GİRİTLİOĞLU ALİ OSMAN

(d. 1888 / ö. ?)
?
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Ali Osman olan âşık, 1888’de Rize’ye bağlı günümüzdeki adı Çayeli olan Mapavri ilçesinde doğmuştur (www.cayeli.gov.tr). Dedesi Giritli olup 1890’lı yıllarda Liman köyüne yerleşir. Giritlioğlu diye anılır. Ünlü müzikolog Ahmet Adnan Saygun, Rize, Artvin ve Kars Havâlisi Türkü, Saz ve Oyunları Hakkında Bazı Malûmat adlı eserinde, Ali Osman’dan, Giritli Oğlu Ali Osman olarak söz eder (1937: 2-3). Tahsili pek azdır ancak iki yıl devam edebildiği köy okulunda eski ve yeni harflerle okuyup yazmayı öğrenir. Gençliğinde Karadeniz ve Rusya’yı gezer, birçok kasaba ve şehri dolaşır. Erken yaşlarda kayıkçılık yapar, daha sonra tarımla uğraşır (Can 1940: 22). Şiir söylemeye düğünlerde oyuncuların birbirine söyledikleri kafiyeli sözlerden etkilenerek başlar (Can 1940: 22). Herhangi bir ustası yoktur. Çırağı ve badeli âşık olup olmadığına dair herhangi bir bilgi mevcut değildir. Vefat tarihi ile ilgili bilgi bulunmamaktadır.

Ali Osman’ın şiirlerini hece ölçüsüyle oluşturduğu ve daha çok zengin kafiye kullandığı görülmektedir. Sıtkı Can’ın belirttiğine göre şairin başka destan ve koşmaları da vardır (1940: 24). Nitekim Ahmet Adnan Saygun, kaynak kişi olarak Ali Osman’ı gösterdiği bir ağıt örneğine eserinde yer vermiştir (1937: 30). Rize’de Türkçe öğretmenliği görevinde bulunduğu sırada öğrencilerinin de yardımıyla yörenin şairleriyle ilgili derlemeler yapan Sıtkı Can, Ali Osman’ın bizzat kendisinden bilgiler edinmiş; âşığın iki şiirine Rize Şairleri adlı eserinde yer vermiştir (1940: 23-24). Ahmet Adnan Saygun’un Rize, Artvin ve Kars Havâlisi Türkü, Saz ve Oyunları Hakkında Bazı Malûmat adlı eserinde de şair ile ilgili bilgiler mevcuttur. Şiirlerini mahallî bir söyleyiş ve samimi bir coşkuyla dile getirmiştir. İrticali şiir söyleme konusunda başarılıdır. Eldeki az sayıdaki şiirinden hareketle genellikle beşeri aşk konusunu dile getirdiği söylenebilir.

Kaynakça

Can, Sıtkı (1940). Rize Şairleri. Giresun: Akgün Basımevi.

http://www.cayeli.gov.tr/cayeli-tarihi [Erişim tarihi: 18.11.2018].

http://www.serander.net/forum/index.php?topic=1583.0;wap2 [Erişim tarihi: 18.11.2018].

https://www.turkudostlari.net/sor.asp?a=16519 [Erişim tarihi: 18.11.2018].

Saygun, Ahmet Adnan (1937). Rize, Artvin ve Kars Havâlisi Türkü, Saz ve Oyunları Hakkında Bazı Malûmat. İstanbul: Numune Matbaası.


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FADİME TİKBAŞ APAK
Yayın Tarihi: 01.04.2019
Güncelleme Tarihi: 07.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1A. Adnan Çakmakçıoğlud. 27 Mayıs 1921 - ö. 2 Şubat 1998Doğum YeriGörüntüle
2MOLLA OSMANd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3KARAGÖZ/UMMAN DEVAMİ, Adem Karagözd. 01.11.1963 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Prenses Kadriye Hüseyind. 10 Ocak 1888 - ö. 1955Doğum YılıGörüntüle
5Ali Vecdi Bingöld. 1888 - ö. 30 Ocak 1973Doğum YılıGörüntüle
6Şevket Arıd. 1888 - ö. 9 Ekim 1979Doğum YılıGörüntüle
7Prenses Kadriye Hüseyind. 10 Ocak 1888 - ö. 1955Ölüm YılıGörüntüle
8Ali Vecdi Bingöld. 1888 - ö. 30 Ocak 1973Ölüm YılıGörüntüle
9Şevket Arıd. 1888 - ö. 9 Ekim 1979Ölüm YılıGörüntüle
10Prenses Kadriye Hüseyind. 10 Ocak 1888 - ö. 1955Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Ali Vecdi Bingöld. 1888 - ö. 30 Ocak 1973Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Şevket Arıd. 1888 - ö. 9 Ekim 1979Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Prenses Kadriye Hüseyind. 10 Ocak 1888 - ö. 1955Madde AdıGörüntüle
14Ali Vecdi Bingöld. 1888 - ö. 30 Ocak 1973Madde AdıGörüntüle
15Şevket Arıd. 1888 - ö. 9 Ekim 1979Madde AdıGörüntüle