GURBAN AĞDABANLI

(d. 1868 / ö. 1933)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Azerbaycan âşıklarından olan Gurban Ağdabanlı, 1868 yılında Kelbecer bölgesinin Demirçidam köyünde doğmuştur. Asıl adı Gurban Gocayev’dir (Gara 2004: 242). Âşığın doğum yılı bazı kaynaklarda 1835 (Akpınar 2001: 494) ve 1859 (Sakaoğlu vd. 1993: 46) olarak verilmektedir. Babasının adı Meşedi Memmedeli’dir. Ağdabanlı’nın oğlu Şemşir de kendisi gibi tanınmış âşıklardandır (Akpınar 2001: 494; Gara 2004: 242). Ağdabanlı, ilköğrenimini 1880’den önce Göyçe bölgesinin Sarıyagub köyünde mollahane olarak adlandırılan köy mektebinde tamamlamıştır. Arap ve Fars dillerini öğrenmiştir. 1905 yılında Ağdaban köyüne göç eden âşık, ömrünün sonuna kadar burada yaşamış ve 1933 yılında (Gara 2004: 242) yine bu köyde (Akpınar 2001: 494) vefat etmiştir. Ancak bir kaynakta ölüm yeri olarak doğduğu köy olan Demirçidam verilmiş ve buraya defnedildiği ifade edilmiştir (Sakaoğlu vd. 1993: 46). Âşığın ölüm yılı da doğum yılı gibi değişkenlik göstermektedir. Bazı kaynaklarda 1925 (Sakaoğlu vd. 1993: 46) ve 1932 (Akpınar 2001: 494) olarak geçmektedir.

Gurban Ağdabanlı, âşık ocağı olan Göyçe edebî muhitindeki Âşık Alı, Âşık Musa, Âşık Elesger, Mehemmedhüseyn, Zoddu Abdulla gibi tanınmış âşık ve el şairlerinden etkilenmiştir. Meclis idare etmemiş ancak eğlence yerlerinde, edebî meclislerde saz çalıp koşma söylemiştir. Daha çok el şairi olarak tanınmış, devrin nabzını tutan lirik şiirler yazmıştır. Âşık Elesger ile sık sık görüşmüş (Gara 2004: 242) ve onun için nazireler yazmıştır (Akpınar 2001: 494). Geraylı, koşma, divani, mühennes, zincirbend, güzelleme gibi türlerde (Sakaoğlu vd. 1993: 46) şiirleri olan Ağdabanlı daha çok tecnisleri ile ünlüdür (Gara 2004: 243) ve Azerbaycan’da Âşık Elesger’den sonra en güzel tecnis yazan âşık olarak kabul edilmektedir (Akpınar 2001: 494). Növres İman ve Bimar Eli gibi tanınmış âşıklarla deyişmeleri bulunan âşığın şiirleri oğlu Şemşir tarafından toplanarak kitap hâlinde neşredilmiştir (Akpınar 2001: 494; Sakaoğlu vd. 1993: 46). Ayrıca şiirlerinin bir kısmı S. Paşayev tarafından “Genclik” neşriyatında yayımlanmış, birkaç tanesi de “Âşıglar ve El Şairleri” adlı kitabın ikinci cildinde verilmiştir (Gara 2004: 243). Söz hazinesi oldukça zengin olan Ağdabanlı’nın dile getirdiği sözler diğer âşıkların icra ettiği eserlere de yansımıştır (Gara 2004: 243).

Kaynakça

Akpınar, Yavuz (2001). “Âşık Kurban Ağdabanlı”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 1. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. s. 494.

Namazov, Gara (2004). Aşıglar. Bakı: Seda Neşriyyatı.

Sakaoğlu, Saim, Ali Berat Alptekin, Esma Şimşek (1993). “Âşıg Gurban Ağdabanlı”. Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi/Azerbaycan Türk Edebiyatı. C. 3. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. s. 46-47.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. SÜMEYRA HARMANDA
Yayın Tarihi: 20.11.2018

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KABİL KEDİROVd. 1976 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2AĞCAKIZ, Ağcakız Kerbelayı Dadaşkızı İmanovad. 1870-80 - ö. 1974Doğum YeriGörüntüle
3İBRAHİM ELİYEVd. 1943 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Ebüssüreyya Samid. 1868 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Gerçeker, Mustafa Fehmid. 1868 - ö. 16 Eylül 1950Doğum YılıGörüntüle
6Tokgöz, Ahmet İhsand. 1868 - ö. 27.12.1942Doğum YılıGörüntüle
7MAHŞAH HANIMd. 1864 - ö. 25.03.1933Ölüm YılıGörüntüle
8MEHEMMED/ÇORLU MEHEMMED, Mehemmed Çorlud. 1825? - ö. 1933-1940?Ölüm YılıGörüntüle
9Gündoğdu, Şinasid. 1906 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
10GÖKÇE/HASRETÎ/ÖZLEMÎ, Ahmet Gökçed. 01.03.1951 - ö. ?MeslekGörüntüle
11MEMMEDAĞAd. 1933 - ö. 1977MeslekGörüntüle
12KIZILTUĞ, Ali Kızıltuğd. 1942 - ö. 13.12.2017MeslekGörüntüle
13MAKSUD BALA OĞLU HACIYEVd. 1913 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14OZAN MUSTAFA, Mustafa Aladağd. 03.06.1963 - ö. -Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KÜRŞADOĞLU, Yakup Yeşilyurtd. 19.11.1956 - ö. 07.12.2013Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16GURBAN PURVELİ ELYARd. 1964 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17HACI GURBAN SÜLEYMANîd. 01.01.1920 - ö. 20.01.2008Madde AdıGörüntüle
18Melikballı Gurband. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle