Gökovalı, Şadan

(d. 15 Mart 1939 / ö. ?)
Akademisyen, araştırmacı, gazeteci, turizm rehberi, yazar, şair
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Şadan Gökovalı, Muğla'nın Gökova ilçesinde Muhsinoğlu Mehmet Bey ve Emine Hanımın yedi kızdan sonra ilk erkek çocuğu olarak doğdu. Dört ablasını çocuk yaşta kaybeden Gökovalı'nın Durdu, Ayşe ve Sevim adında üç ablası vardır. Babası Mehmet Bey, uzun yıllar Gökova'da muhtarlık yapmış, görevi sırasında bölgeye büyük hizmetlerde bulunmuş tanınmış biridir. Şadan Gökovalı'nın eğitim hayatı babası tarafından yaptırılmış olan Gökova İlkokulu'nda başlamıştır. Üç yıl burada okuyan Gökovalı, babasının isteğiyle daha iyi bir eğitim alabilmek için dördüncü ve beşinci sınıfı Ula İlkokulu'nda tamamlamıştır. Daha sonra Muğla Ortaokulu'na devam etmiş, lise eğitimini ise Aydın Ticaret Lisesi'nde tamamlamıştır. Aydın'da üniversite olmadığı için en yakın adrese İzmir'e gitmek durumunda kalan Gökovalı, Yüksek Ekonomi ve Ticaret Okulu'nda yüksek öğretime başlamıştır (Komisyon 2010:455).

Üniversite eğitimi sırasında gazeteciliğe merak sarmış ve 1 Şubat 1959'da Ege Ekspres Gazetesi'nde muhabir olarak çalışmaya başlamıştır. Görevi vesilesiyle Halikarnas Balıkçısı ile tanışmış, 1961'de Sarı Basın Kartı alarak, İzmir Gazeteciler Cemiyeti Yönetim Kuruluna seçilmiştir. 1962'de üniversite eğitimini tamamlamış ve Mamak Muharebe Okulu'nda yedek subay olarak askerlik görevine başlamıştır. 1964 yılında terhis olan Gökovalı, bu tarihte ilk şiir kitaplarını da yayımlamaya başlamıştır. Bu sırada gönül verdiği gazetecilik alanında da başarılara imza atmış, 1964 sonlarında çalıştığı gazetede tefrika edilen "İzmir'in Asırlıkları" konulu röportaj dizisiyle İzmir'de Yılın Gazetecisi seçilmiştir. Bu başarıyı TRT'nin İzmir'de açtığı, Turgut Özakman, Sevgi Soysal, Nurten Görün, Göksel Ziylan, Nihat Uytun, Doğan Kasaroğlu, Nizamettin Payzın gibi önemli isimlerin hocalık ettiği yapımcı kursunu birincilikle bitirmesi izlemiştir. Kurstaki başarısı TRT İzmir Radyosu'nun kapılarını açmış, Gökovalı burada 1965 yılında göreve başlamıştır. Radyodaki görevini de aynı sorumluluk duygusuyla devam ettirmiş kısa süre içinde Eğitim Yayınları Müdürü olmuş ve pek çok başarılı program ile belgeselin yapımcılığını üstlenmiştir. Bu alandaki eğitimini uluslararası platforma taşıyan Gökovalı, 1973'te, ABD'de düzenlenen Uluslararası Yayın Seminerine katılarak üniversite üstü yayıncı sertifikası almaya hak kazanmıştır. Yayıncılıktan başka lisans eğitimini aldığı turizm alanında da kendini geliştirmeye devam etmiş, Turizm ve Tanıtma Bakanlığının İzmir'de düzenlediği kursu birincilikle bitirerek Profesyonel Ülkesel Turist Rehberi unvanını ve kokartı almıştır (Gökovalı 2017).

Bu yıllarda turizm alanındaki akademik çalışmalara da başlayan Şadan Gökovalı, 1975'te, Ege Bölgesinde Turizm Mevsiminin Uzatılması Sorunu başlıklı teziyle yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır. Akademik kariyerine ara vermeden devam etmiş, 1979'da Muğla İlinde Turizmi Geliştirme Olanakları başlıklı teziyle doktor unvanını almaya hak kazanmıştır. 1994 yılında iletişim bilimleri dalında doçent olmuş, 2002'de ise profesör unvanını almıştır. Akademik kariyeri boyunca Ege Üniversitesi Basın Yayın Yüksekokulunda ve Çeşme Turizm Yüksekokulu öğretim görevlisi ve müdür yardımcısı olarak görev alan Gökovalı, Dokuz Eylül Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi ile Yaşar Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak çalışmıştır. Bu sırada Yılmaz Özdil, Atilla Sertel, Mustafa Balbay, Nedim Atilla, Yılmaz Coşkun ve Türey Köse gibi alanında tanınmış, pek çok başarılı ismin yetişmesinde de rol almıştır. Ayrıca Gökovalı, Can ve Ekin adında iki çocuk sahibidir.

İletişim ve turizm alanında kıymetli çalışmalarıyla önemli hizmetlerde bulunmuş olan Şadan Gökovalı bu alanlarda pek çok ödüle layık görülmüştür. TRT radyolarında yayınlanan Bahara Bakış, İzmir'in Batısında Bir Gezi ve Olmayaydı Dilimiz, Nice Olurdu Halimiz programlarıyla 1975 yılı Türk Dil Kurumu Radyo-TV Dil Ödülü'nü kazanmıştır. Kültür Bakanlığı tarafından İzmir'de Yılın Kültür Adamı seçilmiş, İzmir'i Sevenler Platformu ve ilgili sivil toplum kuruluşlarınca Son 10 yılda İzmir Kültürüne En Fazla Hizmet Eden Kişi, Antalya Rehberler Odası tarafından Rehberlerin Rehberi, Antalyalılar Derneği tarafından Onursal Hemşehri, Şirince Muhtarlığı tarafından Şirince Fahri Hemşehrisi, Akyaka'yı Sevenler Derneği tarafından Akyaka'ya Işık Tutanlar'dan biri uvanlarına layık görülmüştür. Ayrıca basıma hazırladığı kitaplarla Muğla Belediyesi Kültür Yayınlarına da destek olan Şadan Gökovalı için Konak Belediyesi tarafından Ustaya Saygı gecesi düzenlenmiş, Gökova ve Akyaka beldesinde adı sokak ve caddelere verilmiştir. Son olarak yaşamı, Ali Murat Günay'ın yönetmenliğinde Kültür Bakanlığı Sinema Müdürlüğünün desteğiyle 2017'de hazırlanan Ben Kitaplarımla Yaşadım adlı belgesel filme konu olmuştur.

Şadan Gökovalı'nın edebiyatla ilk tanışıklığı okul yıllarında başlamış, özellikle Aydın Ticaret Lisesi'ndeki öğretmenleri ve bu yıllarda katıldığı şiir okuma yarışmaları edebiyata ilgi ve hevesini beslemiştir. 1959'dan sonra muhabirliğe başlaması ve bu sırada Ege Ekspres'te yönettiği "Gençlerle Başbaşa" sayfası ile birçok şair ve öykücünün tanınmasını sağlamıştır. Bu dönemde tanıştığı Halikarnas Balıkçısı Gökovalı'nın hem özel yaşamı hem edebi yaşamında dönüm noktası olmuştur. "Şadan Gökovalı’ya arkadaşım, oğlum desem azdır. Çünkü mevcut insanlar arasında beni temadi (devam) ettirecek, daha doğrusu temadi ettirmeye en müsait insan odur. Ölsem ölüm bana galebe çalmamış olacak, çünkü Şadan var!" (Şahin 2012) diyen Halikarnas Balıkçısı ile Azra Erhat'ın "manevi oğul" olarak kabul ettikleri Gökovalı, bu tanışıklıktan edebi ve manevi açıdan beslendiği gibi Halikarnas Balıkçısı'nın el yazısıyla kaleme aldığı eserlerini yayıma hazırlama görevini de üstlenmiştir.

Gazetecilik alanında ard arda kazandığı başarılarla adını duyuran Gökovalı, 1964-1965 yılları arasında ilk edebi çalışmalarını da yayımlamıştır. Tür olarak şiire yakın duran Şadan Gökovalı, kendi şiirlerinin yanında Gökovalı ve Muğlalı diğer şairlerin de şiirlerini derlemiş ve şiir antolojileri hazırlamıştır. Bu eserlerden ilki Hulusi Şenel ile ortak çalışmasının ürünü olan 1964'te yayımlanan Bir Yudum Hatır'dır. Ardından A. N. Karahan ve A. Coşkun ile beraber Şiir ve Siz adlı bir şiir antolojisi yayımlamıştır. Gökovalı'nın antoloji türündeki diğer eseri 2004'te yayımlanan İkindi Şairleri'dir. 1999'da yayımlanan Gidenlere Selam Olsun ve 2005'te yayımlanan Çıkagelse Elleri Gökovalının yayımlanan diğer şiir kitaplarıdır. 2000'de yayımlanan Karnaval Gecesi'nde ve 2014'te yayımlanan Bitkilerin Aşkı'nda Erdoğan Çokduru'nun, 2006 tarihli Olmaca'da Asarcıklı ozan Ali Yücel'in, 2016'da yayımlanan Sarı Yasemin'de ise Arif Karakoç'un şiirlerini derlemiştir.

Gökovalı'nın edebiyata ve edebiyatseverlere bir başka hizmeti 1985-1994 yılları arasında dönemin Salihli Belediye Başkanı Muzaffer Keskiner'le düzenlendikleri "Salihli Şiir İkindileri" etkinliğidir. İlkbahar ve sonbaharda yılda iki kez düzenlenen bu etkinliğe Fazıl Hüsnü Dağlarca, Cahit Külebi, Attila İlhan, Melih Cevdet Anday, Cemal Süreya, Edip Cansever, Can Yücel, Aziz Nesin gibi önemli isimler katılımcı olarak yer almıştır. Gökovalı, bu toplantıların özel yayını iz ile Salihli Belediyesi Kültür Yayınlarını da hazırlamıştır (Komisyon 2010: 455).

"Ben, Gökova’nın toprağından oldum, gün gelecek yine Gökova’nın toprağı olacağım" (Mutlu 2015) diyen Şadan Gökovalı, yöresine mitoloji ve turizm konulu kitaplarla hizmet ettiği gibi şiirlerinin de esin kaynağı memleketine duyduğu derin sevgi bağı ve engin mitoloji bilgisi olmuştur. Anadolunun zengin kültürünü onlarca kitabıyla gün yüzüne çıkaran modern Homeros Şadan Gökovalı, Türk edebiyatında da "mitolojiyi şiire çeviren bilge" (Mutlu 2015) olarak kendine özgü bir yer edinmiş, pek çok kültür adamının yetişmesine hizmet etmiştir.

Kaynakça

Gökovalı, Şadan (2017). "Prof. Dr. Şadan Gökovalı (Özgeçmiş)". Devrim gazetesi. 26.10.2017. http://www.mugladevrim.com.tr/kose-yazarlari/prof-dr-sadan-gokovali/prof-dr-sadan-gokovali-ozgecmis- [erişim tarihi: 15.01.2019]

Komisyon (2010). "Gökovalı, Şadan". Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. İstanbul: YKY. s. 455.

Mutlu, Turgay (2015). "Arkeolojinin Kalbi Olan Mitolojiyi Şiire Çeviren Bilge Prof. Dr. Şadan Gökovalı". Yatağan Demeç Gazetesi. 28.10.2015. http://www.demecgazetesi.com/roportaj/arkeolojinin-kalbi-olan-mitolojiyi-siire-ceviren-bilge-prof-dr-sadan-gokovali-h7481.html [erişim tarihi: 15.01.2019]

