FAZÎL, Cemâl-zâde Fazîl Çelebi b. Zenbilli Ali Efendi

(d. 920/1514 - ö. 991/1583)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul’da doğdu. Kanûnî Sultan Süleyman devrinin meşhur şeyhülislamı Zenbilli Ali Cemâlî Efendi’nin oğludur. Tahsilini İstanbul’da tamamladıktan sonra ilk olarak 944/1538’de Bursa Yıldırım Medresesi’ne, 948/1542 yılında Edirne Halebiye Medresesi’ne müderris olarak atandı. Daha sonra Sahn-ı Seman ve Ayasofya medreselerinde müderrislik yaptı. 960/1553 yılında Bağdat kadılığına, bir yıl sonra da Halep kadılığına atandı. Bu görevinden azledilip 962/1555 yılında Şehzade Medresesi’ne müderris olarak atandı. 968/1561’de atandığı Mekke kadılığından 970/1563 yılında emekli oldu. 982/1574 yılında III. Murad’ın kendisine teklif ettiği kazaskerlik görevini reddeden Fazîl Çelebi, sonrasında Hamid Efendi’nin vefatı üzerine boşalan şeyhülislamlık görevini de kabul etmedi. Emekliliği döneminde kendisini eğitim ve öğretim faaliyetlerine adadı. Aralarında şeyhülislam Sun’ullah Efendi’nin de bulunduğu birçok âlim yetiştirdi. Ölmeden önce kitaplarının tümünü Fatih Kütüphanesi’ne bağışladı. Muharrem 991/1583 senesinde vefat eden Fazîl Çelebi’nin mezarı Zeyrek’te babasının kabrinin yanındadır. Fazîl Çelebi’nin defni esnasında anlatılan bir rivayete göre; vefatından 59 yıl geçmesine rağmen babasının ayaklarının hala bozulmamış olarak görünmesi oradakileri hayrete düşürmüştür (Özcan 1989: 243). Fazîl Çelebi, âlim, dindar, iyi huylu bir kişi ve yetkin bir şair idi. Daha çok dinî konularda yazdığı eserleri şunlardır: Tenviü’l-usûl fî İlmi’l-usûl, Avnü’r-râiz fî İlmi’l-Ferâiz, Şerh-i Şerîfe, Hâşiye-i Vâfiye, Muhtasar Kâfiye, Sahih-i Buhârî Ta’likâtı, Câmiü’l-Füsûleyn, Mesâil-i Evsiyâ ve dört ciltlik Zamânât (Özcan 1989: 246; Koca 1996: 207).

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî. C.2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 540.

Bursalı Mehmed Tâhir (1333). Osmanlı Müellifleri. C.2. İstanbul.

Koca, Ferhat (1996). "Fudayl Çelebi, Zenbillizâde". İslâm Ansiklopedisi. C. 13. İstanbul: TDV Yay. 207. 

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i NâilîDîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Nev'izade Atayi, Şakaik-i Nu'maniye ve Zeyilleri. C. 5. İstanbul: Çağrı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. KADRİ HÜSNÜ YILMAZ
Yayın Tarihi: 02.04.2014
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NÂZIM, Mehmed Nâzım Efendid. ? - ö. 1704-05Doğum YeriGörüntüle
2Yaşar Nezihed. 1880 - ö. 5 Kasım 1971Doğum YeriGörüntüle
3NEYYİR, Şeyh Abdulhalim Neyyir Deded. ? - ö. 1800-01Doğum YeriGörüntüle
4MEYLÎ, Bayram-zâde Zekeriyya Efendid. 1514 - ö. 1592Doğum YılıGörüntüle
5MEHMED, Mehmed Paşa b. Eğri Abdîd. 1514 - ö. 1566Doğum YılıGörüntüle
6ÂDİL, Şâh Tahmâsb, Şâh Tahmâsd. 22 Şubat 1514 - ö. 14 Mayıs 1576Doğum YılıGörüntüle
7FERÎDÛN, Ahmed Feridûn Bey, Ferîdûn Ağad. ? - ö. 1583Ölüm YılıGörüntüle
8CEMÂLÎ, Defterdâr-zâde Ahmed Cemâlî Çelebid. ? - ö. 1583Ölüm YılıGörüntüle
9HİDAYET ÇELEBİd. ? - ö. 1583/84Ölüm YılıGörüntüle
10MUSTAFA, Kâf Ahmed Çelebi-zâde Mustafa Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11ES’AD, Vassâf-zâde Şeyhülislam Mehmed Es’ad Efendid. 1707-08 - ö. 28 Temmuz 1778MeslekGörüntüle
12NAZÎF, Mehmed Nazîf Efendi, Karamanlıd. ? - ö. 1861MeslekGörüntüle
13NÛRÎ, Nûrî Beyd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MESÎHÎ, Mesîhî-i Şarkîd. ? - ö. 1562-63Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KÂMÎ, Hasan Çelebid. ? - ö. 1544Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16VEZNÎ, Abdülkerîmd. ? - ö. 1577Madde AdıGörüntüle
17SAFHÎ, Saruhanlıd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18KÂMÎ, Kâmî Efendid. ? - ö. 1767Madde AdıGörüntüle