HACI/HACIM/GARİP HACI, Hacı Karakılçık

(d. 1948 / ö. ?)
çiftçi, âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Âşık Hacı Karakılçık, 26 Temmuz1948 tarihinde dünyaya gelmiştir. Adana'nın Feke ilçesinin Tokmanaklı köyü nüfusuna kayıtlıdır.Yörede "Karaahmetoğulları" lakabıyla bilinen bir aileye mensuptur. Âşığın dedesi Kel Molla'nın da âşık olduğu ve Keloğlan mahlası ile şiirler yazdığı ifade edilmektedir (Alptekin 1993: 4). Âşık, doğduğu ve çocukluğunu geçirdiği Tokmanaklı köyünde ilkokul olmadığı için okula gidememiş, okuma-yazmayı ağabeyinden öğrenmiştir. Âşık, sonrasında Kozan ilçesine bağlı Akçalıuşağı köyünde iki yıl okuyarak ilkokul diploması almış, çok arzu etmiş olsa da orta ve lise tahsilini imkansızlıklar nedeniyle yapamamıştır (Alptekin 1993: 9).

Hacı Karakılçık, geçimini çiftçilikle ve saz çalıp çeşitli etkinliklere katılarak sağlamaktadır. 1967 yılında ilk, 1977 yılında ise ikinci evliliğini yapmıştır. Bu evliliklerin ilkinden 4, ikincisinden 4 olmak üzere toplam sekiz çocuğu vardır. Âşık, 1968 yılında Karabük'te başladığı vatani görevini 1970 yılında Düzce'de tamamlamıştır. Vatani görevini yaptığı bu yerleri yazdığı iki dörtlükte şu şekilde dile getirir: "Ayrılık günleri geldi yaklaştı/ İçime bir sızı düştü Karabük/ İkinci tabura elveda olsun/ Dört ayımız burda geçti Karabük; Elde tüfek belde kasaturalar/ Artık bize yabancı oldu buralar/ Ne diyara çıkar derken kuralar/ Gitti de Bolu'ya düştü Karabük" (Alptekin 1993: 10). Âşık, şu an yaşamını Adana ilinin Kozan ilçesinde sürdürmektedir (Arı 2009: 526).

Âşık Hacı Karakılçık, kendisi gibi âşık olan ve yörede Keloğlan lakabıyla tanınan dedesinin etkisiyle Karacaoğlan şiirleri söylemeye başlamış ve bu konuda ilk önemli desteği Akçalıuşağı köyündeki ilkokul öğretmeninden almıştır. Âşık, bade içmemiş ve rüya görmemiştir. İyi derecede saz çalabilmektedir, şiirlerinin bir kısmını saz ile icra ederek kasetlere okumuştur. Usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiş, sazlı-sözlü ortamlara girerek kendini yetiştirmiş ve geleneği öğrenmiştir. Günümüzde, Çukurova bölgesinde geleneği icra eden önemli âşıklardan birisidir. Şiirlerinde mahlas olarak adını tapşırmakta ya da "Garip Hacı" mahlasını kullanmaktadır (Arı 2009: 526).

Âşığın elimizde 100 civarında şiiri vardır. Bu şiirlerde genellikle 11'li ölçü kullandığı görülmektedir. Şiirlerinde sıklıkla redif kullanmakta ve "r,l,z,s"sesleriyle yarım kafiye yapmaktadır: "Bu tabiat orman ile süslenir/ Dallarına kuşlar konar seslenir/ Çiçeğinden arıları beslenir/ Tarla edip tahıl ekme ormana." Şiirlerini koşma nazım biçimiyle söylemiş ve söz konusu şiirlerinde çoğunlukla doğrudan anlatım, hikaye yoluyla anlatım, nasihat ve hitap yoluyla anlatım tekniklerini tercih etmiştir (Arı 2009: 528). Ayrıca deyimlere ( kara sevda, alın yazısı, iflah etmemek...) ve halk söyleyişlerine ( del'etme beni, keşke, gardaş, salmak, saklıyom, herhal, altun, hısım...) sıklıkla yer verdiği görülür. Âşığın şiirlerine bakıldığında çoğunluğunun koşma tarzında güzelleme, taşlama ve nasihat türünde olduğu dikkati çeker. Şiirlerinde aşk, ayrılık, özlem, vatan sevgisi, ölüm gibi temaları daha yoğun bir şekilde işlediği dikkati çekmektedir: "Sağ iken kıymetim bilmeyen dostlar/ Ben öldükten sonra ağlamasınlar/ Eşim yavrularım hısım akrabam/ Üzülüp karalar bağlamasınlar" (Alptekin 1993: 558).

Kaynakça

Alptekin, A. Berat (1993). Âşık Hacı Karakılçık. Antakya: Kültür Ofset Basımevi.

Arı, Bülent (2009). Adana'da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği (Karacaoğlan-1966). Adana: Altınkoza Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. BÜLENT ARI
Yayın Tarihi: 02.01.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ARZU BACI/BACI, Arzu Yiğitd. 1964 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Açık, Ömerd. 1980 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Cem Savrand. 27 Mart 1965 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Zelyut, Rızad. 13 Nisan 1948 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5ÖMER ŞENd. 1948 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6TALİHSİZ HANEFİ/HANEFİ, Hanefi Ünverd. 1948 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7RİF’AT, Halîl Rif'at Efendid. 1829 - ö. 1893MeslekGörüntüle
8İSA KAHRAMANd. 01.01.1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
9SADIK SULTANOVd. 1896 - ö. 1961MeslekGörüntüle
10ALİ CEMAL/TUNCELİLİ DERTLİ/SEFİL CEMO, Ali Çetinkayad. 02.02.1941 - ö. 03.01.2016Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11KÖR HASAN, Hasan Çıtakd. 1913 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12ÖRGEL, Salim Örgeld. 1926 - ö. 1990Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13TÂ'İB, Hattatzâde Hacı Mehmed Efendid. ? - ö. 1778/79Madde AdıGörüntüle
14DERYÂÎ, Hacıd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15GARİP CELAL, Celal Şerbetd. 25.05.1962 - ö. ?Madde AdıGörüntüle