Gezgin, Hakkı Süha

Seyyah
(d. 1895 / ö. 7 Kasım 1963)
Öğretmen, şair, yazar.
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Hakkı Süha Gezgin, 1895 yılında Manastır’da doğdu. Babası Miralay Ali Rıza Bey, annesi Manastırlı Elmas Hanımdır. Aile lakabı “Anahtarağası Oğulları”dır. İlk ve ortaokulu Manastır’da ve Selanik’te okuyan Hakkı Süha babasının Yemen’de şehit olması üzerine İstanbul’a amcasının yanına gelmiştir. Hadikai Meşveret’te Lise eğitimini tamamlayan Hakkı Süha, amcasının vefatıyla ailenin geçimini üstlenmek zorunda kalmış, “Gaziosmanpaşa, Nişantaşı, İstanbul” sultanilerinin ilk kısımlarında öğretmenlik yapmıştır. Daha sonra Halit Fahri Ozansoy’la aynı evi paylaşacakları Muğla’ya tayin olmuştur. 1920 yılında aralarında Ziya Gökalp ve Ali Canip Yöntem’in de bulunduğu bir heyet tarafından sınav edildikten sonra orta okul ve lisede öğretmenlik hakkı kazanan sanatçı çoğunluğu İstanbul Erkek Lisesinde olmak üzere, Çapa Kız Muallim ve Fener Rum liselerinde, emekli olduktan sonra da Şişli Terakki Lisesi'nde öğretmenlik yapmıştır. 1962 senesinde akciğerlerinden rahatsızlanmış Londra’da tedavi görmüşse de 6 Nisan 1963'te yurda döndükten yedi ay sonra 7 Kasım 1963’te vefat etmiştir. (Gezgin, Portreler: 1972)

Hakkı Süha Gezgin, İstanbul Erkek Lisesi'nde Türk Edebiyatının ve Klasik Türk müziğinin önemli birçok isminin öğretmeni olmuştur. Öğrencilerinin hatıralarında nezaketi ve üslubuyla unutulmaz bir yere sahiptir. İlk şiirlerini 1911 yılından başlayarak Genç Kalemler’de; diğer şiir, hikâye ve günlük yazılarını da Musavver Malûmat-ı Nafia Mecmuası, Resimli Ay, Sevimli Ay, Hayat Mecmuası, Yeni Türk Mecmuası, Resimli Perşembe, Yeni Mecmua, Fağfur Mecmuası, Ayda Bir, Din Yolu, Varlık” gibi birçok yayın organında yayınlamıştır. Vakit gazetesinin “Sütunlarda Seyahat” köşesinde “Seyyah” imzasıyla gündelik olaylara dair yazılarıyla köşe yazarlığı yapmıştır. Dilde sadeleşme hareketinden yana olan yazarın hemen bütün eserlerinde bu tavrı görmek mümkündür. Aynı zamanda bir neyzen olan sanatçı Türk müziğine dair yazılarını Ayda Bir ve Çınaraltı mecmualarında, Türk edebiyatının doksan üç ismine dair görüş ve bilgilerini de Yeni Mecmua’da yayınlamıştır. Bu yazılar Beşir Ayvaoğlu tarafından Edebi Portreler başlığıyla kitaplaştırılmıştır. Hakkı Süha Gezgin’in dikkate değer bir yönü de hikayeciliğidir. 1928 yılında yayınladığı "Aşk Arzuhalcisi" sanatçının, adını ilk hikâyesinden alan kitabıdır. On sekiz hikâyenin yer aldığı bu kitabın “Küsuf, Zehirli Yoldaş, Hulle” dışındaki on beş hikâye kendisinin de belirli tarihlerde yazı işleri müdürlüğünü yaptığı Resimli Ay ve Sevimli Ay mecmualarında yayınlanmıştır. Yakup Kadri Karaosmanğlu’nun eserleri üzerine Gezgin, “Romanı kuru hakikatler zincirinden ibaret sayanlar, ondaki zengin şiiri yadırgarlar. Bu yadırgama, şiirin ne tatlı bir ölçü ile esere yayıldığını göremediklerindendir. Gerçek sanat eseri, hiçbir zaman çoban çevresi ve azami hudutta hakikatlere bağlı kalmaz ve gerçek sanatkâr asla herkes gibi konuşmaz.” (Ayvazoğlu 2013: 337) değerlendirmesini yapar. Kendisi de nesirlerinde dilin kullanımında bu hassasiyeti gözetir. Gezgin'in köşe yazıları ve hikayelerinde devrin İstanbul Türkçesinin incelikleriyle deyim ve atasözlerinin titizlikle işlendiği örneklerle sıklıkla karşılaşılır.

