FEDÂÎ, Mahmud

(d. ?/? - ö. ?/?)
âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

19. yüzyılda yaşamıştır. Bu yüzyılın başlarında Sivas’ın ilçesi Divriği’nin Höbek köyünde doğmuştur. Asıl adı Mahmut’tur. Ali ve Elif’in oğludur (Aslanoğlu 1961: 24-27). Sülalesi köyde Dervişoğlu olarak bilinir. Çobanlık yaptığı ve yarı deli olarak dolaştığı için halk ona deli nazarıyla bakmıştır. İstanbul’a, Halep’e, Kars’a ve üç kere de Hacıbektaş’a gitmiştir. 1866 yılında Erzurum’da öldürülmüştür. Öldürüldüğünde 45-50 yaşlarında olduğu söylenmektedir (Yıldız 2003: 475-477).

Sadedin Nüzhet Ergun’un Bektaşi-Kızılbaş Alevi Şairleri ve Nefesleri adlı eserinde sözünü ettiği 18. yüzyılda yaşayan Fedaî, başka bir şairdir (Ergun 1955: 169-174). Ancak Ergun’un kaydettiği şiirler -yedi bentlik müsemmen hariç- bizim burada sözünü ettiğimiz Fedaî’ye aittir. Ustası ve çırağı olmayan Fedaî’nin yirmi den fazla şiiri bulunmaktadır. Toplam şiirinin yüzden fazla olduğu söylenmektedir (Kaya 2009: 329-333). Fedaî, şiirlerinde, genellikle Alevi-Bektaşi inancını, fikrî ve mistik konuları dile getirmiştir (Özmen 1998: 475-477).

Kaynakça

Aslanoğlu, İbrahim (1961). Divriği Şairleri. İstanbul.

Ergun, Sadedin Nüzhet (1955). Bektaşi-Kızılbaş Alevi Şairleri ve Nefesleri, İstanbul. 

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. C. 2. Sivas: Sivas Valiliği Yay.

Özmen, İsmail (1998). Alevi Bektaşi Şiirleri Antolojisi. C. 3, Ankara. s. 475-477.

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şairler Antolojisi. İstanbul. s. 475-477.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. DOĞAN KAYA
Yayın Tarihi: 27.11.2014

Eserlerinden Örnekler

Ne Fayda

Tarikat kutbunda tecdit olmayan

Yediği haramdır yerse ne fayda

Makbul-i dergâhtan agâh olmayan

Lâyık-ı Şah’ımdır derse ne fayda

İsm-i Azam kayıdına düşmeyen

Dört kapıdan kırk makamdan geçmeyen

İşleğini yetmiş üçe seçmeyen

Beyhudedir özün yursa ne fayda

Cebrail kırk bin yıl havada döndü

Çok vakit Allah’ı gaipte sandı

Görünce kubbe üstüne kondu

“Sen sensin ben benim“ dese ne fayda

Âdem kubbe idi kubbe ev idi

Bu dünya ne duman ne de su idi

Evvel âhir yine dünya bu idi

Ahmak ana özün yorsa ne fayda

Keşt-i Nuh’un gemisine binmeyen

Nar-ı candan âb-ı hake inmeyen

Bir mürşit önünde olup yunmayan

Kendini evlâtlık saysa ne fayda

Fedaî tecellâ nokta-yı Bâ’ya

Gâhi hece okur gâhi de sâye

Özü çürük kiriş kursan bir yaya

Menzil aldıramaz koysa ne fayda

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. C. 2. Sivas: Sivas Valiliği Yay. s. 329.

Dedim

Arz-ı hal eyledim şahlar şahına

Kıl derdime derman el-aman dedim

Özüm türap ettim ben dergâhına

Dahi birliğine yok güman dedim

Kameti peridir simaca huri

Yoluna koymuşum can ile seri

Bir ihsan eylersen tez eyle bari

Sabra takat yoktur hal yaman dedim

Sevdada düşmeyen sanır bu bir laf

Sevdiğine düşen etmez ihtilaf

Niceler uğruna billahi telef

Sanırlar ki bî-can heman ben dedim

Beni mecnun ettin kıya bakınca

Ciğer kebap ettin oda yakınca

Ruh gelip de şu bedenden çıkınca

Şefaat-kânısın Mustafa’m dedim

Kaşlar mizan kurmuş kirpik terazi

Nur ile bezetmiş mah-ı tab yüzü

Ab-ı hayatından ver bazı bazı

Kulundur Fedaî ol zaman dedim

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. C. 2. Sivas: Sivas Valiliği Yay. s. 330.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İZLEMÎ, Sadık Akpınard. 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2MUSTAFA, Mustafa Karakuşd. 1929 - ö. 20.04.1978Doğum YeriGörüntüle
3İLYAS DOĞANd. 1902 - ö. 1983Doğum YeriGörüntüle
4İZLEMÎ, Sadık Akpınard. 1948 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5MUSTAFA, Mustafa Karakuşd. 1929 - ö. 20.04.1978Doğum YılıGörüntüle
6İLYAS DOĞANd. 1902 - ö. 1983Doğum YılıGörüntüle
7İZLEMÎ, Sadık Akpınard. 1948 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8MUSTAFA, Mustafa Karakuşd. 1929 - ö. 20.04.1978Ölüm YılıGörüntüle
9İLYAS DOĞANd. 1902 - ö. 1983Ölüm YılıGörüntüle
10İZLEMÎ, Sadık Akpınard. 1948 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11MUSTAFA, Mustafa Karakuşd. 1929 - ö. 20.04.1978Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12İLYAS DOĞANd. 1902 - ö. 1983Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13İZLEMÎ, Sadık Akpınard. 1948 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14MUSTAFA, Mustafa Karakuşd. 1929 - ö. 20.04.1978Madde AdıGörüntüle
15İLYAS DOĞANd. 1902 - ö. 1983Madde AdıGörüntüle