FÂİZ, Mustafâ, Börekçi-zâde

(d. ?/? - ö. 1717-18/1130)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Fâiz'in asıl adı Mustafa'dır. Börekçi-zâde Mustafa ve Müderris Mustafa Efendi lakaplarıyla tanınmıştır. Müderris Hasan Efendi'nin oğlu olup Edirne'de doğmuştur. Kaynakların verdiği bilgilerden Fâiz'in iyi bir eğitim aldığı anlaşılmaktadır. Fâiz, medrese öğrenimini tamamlayıp mülâzım olduktan son­ra 1100/1688-89'da Edirne'de yeni yaptırılan Abdülvasî Medresesi'nin ilk müderrisi oldu. 1105/1693-94'te buradaki görevine ek olarak Şeyh Halil-zâde Ahmed Efendi yerine yine Edirne'de Bîduhân Medresesi müderrisliği verildi. Daha sonra sırasıyla 1107/1695-96'da Kadı Abdî, 1108/1696-97'de Lütfî-zâde İbrahim Efendi yerine Şeyhî Çelebi, 1111/1699-1700'de İbrahim Paşa, 1113/1701-02'de Çuhacı Hacı, 1115/ 1703-04'te Mîrimiran, 1121/1709-10'da Dimetokalı-zâde Ahmed Efendi yerine Siraciye, 1124/1712-13'te Eski Cami, 1127/1715'te Zekeriya Efendi yerine Üç Şerefeli, yine aynı yıl Dâmâd-zâde Mustafa Efendi yerine Dârü'l-hadis, 1128/1715-16'da Edirne Yeni İmâret'deki İkinci Bayezid Medresesi'nde müderrislik görevlerinde bu­lundu. (Özcan 1989: II 407-408) Fâiz, bu görevde iken 1130/1717-18'de vefat etti. Edirne'de eski İstanbul yolu üzerindeki mezarlığa defnedildi. Edirneli şairlerden Kâmî'nin şairin ölümü üzerine söylediği, "Fâiz Efendi sad hayf nakl etti bu cihândan / Oldu hakîkatinde mevt-i mecaz ârız" beytiyle başlayan tarih manzumesi Fâiz'in mezar taşına da yazılmıştır.

Âlim ve şair olan Fâiz'in münşiliği yanı sıra Dîvân'ı da vardır. Safâyî şiirlerini "nazikâne" ve "zarifâne" olarak niteler. (Çapan 2005: 485)

 

Kaynakça

Abdülkerim Abdulkadiroğlu (hzl.) (1985). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Asâr Li Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniversitesi Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

Ergun, Sadettin Nuzhet (1936). Türk Şairleri. C.1. İstanbul: Bozkurt Matbaası. 1421-1424.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. C. 4. İstanbul: Matbaa-i Âmire. 417.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri, Vakâyiü’l-Fuzalâ. C. 2. İstanbul: Çağrı Yay.

Peremeci, Osman Nuri (2011). Edirne Tarihi. İstanbul: Bellek Yay.

 

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 20.03.2014
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Bezm-i çemende destüne Cemşîd câmın al

Bâri felekde sen de Cem'ün nâm u kâmın al

 

Üftâdegân-ı eylemesün pâymâl nâz

Ey peyk-i âh o şehsüvârun licâmın al

 

Fevt itme fırsatı çeküp ol şûhı sîneye

Cevr ü cefâlar itdüginün intikâmın al

 

O nahl-i nev-resîde- bâğ-ı melâhatun

Nev-bâde-i kerâs-ı leb-i la'l-i fâmın al

 

Bildüm görince sînesn âhem-dil oldugun

Ol sîbgabgabun birez ey nâle hâmın al

 

Gördükce rû-be-rû kafâ olma Fâ'ize

Ey tünd-hûy-ı işve ne var bir selâmın al

(Abdülkerim Abdulkadiroğlu (hzl.) (1985). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Asâr Li Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniversitesi Yay. 389.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591Doğum YeriGörüntüle
2Abdülhayd. ? - ö. 1705Doğum YeriGörüntüle
3Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92Doğum YeriGörüntüle
4ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591Doğum YılıGörüntüle
5Abdülhayd. ? - ö. 1705Doğum YılıGörüntüle
6Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92Doğum YılıGörüntüle
7ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591Ölüm YılıGörüntüle
8Abdülhayd. ? - ö. 1705Ölüm YılıGörüntüle
9Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92Ölüm YılıGörüntüle
10ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591MeslekGörüntüle
11Abdülhayd. ? - ö. 1705MeslekGörüntüle
12Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92MeslekGörüntüle
13ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Abdülhayd. ? - ö. 1705Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591Madde AdıGörüntüle
17Abdülhayd. ? - ö. 1705Madde AdıGörüntüle
18Nihânî, İbrahim Çelebid. ? - ö. 1591/92Madde AdıGörüntüle