FERYADÎ, Osman Erten

(d. 1959 / ö. ?)
esnaf
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Osman Erten, 1959'da Erzurum ilinin Köprüköy ilçesine bağlı Soğuksu (eski adı Haniçar) köyünde doğmuştur (Halıcı 1992: 212; Doğan 2011: 367). Feryadî mahlasını kullanan âşık, ilkokulu köyünde bitirir. Dördü erkek dördü kız olan sekiz çocuklu bir ailenin üçüncü erkek çocuğudur (Doğan 2011: 367). Çocuk yaşta babasını kaybeder, bu durum ailenin maddi yaşantısının tamamen değişmesine sebep olur. Mal varlığı olarak iki öküzü olan ailenin öküzlerinden birinin ölmesi üzerine diğerini satıp ağabeylerini evlendirir. Ağabey 1969'da Manisa’ya çalışmaya gider, bir yıl sonra da tüm aileyi Manisa’ya getirir. Hayatının bundan sonrasını Manisa’da geçiren Erten, inşaat işçisi olarak çalışmaya başlar. 1983'te işçi olarak Libya’ya gider; fakat çalıştığı şirketin iflas etmesi üzerine iki ay sonra yeniden Manisa’ya döner (Halıcı 1992: 212). Bu şehirde on yedi yaşındayken evlenir, dördü kız, ikisi erkek olmak üzere altı çocuk sahibidir (Doğan 2011: 367). Günümüzde Manisa Ozanlar ve Şairler Derneğinin başkanlığını yapmaktadır.

Çocukluğundan itibaren saza heveslenen, hatta bazı nesnelerden kendine saz yapan Erten, köyünde türkü söyleyen ve hikâyeler anlatan ninesiyle, İsmail Dede’den etkilenir (Halıcı 1992: 212; Doğan 2011: 367). 1973'te saz çalmaya başlayan Erten, özellikle Reyhanî, Çobanoğlu ve Nusret Sümmanoğlu’nun plaklarını dinleyerek kendini geliştirir. Reyhanî ile bir süre gezen âşık, en çok ondan etkilenir. Ayrıca yukarıda zikredilen isimlerin dışında Mevlüt İhsanî, Baba Mahzunî ve Âşık Veysel de etkilendiği şairlerdir. Rüya gören; ancak bâde içmeyen âşık, Feryâdî mahlasını 1973'te tütün tarlasında gördüğü bir rüyadan sonra alır. Âşık, rüyasında beyaz sakallı bir ihtiyarın “Öyle bir türkü söyle ki feryâdını duysunlar.” cümlesiyle kendisine seslendiğini, kalkınca bir divan bir de türkü söylediğini ifade eder. Feryâdî, ilk şiirini 1974'te Kıbrıs çıkarması için söyler (Doğan 2011: 367-368). İlk olarak 1975’te İzmir’de yapılan Âşıklar Şöleni’ne katılır, türkü dalında üçüncü olarak bronz madalya alır (Halıcı 1992: 212). Geçen yıllar içinde Konya Âşıklar Bayramı, Sivas Âşıklar bayramı, Kars Uluslararası Âşıklar Yarışmasına katılmış, çeşitli derece ve ödüller alır. Yine çeşitli televizyon kanallarında programlarına katılmıştır (Halıcı 1992: 212; Doğan 2011: 368). Koşma, semai, divanî gibi halk şiirinin çeşitli şekillerini kullanan Feryâdî, en çok koşma biçiminde şiir söylemektedir. Buna bağlı olarak daha çok hece vezninin 11’lisini kullanmaktadır. Şiirlerinde ahengi oluşturmak için yarım, tam, zengin kafiyeden faydalanmaktadır. Hemen tüm âşıklar gibi redifi de önemli bir ahenk vasıtası olarak kabul ettiği görülmektedir. Ayrıca Erten’in şiirlerinde nakaratın önemli bir yeri vardır. Şiirlerine tema açısından bakıldığında oldukça geniş bir yelpazeye sahip olduğu görülür. Aşk, tabiat, vatan ve bayrak sevgisi dışında, topluma yönelik çeşitli eleştirilerin de yapıldığı görülmektedir. İnsanî değerlerin yıpratıldığına dikkat çeken ozan, örneğin Bağlanmış başlıklı şiirinde “Köpekler salınmış taşlar bağlanmış” derken hem bir atasözüne telmih yapmakta hem de insanların çaresizliğini vurgulamaktadır. Şiirlerini kendi arşivinde saklayan âşığın bu verimleri henüz kitaplaşmamıştır.

Kaynakça

Doğan, Ayçin (2011). "Osman Erten (Âşık Feryâdî)". Sazın ve Sözün Sultanları, VII. Ed. Fatma Ahsen Turan, Özlem Ünalan. Ankara: Gazi Kitabevi Yay. 367-375.

Halıcı, Feyzi (1992). Âşıklık Geleneği ve Günümüz Halk Şâirleri Güldeste. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜROL PEHLİVAN
Yayın Tarihi: 16.04.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1YUNUS, Yunus Orald. 1910 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2SA'DULLAH PAŞAd. 1838 - ö. 1891Doğum YeriGörüntüle
3İHSANÎ, Mevlüt Çalışkand. 1900 - ö. 22.04.1991Doğum YeriGörüntüle
4Gönül, Leventd. 1959 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Soysal, Mined. 1959 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6HÜSEYİN, Hüseyin Çıkmazd. 10.05.1959 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7MUSTAFA GÖKKAYAd. 1910 - ö. 18.03.1983MeslekGörüntüle
8ÇINAR/ALİ ÇINAR/DELİ ÇINAR, Ali Çınard. 1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
9ALİ ABBAS, Ali Abbas Bakırd. 1928 - ö. ?MeslekGörüntüle
10LADİKARSLI BİLAL, Bilal Ersarıd. 1968 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11MUSA EROĞLUd. 1944 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12ESMANÎ, Esmani Doğand. 1944 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13DERDİMEND, Fatma Oflazd. 1895 - ö. 09.11.1980Madde AdıGörüntüle
14MURAT, Murat Kayad. 1946 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15ÇIRAKCI (ÇARHACI) MİSKİNd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle