FAZÎL, Cemâlzâde Fazîl Çelebi b. Zenbilli Ali Efendi

(d. 1514/920 - ö. 1583/991)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da doğdu. Kanûnî Sultan Süleyman devrinin meşhur şeyhülislamı Zenbilli Ali Cemâlî Efendi’nin oğludur. Tahsilini İstanbul’da tamamladıktan sonra ilk olarak 944/1538’de Bursa Yıldırım Medresesi’ne, 948/1542 yılında Edirne Halebiye Medresesi’ne müderris olarak atandı. Daha sonra Sahn-ı Seman ve Ayasofya medreselerinde müderrislik yaptı. 960/1553 yılında Bağdat kadılığına, bir yıl sonra da Halep kadılığına atandı. Bu görevinden azledilip 962/1555 yılında Şehzade Medresesi’ne müderris olarak atandı. 968/1561’de atandığı Mekke kadılığından 970/1563 yılında emekli oldu. 982/1574 yılında III. Murad’ın kendisine teklif ettiği kazaskerlik görevini reddeden Fazîl Çelebi, sonrasında Hamid Efendi’nin vefatı üzerine boşalan şeyhülislamlık görevini de kabul etmedi. Emekliliği döneminde kendisini eğitim ve öğretim faaliyetlerine adadı. Aralarında şeyhülislam Sun’ullah Efendi’nin de bulunduğu birçok âlim yetiştirdi. Ölmeden önce kitaplarının tümünü Fatih Kütüphanesi’ne bağışladı. Muharrem 991/1583 senesinde vefat eden Fazîl Çelebi’nin mezarı Zeyrek’te babasının kabrinin yanındadır. Fazîl Çelebi’nin defni esnasında anlatılan bir rivayete göre; vefatından 59 yıl geçmesine rağmen babasının ayaklarının hala bozulmamış olarak görünmesi oradakileri hayrete düşürmüştür (Özcan 1989: 243). Fazîl Çelebi, âlim, dindar, iyi huylu bir kişi ve yetkin bir şair idi. Daha çok dinî konularda yazdığı eserleri şunlardır: Tenviü’l-usûl fî İlmi’l-usûl, Avnü’r-râiz fî İlmi’l-Ferâiz, Şerh-i Şerîfe, Hâşiye-i Vâfiye, Muhtasar Kâfiye, Sahih-i Buhârî Ta’likâtı, Câmiü’l-Füsûleyn, Mesâil-i Evsiyâ ve dört ciltlik Zamânât (Özcan 1989: 246; Koca TDVİA: C.13, s. 207).

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.c.2 540

Bursalı Mehmed Tâhir (1333). Osmanlı Müellifleri. C.2. İstanbul.

Koca, Ferhat. Fudayl Çelebi, Zenbillizâde. TDVİA C. 13, s. 207. http://www.tdvia.org/madde.php?klme=fudayl&secim=mdd&-find=+ARA+ [erişim tarihi: 23.03.2014]

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Özcan, Abdülkadir (1989). Nev'izade Atayi, Şakaik-i Nu'maniye ve Zeyilleri. 5 C. İstanbul: Çağrı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. KADRİ HÜSNÜ YILMAZ
Yayın Tarihi: 02.04.2014

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Tahir Özçelikd. 14 Mayıs 1929 - ö. 9 Kasım 1995Doğum YeriGörüntüle
2AZMÎ, Mehmed Sâlih Efendid. ? - ö. 1753-1754Doğum YeriGörüntüle
3ÜSKÜDÂRÎ, AHMEDd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ÂDİL, Şâh Tahmâsb, Şâh Tahmâsd. 22 Şubat 1514 - ö. 14 Mayıs 1576Doğum YılıGörüntüle
5MEYLÎ, Bayram-zâde Zekeriyya Efendid. 1514 - ö. 1592Doğum YılıGörüntüle
6MEHMED, Mehmed Paşa b. Eğri Abdîd. 1514 - ö. 1566Doğum YılıGörüntüle
7CEMÂLÎ, DEFTERDAR-ZÂDE AHMED CEMÂLÎ ÇELEBİd. ? - ö. 1583Ölüm YılıGörüntüle
8VEFÂYÎ, Şeyh Ebû Bekir Vefâyî Deded. 1471-72 - ö. 1583-84Ölüm YılıGörüntüle
9FERÎDÛN, Ahmed Feridun Bey, Feridun Ağad. ? - ö. 1583Ölüm YılıGörüntüle
10KÂŞİF, Es'adzâde Seyyid Sa'deddin Efendid. 1665-66 - ö. 14 Ekim 1699MeslekGörüntüle
11MUHTEŞEM, ŞABANZÂDE Mehmed Muhteşemd. ? - ö. 1708MeslekGörüntüle
12SÜLEYMANEGÎZÂDE/ SÜLEYMANBEGZÂDE, Dânişî Pîrî Çelebid. ? - ö. 1561MeslekGörüntüle
13REMZÎd. ? - ö. 1547/48Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ULAMÂ PAŞAZÂDE, Mehmed Gınâyî Bey b. İskender Beyd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HASBÎd. ? - ö. 1553'ten sonraAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SELÎMÎ/SELÎM, Sultan Selîm-i Sânîd. 30 Mayıs 1524 - ö. 13 Kasım 1574Madde AdıGörüntüle
17EMÎNE İKBÂL HANIM, Keçeci-zâded. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle
18ŞEYHÎ, Şeyhî Mehmed Efendi b. Mahmud Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle