M. Bozkurt Güvenç

(d. 16 Temmuz 1926 / ö. 10 Aralık 2018)
Yazar, Mimar, Antropolog, Akademisyen, Eleştirmen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Samsun’da doğan M. Bozkurt Güvenç, babasının subay olması nedeniyle ilk ve ortaokul eğitimini ülkenin yedi şehrinde, on bir okulda tamamladı. Bu sayede Anadolu’nun çeşitli yerlerini tanıma imkânı bulan yazar, Kabataş Lisesi’ni bitirdikten sonra 1944-1945 yıllarında İstanbul Teknik Üniversitesi’ne devam etti. Bozkurt Güvenç, devlet bursunu kazanarak gittiği Amerika Birleşik Devletleri’nde Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nü 1950 yılında bitirerek mimar oldu. Bursunun karşılığı olarak T.C. Devlet Demir Yolları’nda inşaat dairesinde ve şantiyelerinde mecburi görev yaptı. 1952’de Melda Sunay ile evlendi. 1956'da Darüşşafaka Lisesi’nde matematik öğretmenliği, Yıldız Teknik Okulu’nda mimarlık öğretmenliği ve yöneticilik yapan Güvenç, aynı yıl İstanbul’da Mimarlık Bürosu’nu kurdu.

1962-1963 yılları arasında burslu olarak gittiği Columbia Üniversitesi’nde, eğitim yönetiminin yanı sıra sosyal ve kültürel antropoloji öğrenimi gördü. Yurda döndükten sonra Hacettepe Üniversitesi’nin kuruluşunda görev alan Güvenç, 1964 yılında yine bu üniversitede öğretim üyesi oldu. Doktorasını da 1965 yılında Hacettepe Üniversitesi’nde tamamladı. Temel Bilimler Yüksekokulu’nu, Nüfus Etütleri Enstitüsü’nü, Sosyal Antropoloji Bölümü'nü kurdu. 1969'da doçent, 1977'da profesör oldu. 1972-1976 yılları arasında Türk Sosyal Bilimler Derneği Başkanlığı, 1974’te Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı görevlerini üstlendi. 1979-1981 yıllarında Tokyo Üniversitesi Asya ve Afrika Araştırmaları Enstitüsü'nde Konuk Araştırma Profesörü olarak bulundu. 1985-1986 yıllarında Wilson Center burslusu olarak Amerika’da Smithsonian Enstitüsü’nde araştırmalar yaptı. Yurda döndüğünde Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümü Başkanı olarak bir süre daha çalıştıktan sonra 1993’te emekli oldu. 1993-2000 yılları arasında Cumhurbaşkanı Başdanışmanı olarak Çankaya’da görevlendirildi. Başbakanlık Atatürk Barış Ödülü Yüksek Kurulu'nda, Yüksek Öğretim Kurumu Genel Kurulu'nda, Unesco Türkiye Millî Komisyonu'nda, Türk Eğitim Derneği Bilim Kurulu'nda yer aldı. “Japonya’nın Yükselen Güneşin Altın Işınları” nişanıyla ödüllendirildi. 1997 yılında Türkiye Bilimler Akademisi’ne onursal üye seçildi. Japonya Vakfı Fellow (Tokyo) Japonya Doğan Güneş Nişanı, Wilson Fellow Simithsonian (ABD) ödülleri ve Kültür Bakanlığı hizmet ödülünü aldı. Güvenç, 1972’de başkanlığını yaptığı Türk Yükseltme Derneği, TDK ve Türk Mimarlar Odası üyesidir.

Bozkurt Güvenç; insan, kültür, kimlik, eğitim ve değişim sorunları çerçevesinde sürdürdüğü araştırmalarıyla tanınır. Sosyal antropoloji alanında çalışmalar yapan Güvenç, antropolojiye ilişkin sorunlar içerisinde en çok kültür kavramı üzerinde durmuş; kültürün birey ve ulus üzerindeki etkilerini incelemiştir. Yurtdışındaki derslerde; kültürün, değişen bir varlık alanı ve bireyin temel kişiliğini oluşturan başat öğelerden biri olduğu gerçeğini fark eder. İnsan, kültürel zeminden hareketle oluşan bu değişmeyen temel kişiliği ile değişen kültüre ayak uydurmak zorundadır. Bu farkındalıkla Türkiye’de kültürel bir değişim olduğunu idrak eden Güvenç, eserleri aracılığıyla yaşanan bu değişimin analizini yapmaya çalışır. 1985’ten sonra Türkiye’nin bir kimlik sorunu yaşadığını ifade eden yazar, kimlik-kültür ilişkisini incelerken; aydınlanma ruhunun toplum tarafından anlaşılabilmesi için eğitimin önemini vurgular. Güvenç, toplumun eğitim sorunlarıyla yakından ilgilenmiştir. Çok partili döneme geçişin ardından Demokrat Parti döneminin eğitim, felsefe ve yabancılaşma sorunları üzerinde duran ve bu sorunları eserlerinde derinlemesine işleyen yazar; Türk kimliği, Türk tarihi ve uygarlığı ile ilgili araştırmalarıyla tanınır.

