FEYZÎ (ELÎFÎ), Elîfî-zâde Feyzullâh Efendi

(d. ?/? - ö. Muharrem 1179/20 Haziran-19 Temmuz 1765)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Zevk ve sefa ehli bir kişi olan Elîfî’nin oğlu olarak Edirne'de doğdu. Asıl adı Feyzullah'tır. Tahsilini Edirne'de tamamladı. İstanbul’a giderek mülazım oldu, ardından Rumeli’ye gitti. Sâlise rütbesine (mülkiye sınıfına ait rütbelerden yedincisi) ulaşamadan İnebahtı rütbesinden azl olundu. 1176 yılı başlarında (1762), kazasker Pîrî-zâde Osman Efendi'nin Banaluka (Bosna’da Banya Luka) kazasını vermesiyle rütbesine kavuştu. Elli seneden fazla ömür sürdü ve "rütbe-i sittî"ne ulaştı. Bu görevini sürdürürken Muharrem 1179’da (20 Haziran-19 Temmuz 1765) Banaluka'da vefat etti. Ölümüne, “Elîfî ola cennetde elîf-i bezm-i hûrü’l-‘ayn” mısraı tarih düşürüldü (Erdem 1994: 245-47). Tuhfe-i Nâ'ilî’deki bilgiye göre Feyzî Banaluka’da medfundur (Tuman 2001: 2/810). İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nde bulunan ve kendisi tarafından derlenen mecmuadaki bir şiirinden, Elîfî’nin bir süre Bursa'da bulunduğu anlaşılmaktadır.

Şiirlerinde Elifî mahlasını da kullandığı anlaşılan Feyzî, Râmiz’e göre, maharetli, şiir ve inşada akranları arasında meşhur, bilhassa tarih düşürmede usta bir şairdir. Ona "asrın Vehbî’si" (ö. 1809) dense uygundur. Tarihleri diğer şiirlerinden üstündür fakat sözleri ise halk arasında pek bilinmez (Erdem 1994: 246).

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, Şevket Rado Yazmaları ŞR 484 numarada kayıtlı olan, içerdiği bazı kayıtlar ve Feyzî mahlaslı şiirlerden hareketle Elîfî-zâde Feyzullah Efendi tarafından derlendiği anlaşılan 57 yapraklık mecmua, 11 Recep 1155’te (11 Eylül 1742) Bursa’da yazılmıştır. Mecmuada bazı tarih manzumeleri (örneğin III. Mustafa’nın tahta çıkışı hakkında) ile çeşitli beyitleri ve bir gazeli yer almaktadır. Bilinen başka eseri yoktur.

Kaynakça

Akbayar, Nuri ve S. Ali Kahraman (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya  Sicill-i Osmani: Osmanlı Ünlüleri. c. 4. İstanbul: Tarih Vakfı.  36.

Altunsu, Abdülkadir (1972). Osmanlı Şeyhülislâmları. Ankara: Ayyıldız Matbaası.136-37.

Büyükkarcı Yılmaz, Fatma (Yaz 2013). “On Sekizinci Yüzyıldan Bir Kırkambar: Elîfîzâde Feyzî Mecmuası.” Turkish Studies 8 (9): 833-877.

Canım, Rıdvan (1995). Başlangıçtan Günümüze Edirne Şairleri. Ankara: Akçağ Yay. 402.

Dıjkema F. Th. (1977). The Ottoman Historical Monumental Inscriptions in Edirne. Leiden: E.J. Brill. 109-111.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurefâ'sı: İnceleme, Tenkidli Metin, İndeks, Sözlük. Ankara: AKM Yay. 245-247.

Mecmua. İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Şevket Rado Yazmaları. Nr. 484 (ŞR 484).

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.  148.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.). (2001). Mehmet Nail Tuman. Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay. 810.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. FATMA BÜYÜKKARCI YILMAZ
Yayın Tarihi: 16.02.2014
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eserlerinden Örnekler

 Yeni yılın gelmesi hakkında, 1177 (1763-64) yılına ait tarih manzumesi

 

 Ta‘âla’llâh zihî nev-sâl-i izzet geldi yümnile

 Bihamdi’llâh ki eyyâm-ı sa‘âdet geldi yümnile

 

 N'ola şâdân olursa lutfile sükkân-ı heft-iklîm

 Muhakkak âleme hüsn ü letâfet geldi yümnile

 

 Kudûm-i sâl-i yümn-âsârın oldu hükm-i te’sîri

 Safâ-yı hâtır ile dehre râhat geldi yümnile

 

 Du‘â-yı hayrın âsârı dahı ahkâm-ı zâhirdir

 Takarrüb eyledi vakt-i icâbet geldi yümnile

 

 Sezâdır Feyziyâ tebşîre el-hak mısra‘-ı târîh

 Cihâna müjde nev-sâl-i meserret geldi yümnile

 (Mecmua. İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Şevket Rado Yazmaları. Nr. 484 (ŞR 484). vr. 5b.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Zahir Güvemlid. 6 Mart 1913 - ö. 5 Haziran 2004Doğum YeriGörüntüle
2AHDÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3NİYAZİd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Zahir Güvemlid. 6 Mart 1913 - ö. 5 Haziran 2004Doğum YılıGörüntüle
5AHDÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6NİYAZİd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Zahir Güvemlid. 6 Mart 1913 - ö. 5 Haziran 2004Ölüm YılıGörüntüle
8AHDÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9NİYAZİd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Zahir Güvemlid. 6 Mart 1913 - ö. 5 Haziran 2004MeslekGörüntüle
11AHDÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12NİYAZİd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13Zahir Güvemlid. 6 Mart 1913 - ö. 5 Haziran 2004Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14AHDÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NİYAZİd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Zahir Güvemlid. 6 Mart 1913 - ö. 5 Haziran 2004Madde AdıGörüntüle
17AHDÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18NİYAZİd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle