GÜLHANÎ, Kasım Okal

(d. 1947 / ö. ?)
âşık, işçi
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Kasım Okal, 1947'de Artvin’in merkez ilçesine bağlı Ortaköy (Berta) beldesinde doğmuştur. Şiirlerinde Gülhanî mahlasını kullanan âşık, yaşadığı dönemin ve bulunduğu yerin ekonomik imkânsızlıklarından dolayı okula gidemez, çocuk yaşlardayken zamanın çoğunu evlerine yakın olan tepelerde ve ailesine ait olan merada keçileri otlatarak; kalan zamanlarını ise meyve bahçeleri, ekin tarlası, bağ ve bostanda çalışarak geçirir (Bahadır 2016: 11). On üç yaşlarına geldiğinde, “Üç Kardeşler” adı verilen mezarın başında uyuyan Kasım rüyasında gördüğü üç pirin elinden bade içer; Âşık Efkârî tarafından sınanıp onaylandıktan sonra da âşıklığa ilk adımını atmıştır (Bahadır 2016:14). Efkârî, Gülhanî’nin âşıklığını teyit ettikten sonra bir saz hediye eder. Gülhanî’ artık halk tarafından itibar görmeye başlamıştır. Yakın bir akrabası ile evlilik yapan Gülhanî, Artvin Orman Müdürlüğünde işçi olarak görev yaparken haksız yere tutuklanıp hapis yatar. Kendini mahkemede şiir söyleyerek savunan Gülhanî'ye Hakim de şiir söyleyerek beraatini vermiştir (Bahadır 2016: 19). Babası “Saz çalmayacaksın, haramdır.” derse de o, saz çalmaya devam eder. Bir gün Gülhanî'nin samanlıkta saz çaldığını gören babası, sazı kırmış ve oğluna bir daha saz çalmayacağına dair yemin ettirmiştir. Gülhanî bu olaydan sonra sazı eline almaz (Bahadır 2016: 18).

Âşık Gülhanî, Huzûrî geleneğini devam ettiren önemli bir şairdir. Bâdeli âşık olduğundan dolayı sevinçlerini ve üzüntülerini irticalen dışa yansıtmıştır. Okuma yazması olmadığı için söylemiş olduğu şiirlerini okuma yazma bilen kişilere yazdırmıştır. Âşık Gülhanî'nin koşmaları 7, 8, 11 ve az sayıda olmak üzere 15'li hece ölçüsüyle ortaya konulmuştur. Yaşadığı muhitin ağız özelliklerini en güzel ve en sade bir şekilde yansıtan âşıklardan biridir (Bahadır 2016: 45).

Genel olarak güncel konular, şiirlerinde ağırlık kazanmıştır. Güzellik kavramına öncelik verir. Dilek ve istek teması güzellemelerden sonra gelmektedir. Şiirleri içinde en fazla dikkati çekenler, ölüm temalı ağıtlardır. Genellikle cenazelerde söylediği ağıtlar, yörede beğenildiği için, birçok cenaze evine ağıtçı olarak davet edilmiştir (Bahadır 2016: 347). Babasının kendisine saz çalmasını yasaklamasından şiirlerini ve türkülerini sözle ve yazıyla dile getiren Gülhanî’nin eserleri, değişik gazete, dergi ve araştırmalarda yayımlanmıştır.

Kaynakça

Bahadır, Sedat (2016). Âşık Gülhanî'nin Şiir Dünyası. İstanbul: Pamiray Yay.

Kayacan, İsa (1988). Artvinli Âşık Gülhanî ve Şiirleri. Ankara: Ece Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. SEDAT BAHADIR
Yayın Tarihi: 12.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1YORAMOĞLU, Ahmet Yarand. 1955 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2BESTEKÂR, İsmail Deded. 1931 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3VEZİR UMMANÎ, Vezir Köroğlud. 1915 - ö. 1995Doğum YeriGörüntüle
4KAHRAMAN, Ali Kahramand. 1947 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Oruçoğlu, Muzafferd. 18 Mart 1947 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6SABRİ, Sabri Bulutd. 1947 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7ELİHAN KURBAN OĞLU ÖMEROVd. 1909 - ö. ?MeslekGörüntüle
8ŞEVKİ DİNÇALd. 03.05.1952 - ö. ?MeslekGörüntüle
9İbrahim Yıldızd. 1928 - ö. 13 Şubat 1994MeslekGörüntüle
10İLTİFAT DAVUDîd. 04.04.1967 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11SAVTÎ, Mustafa Atamand. 1908 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12KARACAKIZ, Selma Vurald. 1959 - ö. 2005Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13KASIM KAZANCIKLIOĞLUd. 1903 - ö. 26.12.1976Madde AdıGörüntüle
14RÂSİM, Sarac-zâde Muhammed Kâsımd. 1781 - ö. 1845Madde AdıGörüntüle
15NÂCÎ, Müftî-zâde/Za'îm-zâde Nâcî Kâsım Efendid. 1848 - ö. 1909Madde AdıGörüntüle