FEDÂÎ, Mahmud

(d. 1810\'lar/? - ö. 1866/?)
Tekke Şairi
(Tekke / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mahmud olan âşık 19. yüzyılda yaşamıştır. Bu yüzyılın başlarında Sivas’ın Divriği ilçesinin Höbek köyünde doğmuştur. Doğum tarihi tam olarak bilinmemektedir. Ali ve Elif’in oğludur (Aslanoğlu 1961: 24-27). Sülalesi köyde Dervişoğlu olarak bilinir. Çobanlık yaptığı ve yarı deli olarak dolaştığı için halk ona deli nazarıyla bakmıştır. İstanbul, Halep, Kars ve üç kere de Hacıbektaş’a gitmiştir. 1866 yılında Erzurum’da öldürülmüştür. Öldürüldüğünde 45-50 yaşlarında olduğu söylenmektedir (Yıldız 2003: 475-477).

Sadedin Nüzhet Ergun’un Bektaşi-Kızılbaş Alevi Şairleri ve Nefesleri adlı eserinde sözünü ettiği 18. yüzyılda yaşayan Fedaî, başka bir şairdir (Ergun 1955: 169-174). Ancak Ergun’un kaydettiği şiirler -yedi bentlik müsemmen hariç- burada sözü edilen Fedaî’ye aittir. Ustası ve çırağı olmayan Fedaî’nin yirmi den fazla şiiri bulunmaktadır. Şiirlerinin toplam sayısının yüzden fazla olduğu söylenmektedir (Kaya 2009: 329-333). Fedaî, şiirlerinde, genellikle Alevi-Bektaşi inancını, fikrî ve mistik konuları dile getirmiştir (Özmen 1998: 475-477).

Kaynakça

Aslanoğlu, İbrahim (1961). Divriği Şairleri. İstanbul: yyy.

Ergun, Sadedin Nüzhet (1955). Bektaşi-Kızılbaş Alevi Şairleri ve Nefesleri, İstanbul: yyy.

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. C. 2. Sivas: Sivas Valiliği Yay.

Özmen, İsmail (1998). Alevi Bektaşi Şiirleri Antolojisi. C. 3, Ankara. 

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şairler Antolojisi. İstanbul: Sivaslılar Vakfı.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. DOĞAN KAYA
Yayın Tarihi: 27.11.2014
Güncelleme Tarihi: 07.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Ne Fayda

Tarikat kutbunda tecdit olmayan

Yediği haramdır yerse ne fayda

Makbul-i dergâhtan agâh olmayan

Lâyık-ı Şah’ımdır derse ne fayda

 

İsm-i Azam kayıdına düşmeyen

Dört kapıdan kırk makamdan geçmeyen

İşleğini yetmiş üçe seçmeyen

Beyhudedir özün yursa ne fayda

 

Cebrail kırk bin yıl havada döndü

Çok vakit Allah’ı gaipte sandı

Görünce kubbe üstüne kondu

“Sen sensin ben benim“ dese ne fayda

 

Âdem kubbe idi kubbe ev idi

Bu dünya ne duman ne de su idi

Evvel âhir yine dünya bu idi

Ahmak ana özün yorsa ne fayda

 

Keşt-i Nuh’un gemisine binmeyen

Nar-ı candan âb-ı hake inmeyen

Bir mürşit önünde olup yunmayan

Kendini evlâtlık saysa ne fayda

 

Fedaî tecellâ nokta-yı Bâ’ya

Gâhi hece okur gâhi de sâye

Özü çürük kiriş kursan bir yaya

Menzil aldıramaz koysa ne fayda

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. C. 2. Sivas: Sivas Valiliği Yay. 329.

 

Dedim

Arz-ı hal eyledim şahlar şahına

Kıl derdime derman el-aman dedim

Özüm türap ettim ben dergâhına

Dahi birliğine yok güman dedim

 

Kameti peridir simaca huri

Yoluna koymuşum can ile seri

Bir ihsan eylersen tez eyle bari

Sabra takat yoktur hal yaman dedim

 

Sevdada düşmeyen sanır bu bir laf

Sevdiğine düşen etmez ihtilaf

Niceler uğruna billahi telef

Sanırlar ki bî-can heman ben dedim

 

Beni mecnun ettin kıya bakınca

Ciğer kebap ettin oda yakınca

Ruh gelip de şu bedenden çıkınca

Şefaat-kânısın Mustafa’m dedim

 

Kaşlar mizan kurmuş kirpik terazi

Nur ile bezetmiş mah-ı tab yüzü

Ab-ı hayatından ver bazı bazı

Kulundur Fedaî ol zaman dedim

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. C. 2. Sivas: Sivas Valiliği Yay. 330.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HIDIR ŞİMŞEKd. 1932 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2SEVDANURd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3FARUK/OZAN FARUK, Faik Korkmazd. 1931 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HIDIR ŞİMŞEKd. 1932 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5SEVDANURd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6FARUK/OZAN FARUK, Faik Korkmazd. 1931 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7HIDIR ŞİMŞEKd. 1932 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8SEVDANURd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9FARUK/OZAN FARUK, Faik Korkmazd. 1931 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10HIDIR ŞİMŞEKd. 1932 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11SEVDANURd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12FARUK/OZAN FARUK, Faik Korkmazd. 1931 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13HIDIR ŞİMŞEKd. 1932 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14SEVDANURd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15FARUK/OZAN FARUK, Faik Korkmazd. 1931 - ö. ?Madde AdıGörüntüle