GİRİTLİOĞLU ALİ OSMAN

(d. 1888 / ö. ?)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Ali Osman, 1888’de Rize’ye bağlı günümüzdeki adı Çayeli olan Mapavri ilçesinde doğmuştur (1). Dedesi Giritli olup 1890’lı yıllarda Liman köyüne yerleşir. Giritli oğlu diye anılır. Ünlü müzikolog Ahmet Adnan Saygun, Rize, Artvin ve Kars Havâlisi Türkü, Saz ve Oyunları Hakkında Bazı Malûmat adlı eserinde (1937, İstanbul) Ali Osman’dan, Giritli Oğlu Ali Osman şeklinde bahseder (2; 3). Tahsili pek azdır, ancak iki yıl devam edebildiği köy okulunda eski ve yeni harflerle okuyup yazmayı öğrenir. Gençliğinde Karadeniz ve Rusya’yı gezer, birçok kasaba ve şehri dolaşır. Erken yaşlarda kayıkçılık yapar, daha sonra tarımla uğraşır (Can 1940: 22). Şiir söylemeye düğünlerde oyuncuların birbirine söyledikleri kafiyeli sözlerden etkilenerek başlar (Can 1940: 22). Herhangi bir ustası yoktur. Çırağı ve badeli âşık olup olmadığına dair herhangi bir bilgi mevcut değildir. Ölüm tarihi ile ilgili bilgiye de ulaşılamamıştır.

Ali Osman’ın şiirlerini hece ölçüsüyle oluşturduğu ve daha çok zengin kafiye kullandığı görülmektedir. Sıtkı Can’ın belirttiğine göre şairin başka destan ve koşmaları da vardır (1940: 24). Nitekim Ahmet Adnan Saygun, kaynak kişi olarak Ali Osman’ı gösterdiği bir ağıt örneğine eserinde yer vermiştir (1937: 30; 3). Rize’de Türkçe öğretmenliği görevinde bulunduğu sırada öğrencilerinin de yardımıyla yörenin şairleriyle ilgili derlemeler yapan Sıtkı Can, Ali Osman’ın bizzat kendisinden bilgiler edinmiş, şairin iki şiirine Rize Şairleri adlı eserinde yer verir (1940: 23-24). Ahmet Adnan Saygun’un inceleme imkânına erişemediğimiz, Rize, Artvin ve Kars Havâlisi Türkü, Saz ve Oyunları Hakkında Bazı Malûmat adlı eserinde de şair ile ilgili bilgiler mevcuttur (2; 3). Şiirlerini mahallî bir söyleyiş ve samimi bir coşkuyla dile getirmiştir. İrticali şiir söyleme konusunda başarılıdır. Ali Osman’ın şiirlerinde şahsi hayat macerasının izlerini bulmak mümkündür. Eldeki az sayıdaki şiirinden hareketle genellikle beşeri aşk konusunu dile getirdiği söylenebilir.

Kaynakça

Can, Sıtkı (1940). Rize Şairleri. Giresun: Akgün Basımevi.

Saygun, Ahmet Adnan (1937). Rize, Artvin ve Kars Havâlisi Türkü, Saz ve Oyunları Hakkında Bazı Malûmat. İstanbul: Numune Matbaası.

(1) http://www.cayeli.gov.tr/cayeli-tarihi [erişim tarihi: 18.11.2018].

(2) http://www.serander.net/forum/index.php?topic=1583.0;wap2 [erişim tarihi: 18.11.2018].

(3) https://www.turkudostlari.net/sor.asp?a=16519 [erişim tarihi: 18.11.2018].

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FADİME TİKBAŞ APAK
Yayın Tarihi: 01.04.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Mehmet Salihoğlud. 25 Aralık 1922 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Karaca, İbrahimd. 28 Ekim 1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Şeref Bilseld. 25 Şubat 1972 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Kılıç Ali (Emrullahzade Asaf)d. 1888 - ö. 14 Temmuz 1971Doğum YılıGörüntüle
5Ayman, Hayrid. 1888 - ö. 1958Doğum YılıGörüntüle
6Kalaç, Ahmet Hilmid. 1888 - ö. 1996Doğum YılıGörüntüle
7Kılıç Ali (Emrullahzade Asaf)d. 1888 - ö. 14 Temmuz 1971Ölüm YılıGörüntüle
8Ayman, Hayrid. 1888 - ö. 1958Ölüm YılıGörüntüle
9Kalaç, Ahmet Hilmid. 1888 - ö. 1996Ölüm YılıGörüntüle
10Kılıç Ali (Emrullahzade Asaf)d. 1888 - ö. 14 Temmuz 1971MeslekGörüntüle
11Ayman, Hayrid. 1888 - ö. 1958MeslekGörüntüle
12Kalaç, Ahmet Hilmid. 1888 - ö. 1996MeslekGörüntüle
13Kılıç Ali (Emrullahzade Asaf)d. 1888 - ö. 14 Temmuz 1971Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ayman, Hayrid. 1888 - ö. 1958Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Kalaç, Ahmet Hilmid. 1888 - ö. 1996Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Kılıç Ali (Emrullahzade Asaf)d. 1888 - ö. 14 Temmuz 1971Madde AdıGörüntüle
17Ayman, Hayrid. 1888 - ö. 1958Madde AdıGörüntüle
18Kalaç, Ahmet Hilmid. 1888 - ö. 1996Madde AdıGörüntüle