Şahin, Derya (2012). "Şadan Gökovalı". İzmir Kültür ve Turizm Dergisi. S. 17. http://www.izmirdergisi.com/tr/dergi-arsivi/41-17nci-sayi/257-sadan-gokovali [erişim tarihi: 15.01.2019]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL BULUT
Yayın Tarihi: 28.03.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Bir Yudum Hatır? / İzmir1964Şiir
Şiir ve SizÜmit Basımevi / İzmir1965Antoloji
7 Bilge 7 Harika 7 Kilise 7 UyuyanlarKarınca Matbaası / İzmir1968İnceleme
BergamaTicaret Matbaacılık / İstanbul1973İnceleme
Resimli ve İzahlı EfesTicaret Matbaacılık / İzmir1979Diğer
PamukkaleTicaret Matbaası / İzmir1979Diğer
NemrutTicaret Matbaacılık / İzmir1980Diğer
Atatürk ve İzmirİzmir Gazeteciler Cemiyeti / İzmir1981İnceleme
TroyaTicaret Matbaacılık / İzmir1981Diğer
Bodrum: HalikarnasTicaret Matbaacılık / İzmir1981Diğer
Halikarnas Balıkçısı Hey Koca YurtBilgi Yayınevi / İstanbul1984Diğer
KardeşlikAnıt Basımevi / İzmir1986Diğer
Halikarnas Balıkçısı Anadolu TanrılarıBilgi Yayınevi / İstanbul1986Deneme
Visâl-i Yâr ile Nahit Hilmi Özören: Hayatı, Şiirleri, Yazıları, Ardından YazılanlarBük Basımevi / İzmir1987İnceleme
Mythologia (Söylencebilim) ve Anadolu SöylenceleriSalihli Belediyesi Kültür Yayınları / İzmir1990İnceleme
Halikarnas Balıkçısı Mavi SürgünBilgi Yayınevi / İstanbul1990Roman
Halikarnas Balıkçısı Çiçeklerin DüğünüBilgi Yayınevi / İstanbul1991Hikâye
Turgut Bey'in İzmir'e YaptıklarıTükelmat Yayınları / İzmir1992İnceleme
Halikarnas Balıkçısı BulamaçBilgi Yayınevi / İstanbul1996Roman
Gidenlere Selam OlsunSalihli Belediyesi / İzmir1999Şiir
Erdoğan Çokduru: Karnaval Gecesi (Bütün Şiirleri)Sönmez Güven Ofset / Salihli Yayınları2000Şiir
Maviturkuaz Ege'den Akdeniz'e Kıyıların EfsanesiDenizler Kitabevi / İstanbul2001Diğer
İkindi ŞairleriSalihli Belediyesi Kültür Yayınları / İzmir2004Şiir
Arif Karakoç: Çıkagelse ElleriSalihli Belediyesi Kültür Yayınları / İzmir2005Şiir
Ali Yüce: OlmacaMuğla Belediyesi / Muğla2006Şiir
Veli Lök'e Anılı Armağanİrenbe / İzmir2007Diğer
Halikarnas Balıkçısı Parmak DamgasıBilgi Yayınevi / İstanbul2007Hikâye
SöylenceYaşar Üniversitesi Yayınları / İstanbul2010İnceleme
İzmirim "İzmirçe"nin Tacı KadifekaleHeyamola Yayınları / İstanbul2011Diğer
Muğla İlinde Turizmi Geliştirme OlanaklarıMuğla Belediyesi Kültür Yayınları / Muğla2013İnceleme
Ben Halikarnas Balıkçısı Doğdum, Sevdim, ÖldümTUREB / Ankara2014İnceleme
Masalsı TürkiyeArkeoloji ve Sanat Yayınları / İstanbul2014Diğer
Erdoğan Çokduru: Bitkilerin Aşkı (Toplu Şiirler)Muğla Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları / Muğla2014Şiir
Muğla Sevdalısı Oktay Akbal'a ArmağanMuğla Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları / Muğla2016İnceleme
Arif Karakoç: Sarı Yasemin (şiir bahçesi)Menteşe Belediyesi Kültür Yay. / Muğla2016Şiir
Resimli ve İzahlı İzmir- 90 Renkli Fotoğraf ile BeraberTicaret Matbaacılık / İzmir?Diğer
AntalyaTicaret Matbaacılık / İzmir?Diğer
Adım Adım Ege KıyılarıIntermadia / ??Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Halim Şafakd. 29 Eylül 1962 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2İbrahim Akdoğand. 1919 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Yalvaç, Hasan Hüseyind. 19 Kasım 1951 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Kaleli, Lütfid. 2 Temmuz 1939 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5MEHMET IŞIKOĞLUd. 18.05.1939 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Köklügiller, Ahmetd. 15 Aralık 1939 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Cengiz İlhand. 21 Haziran 1927 - ö. 30 Temmuz 2011MeslekGörüntüle
8Erenus, Bilgesud. 13 Ağustos 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
9Cumabayulı, Mağcand. 25 Haziran 1893 - ö. 11 Mart 1938MeslekGörüntüle
10Kul, İlhamid. 07 Mayıs 1964 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Selma Erdemd. 1982 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Duman, Rahmid. 1908 - ö. 20 Eylül 1985Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Karadeniz, Şadand. 1 Mart 1931 - ö. ?Madde AdıGörüntüle