Kaynakça

Güvenç, Bozkurt (1997). Kültürün Abc’si. İstanbul: YKY.

Güvenç, Bozkurt (1995). Türk Kimliği Kültür Tarihinin Kaynakları. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Işık, İhsan (2007). Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi ​(2. Baskı). C. 4. Ankara: Elvan Yayınları.

Sarı, İbrahim (2017). Türkologlar. (e-kitap). https://books.google.com.tr/books?id=QDpEDwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=tr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false (Erişim Tarihi: 08.04.2018)

TRT (2004). "Bozkurt Güvenç Belgeseli". http://www.trtarsiv.com/izle/127579/yillar-yollar-yuzler-10-bolum (Erişim Tarihi: 25.05.2018)

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: SEVDA GEÇEN
Yayın Tarihi: 20.03.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Kültür Kuramında Bütüncülük Sorunu Üzerine Bir DenemeHacettepe Basımevi / Ankara1970Araştırma
Türkiye DemografyasıHacettepe Üniversitesi Yayınları / Ankara1971Araştırma
İnsan ve Kültür: Antropolojiye GirişSosyal Bilimler Derneği / Ankara1972Araştırma
Çağımızın Özgürlük SorunuÖzgür İnsan Yayınları / Ankara1973Çeviri
Sosyal Kültürel DeğişmeHacettepe Üniversitesi Yayınları / Ankara1976Araştırma
Yalnızlık DolambacıCem Yayınevi / İstanbul1978Çeviri
Japon KültürüTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları / Ankara1980Araştırma
Sosyal Antropoloji Açısından İnsan ve DünyasıRemzi Kitabevi / İstanbul1982Çeviri
Darwin Gerçeği Darwin Gerçekte Ne Dedi?Cep/Düşün / İstanbul1985Çeviri
Kültür Konusu ve SorunlarımızRemzi Kitabevi / İstanbul1985Araştırma
Türk-İslam SenteziSarmal Yayınevi / İstanbul1991Araştırma
Seçilmiş Bazı Ülkelerde Yükseköğretime GeçişÖSYM Yayınları / Ankara1992Araştırma
Tarihten DerslerCem Yayınevi / İstanbul1992Çeviri
Mantık ve MetotAnadolu Ünv. Açıköğretim Fakültesi Yayınları / Ankara1993Araştırma
Türk Kimliği Kültür Tarihinin KaynaklarıKültür Bakanlığı / Ankara1993Araştırma
Kültür ve DemokrasiGündoğan Yayınları / Ankara1995Araştırma
Kültür ve EğitimGündoğan Yayınları / Ankara1995Araştırma
Kültürün abc'siYKY / İstanbul1997Araştırma
Güldüşün Fıkraları Abeceli Bir DesteRemzi Kitabevi / İstanbul2000Mizah
Osmanlı’dan Cumhuriyete Kültürümüzde Batı EtkileriTürkiye Bilimler Akademisi / Ankara2002Araştırma
Anılardan SayfalarTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları / İstanbul2004Hatıra
Demirel’e YazdıklarımBüke Yayınları / İstanbul2005Araştırma
Dünyanın Sonu mu?Sentez Yayınları / İstanbul2008Diğer
Nasıl Bir Eğitim Reformu?Alp Ofset Matbaacılık / Ankara2008İnceleme
Erkek Egemen Dünyada Kadın Sorunları SözlüğüCumhuriyet Kitapları / İstanbul2013İnceleme
Demokrasi Din DevletEfil Yayınevi / Ankara2015İnceleme

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Şefika Taşkınd. 1891 - ö. 1968Doğum YeriGörüntüle
2Senai Demircid. 11 Kasım 1964 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Melek Çed. 01 Ocak 1966 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Mehmet Başarand. 25 Nisan 1926 - ö. 27 Haziran 2015Doğum YılıGörüntüle
5HAKKI TIRAKd. 04.07.1926 - ö. 14.07.1975Doğum YılıGörüntüle
6Fikret Otyamd. 19 Aralık 1926 - ö. 9 Ağustos 2015Doğum YılıGörüntüle
7Ahmet Kaçard. 1926 - ö. 12 Mayıs 2018Ölüm YılıGörüntüle
8Osman Baymakd. 13 Mayıs 1954 - ö. 13 Eylül 2018Ölüm YılıGörüntüle
9MEHMET, Mehmet Kurnazd. 1929 - ö. 05.02.2018Ölüm YılıGörüntüle
10Orhan Alkayad. 5 Şubat 1958 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Murat Sohtorikd. 1969 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Bahaeddin Özkişid. 19 Haziran 1928 - ö. 9 Kasım 1975MeslekGörüntüle
13A. Turan Oflazoğlud. 1932 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Bejan Maturd. 14 Eylül 1968 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Necdet Tezcand. 08 Şubat 1942 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SUZÂNÎ, Abdülvahap Bozkurtd. 1892 - ö. 1945Madde AdıGörüntüle
17GÜVENÇ DEDE, Ali Ergünd. 05.05.1955 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18HATUNÎ BACI, Semiha Bozkurt Oğuzd. 1960 - ö. ?Madde AdıGörüntüle