Kaynakça

Alpman, Hâfi Kadri (1972). Portreler. İstanbul: Sile Matbaa ve Mukavva Kutu Fab..

Ayvazoğlu, Beşir (Yay. Haz.) (2013). Hakkı Süha Gezgin Edebî Portreler. İstanbul: Kapı Yayınları.

Güvemli, Zahir (2002). 90'a Bir Kala. İstanbul: Promat Basım Yayın San. A.Ş.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE BİLGEHAN TÜRK
Yayın Tarihi: 18.05.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
İlkbahar Soneleri / André TherietMaarif Vekaleti / İstanbul1927Çeviri
Aşk ArzuhalcisiŞirket-i Mürettibiye Matbaası / İstanbul1928Hikâye
Karamazof Kardeşler /DostoyevskiAhmet Halit Kitabevi / İstanbul1940Çeviri
Düşünceleri Okuyan Makine /André Maurois- / -1944Çeviri
Şarl X’un Saltanatı / Prosper MerimeéAhmet Halit Kitabevi / İstanbul1944Çeviri
Doludizgin / René FonjallazArif Bolat Kitabevi / İstanbul1945Çeviri
Suç ve Ceza / DostoyevskiRemzi Kitabevi / İstanbul1945Çeviri
Toprak / Emile ZolaRemzi Kitabevi / İstanbul1946Çeviri
Hakkı Tarık UsVakıf Matbaası / İstanbul1957Biyografi

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AHMED BABAd. ? - ö. 1887Doğum YeriGörüntüle
2Aka Gündüzd. 1885 - ö. 7 Kasım 1958Doğum YeriGörüntüle
3NÂ’İLÎ, Hâfız Sâlih Nâ’ilî Efendid. 1823-24 - ö. 1876-77Doğum YeriGörüntüle
4RIZA MEZRELİd. 1895 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5DERDİMEND, Fatma Oflazd. 1895 - ö. 09.11.1980Doğum YılıGörüntüle
6YETİM SEYİDd. 1895 - ö. -Doğum YılıGörüntüle
7Hisar, Abdülhak Şinasid. 14 Mart 1887 - ö. 3 Mayıs 1963Ölüm YılıGörüntüle
8MEYİTTÎ/SIRRİ, Süleyman Özdolapd. 1894 - ö. 1963Ölüm YılıGörüntüle
9Çığıraçan, İbrahim Hilmid. 1880 - ö. 12 Haziran 1963Ölüm YılıGörüntüle
10Işık, İhsand. 4 Mayıs 1952 - ö. ?MeslekGörüntüle
11FÂZIL, Han Şeydâd. ? - ö. 1852MeslekGörüntüle
12Emre Aracıd. 1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Us, Hakkı Tarıkd. 1889 - ö. 21 Ekim 1956Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Okan, Ali Hadid. 1901 - ö. 25 Ağustos 1980Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Yalçın, Hüseyin Cahitd. 1875 - ö. 18 Ekim 1957Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Akçay, İ. Hakkıd. 01 Eylül 1933 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17İSMAİL HAKKI, Bereket-zâded. 1851 - ö. 1918Madde AdıGörüntüle
18Hakkı Özkand. 1926 - ö. 5 Şubat 1999Madde AdıGörüntüle