzâlâ. C. 2. İstanbul: Çağrı Yay.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi.  “Fâik Mahmud”. C. 3. İstanbul: Dergah Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. KAPLAN ÜSTÜNER
Yayın Tarihi: 27.01.2014
Güncelleme Tarihi: 26.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Sanman ki bu iksîr-i muhabbet ‘amelîdür

Bu neşve bize neşe-i feyz-i ezelîdür

Sermâye-i hüsn olsa sezâ zülfine ammâ

Ebrû varak-ı hüsnine bir hatt-ı celîdür

Elbetde olur renc-i humârı mey-i nâbun

Hicrün elemi keyf-i visâlün keselidür

Fehm eyleyemez nükte-şinâsân-ı zamâne

Her bir sühan-ı müşkili bir cifr-i Alîdür

Ben dahl idemem gayrılarun şi‘rine ammâ

Tahsîn idicek Fâik-i zârun gazelidür

(Koçak, Fatma (2006), Fâik Mahmud ve Divanı. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi. 120-121.)

Gazel

Kişi cihâna ne câha ne mâla gelmişdür

Hakîkat üzre hemân bir kemâle gelmişdür

Hezâr zahm ile gül pâre pâredür ammâ

Bu bâga dâg-ı derûniyle lâle gelmişdür

Görindi mahkeme-i rûy-ı yârde yine hat

Şehâdet sened-i hasen-i hâle gelmişdür

O gonçe-leb bizi meclisde görmez oldı meger

Gözine neşe-i keyf-i piyâle gelmişdür

Elinde hancer-i hûn-rîzi dâ’imâ Fâik

O şûh ‘âleme gûyâ kıtâle gelmişdür

(Koçak, Fatma (2006), Fâik Mahmud ve Divanı. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.143.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Doğum YeriGörüntüle
2ÂLİM, Urfalıd. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
3ADMÎ, Urfalıd. 1818 - ö. 1900Doğum YeriGörüntüle
4AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
5ÂLİM, Urfalıd. ? - ö. 19. yy.Doğum YılıGörüntüle
6ADMÎ, Urfalıd. 1818 - ö. 1900Doğum YılıGörüntüle
7AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
8ÂLİM, Urfalıd. ? - ö. 19. yy.Ölüm YılıGörüntüle
9ADMÎ, Urfalıd. 1818 - ö. 1900Ölüm YılıGörüntüle
10AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914MeslekGörüntüle
11ÂLİM, Urfalıd. ? - ö. 19. yy.MeslekGörüntüle
12ADMÎ, Urfalıd. 1818 - ö. 1900MeslekGörüntüle
13AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÂLİM, Urfalıd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ADMÎ, Urfalıd. 1818 - ö. 1900Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Madde AdıGörüntüle
17ÂLİM, Urfalıd. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle
18ADMÎ, Urfalıd. 1818 - ö. 1900Madde AdıGörüntüle