GAFURÎ, Şeyh Mahmud Gafûrî Efendi

(d. ?/? - ö. 1667-68/1078)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Gelibolu'da doğdu. Asıl adı Mahmud'dur. Gençliğinde İstanbul'a gelip öğrenim gördü. Müderrisken Üsküdar Şeyh Mahmud Hudayî Tekkesi şeyhi Cennet Efendi'ye intisap ederek Celvetî olmuştur. Şeyhinin ölümü üzerine Hüdayî Tekkesi şeyhi olmuş ve aynı zamanda Sultan Mehmed Han Camii'nde cuma şeyhi iken 1078/1667-68 yılında vefat etmiştir. Kabri, Hüdayî Tekkesi yakınlarında Halil Paşa Türbesi haziresindedir.

Seyrekzâde Mehmet Âsım,  Zeyl-i Zübdetül-Eş'âr adlı tezkiresinde Mahmud Efendi'den saygıyla baheder ve onu "üstadım" diye anar. Üsküdarlı Nâlî'nin, Gafûrî Efendi'nin ölümü için tarih manzumesi yazdığı bilinmektedir. (Coşkun 1985:117) İlahileri ve gazelleri bulunan Gafurî'nin şiirlerinde tasavvufî neşve hakimdir. (Coşkun 1985:117)

 

Kaynakça

Abdülkadiroğlu, Abdülkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü'l-Âsâr li-Zeyl-i Zübdeti'l-Eşâr. Ankara: AKM Yay.

Bursalı Mehmed Tâhir (1333-42). Os­manlı Müellifleri. C. I. İstanbul: Matbaa-ı Amire.

Coşkun, Ali Osman (hzl.) (1985). Seyrekzâde Mehmet Âsım. Zeyl-i Zübdetül-Eş'âr. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safayî Efendi Tezkire-i Safayî. Ankara: AKM Yay.

Ekinci, Ramazan (hzl.) (2013). Hâfız Hüseyin Ayvansarayî, Vefeyât-ı Ayvansarayî. İstanbul: Buhara Yay.

İpekten, Halûk, M. İsen, R.Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fudalâ”. C. III. İstanbul: Çağrı Yay.

Mehmed Süreyya (1308-15/ 1890-97). Sicill-i Osmânî. C. IV. İstanbul: Matbaa-i Âmire. 

Müstakimzade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım). Ankara: KB.Yay.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 28.12.2013

Eserlerinden Örnekler

Çün bahâr irüp şecerler sebz ü revnak-gîr olur

Âyet-i sun-ı Hudâyı her varak tefsîr olur

Bir zamân sabr et gönül maksûda istersen vüsûl

Nice müddetler mürûr itmekle demler şîr olur

Sicn-i tenden kutulup irdi serây-ı vuslata

Hısn-ı tevhîd içre kim pâ-beste-i zencîr olur

Nûr-ı zikrullah ile her kim ki kalbi oldı ak

Sûreten ol şâb ise mana yüzinden pîr olur

Gevher-i esmâ ile dürc-i derûnı pür olan

Sâhib-i cezb-i kulûb ü mâlik-i teshîr olur

Cânib-i dünyâ-yı dûna iltifât etmez isen

Sana ey dil Hak Teâlâ'dan nice tevkîr olur

Âşık-ı sâdık isen terk eyle hâb u râhatı

Ey Gafûrî âşık-ı dîdâr olan şeb-gîr olur 

(Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safayî Efendi Tezkire-i Safayî. Ankara: AKM Yay. 433)

Kûşe-i hânkâha pîr-i mugândur Galata

Rind-i mey-hâre gûyâ ki cândır Galata

Lutf-ı nigâh-ı turfa hırâm-ı sanavberi

Bezm-i çemende nergis-i şimşâdı mest eder

Dil şemasını mâye-i şevk eylemek degül

Dâver-i nâz istese pûlâdı mest eder

(Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safayî Efendi Tezkire-i Safayî. Ankara: AKM Yay. 435)

Düzd-i nigâh u turfa hırâm-ı sanavberi

Bezm-i çemende nergis ü şimşâdı mest ider

(Coşkun, Ali Osman (hzl.) (1985). Seyrekzâde Mehmet Âsım. Zeyl-i Zübdetül-Eş'âr. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.117)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HÜKMÎ, Gelibolulu Hükmî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2NÜVÎDÎ, Mehmed Nüvîdî Efendid. ? - ö. 1674-75Doğum YeriGörüntüle
3SEYFÎ, Seyfî Çelebid. ? - ö. 971/1563’ten önceDoğum YeriGörüntüle
4HÜKMÎ, Gelibolulu Hükmî Çelebid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5NÜVÎDÎ, Mehmed Nüvîdî Efendid. ? - ö. 1674-75Doğum YılıGörüntüle
6SEYFÎ, Seyfî Çelebid. ? - ö. 971/1563’ten önceDoğum YılıGörüntüle
7HÜKMÎ, Gelibolulu Hükmî Çelebid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8NÜVÎDÎ, Mehmed Nüvîdî Efendid. ? - ö. 1674-75Ölüm YılıGörüntüle
9SEYFÎ, Seyfî Çelebid. ? - ö. 971/1563’ten önceÖlüm YılıGörüntüle
10HÜKMÎ, Gelibolulu Hükmî Çelebid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11NÜVÎDÎ, Mehmed Nüvîdî Efendid. ? - ö. 1674-75MeslekGörüntüle
12SEYFÎ, Seyfî Çelebid. ? - ö. 971/1563’ten önceMeslekGörüntüle
13HÜKMÎ, Gelibolulu Hükmî Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14NÜVÎDÎ, Mehmed Nüvîdî Efendid. ? - ö. 1674-75Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SEYFÎ, Seyfî Çelebid. ? - ö. 971/1563’ten önceAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HÜKMÎ, Gelibolulu Hükmî Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17NÜVÎDÎ, Mehmed Nüvîdî Efendid. ? - ö. 1674-75Madde AdıGörüntüle
18SEYFÎ, Seyfî Çelebid. ? - ö. 971/1563’ten önceMadde AdıGörüntüle