FÂİZ, Mustafâ, Börekçi-zâde

(d. ?/? - ö. 1130/1717-18)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Fâiz'in asıl adı Mustafa'dır. Börekçi-zâde Mustafa ve Müderris Mustafa Efendi lakaplarıyla tanınmıştır. Müderris Hasan Efendi'nin oğlu olup Edirne'de doğmuştur. Kaynakların verdiği bilgilerden Fâiz'in iyi bir eğitim aldığı anlaşılmaktadır. Fâiz, medrese öğrenimini tamamlayıp mülâzım olduktan son­ra 1100/1688-89'da Edirne'de yeni yaptırılan Abdülvasî Medresesi'nin ilk müderrisi oldu. 1105/1693-94'te buradaki görevine ek olarak Şeyh Halil-zâde Ahmed Efendi yerine yine Edirne'de Bîduhân Medresesi müderrisliği verildi. Daha sonra sırasıyla 1107/1695-96'da Kadı Abdî, 1108/1696-97'de Lütfî-zâde İbrahim Efendi yerine Şeyhî Çelebi, 1111/1699-1700'de İbrahim Paşa, 1113/1701-02'de Çuhacı Hacı, 1115/ 1703-04'te Mîrimiran, 1121/1709-10'da Dimetokalı-zâde Ahmed Efendi yerine Siraciye, 1124/1712-13'te Eski Cami, 1127/1715'te Zekeriya Efendi yerine Üç Şerefeli, yine aynı yıl Dâmâd-zâde Mustafa Efendi yerine Dârü'l-hadis, 1128/1715-16'da Edirne Yeni İmâret'deki İkinci Bayezid Medresesi'nde müderrislik görevlerinde bu­lundu. (Özcan 1989: II 407-408) Fâiz, bu görevde iken 1130/1717-18'de vefat etti. Edirne'de eski İstanbul yolu üzerindeki mezarlığa defnedildi. Edirneli şairlerden Kâmî'nin şairin ölümü üzerine söylediği, "Fâiz Efendi sad hayf nakl etti bu cihândan / Oldu hakîkatinde mevt-i mecaz ârız" beytiyle başlayan tarih manzumesi Fâiz'in mezar taşına da yazılmıştır.

Âlim ve şair olan Fâiz'in münşiliği yanı sıra Dîvân'ı da vardır. Safâyî şiirlerini "nazikâne" ve "zarifâne" olarak niteler. (Çapan 2005: 485)

 

Kaynakça

Abdülkerim Abdulkadiroğlu (hzl.) (1985). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Asâr Li Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniversitesi Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

Ergun, Sadettin Nuzhet (1936). Türk Şairleri. C.1. İstanbul: Bozkurt Matbaası. 1421-1424.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. C. 4. İstanbul: Matbaa-i Âmire. 417.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri, Vakâyiü’l-Fuzalâ. C. 2. İstanbul: Çağrı Yay.

Peremeci, Osman Nuri (2011). Edirne Tarihi. İstanbul: Bellek Yay.

 

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 20.03.2014
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Bezm-i çemende destüne Cemşîd câmın al

Bâri felekde sen de Cem'ün nâm u kâmın al

 

Üftâdegân-ı eylemesün pâymâl nâz

Ey peyk-i âh o şehsüvârun licâmın al

 

Fevt itme fırsatı çeküp ol şûhı sîneye

Cevr ü cefâlar itdüginün intikâmın al

 

O nahl-i nev-resîde- bâğ-ı melâhatun

Nev-bâde-i kerâs-ı leb-i la'l-i fâmın al

 

Bildüm görince sînesn âhem-dil oldugun

Ol sîbgabgabun birez ey nâle hâmın al

 

Gördükce rû-be-rû kafâ olma Fâ'ize

Ey tünd-hûy-ı işve ne var bir selâmın al

(Abdülkerim Abdulkadiroğlu (hzl.) (1985). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Asâr Li Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniversitesi Yay. 389.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AVNÎ, Fâtih Sultân Mehmed, Sultân Mehmed-i Sânî, Sultân II. Mehmedd. 30 Mart 1432 - ö. 3 Mayıs 1481Doğum YeriGörüntüle
2HIBRÎ, ABDURRAHMAN HIBRÎd. 1603 - ö. 1676Doğum YeriGörüntüle
3ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612Doğum YeriGörüntüle
4AVNÎ, Fâtih Sultân Mehmed, Sultân Mehmed-i Sânî, Sultân II. Mehmedd. 30 Mart 1432 - ö. 3 Mayıs 1481Doğum YılıGörüntüle
5HIBRÎ, ABDURRAHMAN HIBRÎd. 1603 - ö. 1676Doğum YılıGörüntüle
6ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612Doğum YılıGörüntüle
7AVNÎ, Fâtih Sultân Mehmed, Sultân Mehmed-i Sânî, Sultân II. Mehmedd. 30 Mart 1432 - ö. 3 Mayıs 1481Ölüm YılıGörüntüle
8HIBRÎ, ABDURRAHMAN HIBRÎd. 1603 - ö. 1676Ölüm YılıGörüntüle
9ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612Ölüm YılıGörüntüle
10AVNÎ, Fâtih Sultân Mehmed, Sultân Mehmed-i Sânî, Sultân II. Mehmedd. 30 Mart 1432 - ö. 3 Mayıs 1481MeslekGörüntüle
11HIBRÎ, ABDURRAHMAN HIBRÎd. 1603 - ö. 1676MeslekGörüntüle
12ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612MeslekGörüntüle
13AVNÎ, Fâtih Sultân Mehmed, Sultân Mehmed-i Sânî, Sultân II. Mehmedd. 30 Mart 1432 - ö. 3 Mayıs 1481Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HIBRÎ, ABDURRAHMAN HIBRÎd. 1603 - ö. 1676Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16AVNÎ, Fâtih Sultân Mehmed, Sultân Mehmed-i Sânî, Sultân II. Mehmedd. 30 Mart 1432 - ö. 3 Mayıs 1481Madde AdıGörüntüle
17HIBRÎ, ABDURRAHMAN HIBRÎd. 1603 - ö. 1676Madde AdıGörüntüle
18ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. 1612Madde AdıGörüntüle