FÂİK, Mahmud Efendi

(d. d. ?/d. ? - ö. ö. 1715/ö.ö. 1127)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mahmut’tur. Şiirlerinde Fâik mahlasını kullandı. Fiziksel özelliğinden dolayı Fâik-i Leng (Aksak Fâik) diye tanındı. Urfa’da doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Fâ’ik, divan şairi Nâbî’nin yakın akrabasıdır. Medrese öğrenimi gördükten sonra bir süre müderrislik yaptı. Antalya ve İznik’te kadılık görevlerinde bulundu. İznik’te 1127/1715 yılında öldü (Özcan 1989: 554; İnce 2005: 536-538; Çapan 2005: 475-478; Abdulkadiroğlu 1999: 392-395).

Fâik’in bilinen tek eseri Divan’ıdır.

Divan’da 10 kaside, 145 gazel, 73 kıta, 23 rubai, 20 matla ve 9 müfret bulunmaktadır. Beş nüshası bilinen Divan üzerinde yüksek lisans çalışması yapılmıştır (Koçak 2006).

Devrinin tanınmış şahsiyetlerinden olan Fâik hoş sohbet, zarif, şakadan hoşlanan ve rint yaratılışlı bir şairdir. Şeyhülislam Feyzullah Efendi ve Rami Paşa gibi devlet büyükleri ile iyi ilişkileri olan şair, isteklerini onlara sunduğu manzumelerle dile getirmiştir. Nâbî ile karşılıklı şiirler yazan şairin akıcı, güzel ve latif şiirleri vardır. Şeyhî, Sâlim ve Safâyî, Fâik ve şiirinden övgü ile söz etmişlerdir (Özcan 1989: 554; İnce 2005: 536-538; Çapan 2005: 475-478) .

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü'l-Âsâr li-Zeyli Zübdeti'l-Eş'âr. Ankara: AKM Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safayî Efendi Tezkire-i Safayî. AKM Yay..Ankara

Erdem, S. (2006). “Fâik”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 4. Ankara: AKM Yay.

Ergun, Sadettin Nüzhet (1936), Türk Şairleri. C. 4. İstanbul.

“Fâik Mahmud”. Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 3. İstanbul: Dergah Yay.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şuara - Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

İpekten Haluk vd. (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

Koçak, Fatma (2006), Fâik Mahmud ve Divanı. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Ünv.

Kurnaz, Cemal - Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakîmzâde Süleymân Sadeddîn (2000). Mecelletü'n-Nisâb. Tıpkıbasım. Ankara: KB Yay.

Özcan, Abdülkadir (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Vekâyi’u’l-Fuzâlâ. C. 2. İstanbul: Çağrı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. KAPLAN ÜSTÜNER
Yayın Tarihi: 27.01.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Sanman ki bu iksîr-i muhabbet ‘amelîdür

Bu neşve bize neşe-i feyz-i ezelîdür

Sermâye-i hüsn olsa sezâ zülfine ammâ

Ebrû varak-ı hüsnine bir hatt-ı celîdür

Elbetde olur renc-i humârı mey-i nâbun

Hicrün elemi keyf-i visâlün keselidür

Fehm eyleyemez nükte-şinâsân-ı zamâne

Her bir sühan-ı müşkili bir cifr-i Alîdür

Ben dahl idemem gayrılarun şi‘rine ammâ

Tahsîn idicek Fâik-i zârun gazelidür (Koçak 2006: 120-121)

Gazel

Kişi cihâna ne câha ne mâla gelmişdür

Hakîkat üzre hemân bir kemâle gelmişdür

Hezâr zahm ile gül pâre pâredür ammâ

Bu bâga dâg-ı derûniyle lâle gelmişdür

Görindi mahkeme-i rûy-ı yârde yine hat

Şehâdet sened-i hasen-i hâle gelmişdür

O gonçe-leb bizi meclisde görmez oldı meger

Gözine neşe-i keyf-i piyâle gelmişdür

Elinde hancer-i hûn-rîzi dâ’imâ Fâik

O şûh ‘âleme gûyâ kıtâle gelmişdür (Koçak 2006: 143)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NÜZHET, Ömer N. Efendid. d. ? - ö. d. ?Doğum YeriGörüntüle
2BERÂ'Î, Berâ'î Çelebid. ? - ö. 1773/74Doğum YeriGörüntüle
3AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Doğum YeriGörüntüle
4NÜZHET, Ömer N. Efendid. d. ? - ö. d. ?Doğum YılıGörüntüle
5BERÂ'Î, Berâ'î Çelebid. ? - ö. 1773/74Doğum YılıGörüntüle
6AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
7NÜZHET, Ömer N. Efendid. d. ? - ö. d. ?Ölüm YılıGörüntüle
8BERÂ'Î, Berâ'î Çelebid. ? - ö. 1773/74Ölüm YılıGörüntüle
9AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
10NÜZHET, Ömer N. Efendid. d. ? - ö. d. ?MeslekGörüntüle
11BERÂ'Î, Berâ'î Çelebid. ? - ö. 1773/74MeslekGörüntüle
12AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914MeslekGörüntüle
13NÜZHET, Ömer N. Efendid. d. ? - ö. d. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14BERÂ'Î, Berâ'î Çelebid. ? - ö. 1773/74Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NÜZHET, Ömer N. Efendid. d. ? - ö. d. ?Madde AdıGörüntüle
17BERÂ'Î, Berâ'î Çelebid. ? - ö. 1773/74Madde AdıGörüntüle
18AZMÎ, Ahmed, Urfalıd. ? - ö. 1914Madde AdıGörüntüle